Hamarsvirkjun: Þegar horft er fram­hjá stað­reyndum og lýð­ræði

Að færa Hamarsvirkjun í biðflokk úr verndarflokki er pólitísk ákvörðun sem gengur gegn öllu því sem rammaáætlun stendur fyrir: faglegu, óháðu og lýðræðislegu ferli um vernd og nýtingu náttúruauðlinda. Þegar virkjunarkostur sem var metinn með hæsta verndargildi allra kosta er tekinn úr verndarflokki án efnislegra raka, er ekki lengur verið að starfa á grundvelli sérfræðiþekkingar, heldur pólitískra sjónarmiða sem eiga ekki samleið með því samráðs- og fagferli sem rammaáætlun byggir á og þjóna hagsmunum örfárra í stað almennings í landinu.

Vatnasvæði Hamarsvirkjunar á upptök sín á einu síðasta heila víðernissvæði Austurhálendis. Þar hafa sérfræðistofnanir ríkisins - Náttúrufræðistofnun, faghópar rammaáætlunar og fjölmargir fræðimenn - bent á mjög hátt verndargildi landslags, lífríkis, hreindýrabúsvæða og vatnafars. Þetta eru ekki tilfinningarök. Þetta eru staðreyndir.

Það er líka staðreynd að engin skýr og trúverðug orkuþörf hefur verið lögð fram sem réttlætir röskun á svona dýrmætu svæði. Vandinn á Austurlandi er flutningskerfið - ekki raforkuframleiðsla. Hamarsvirkjun bætir engu við öryggi netsins; hún getur jafnvel aukið truflanir. Þrátt fyrir þetta er gripið til sömu tuggunnar um „orkuskort“ til að hygla sérhagsmunum, en auðvitað ætti í þessu samhengi að taka fram að hvergi er framleidd jafnmikil orka á hvern íbúa eins og á Austurlandi.

Á sama tíma blasir við sú staðreynd að Arctic Hydro, einkafyrirtækið sem vill virkja, er með skuldir upp á 8,5 milljarða króna og tapaði 453 milljónum króna á síðasta ári, en árið þar á undan tapaði félagið 289 milljónum. Qair Iceland, sem er í eigu Qair International, erlends félags, fer með 91,3% hlut í Arctic Hydro. Það er umhugsunarefni þegar ráðherra virðist tilbúinn til að fórna ríkisjörðum, friðlýstum verðmætum og víðernum í þágu slíks einkafélags sem er einungis bundið hagsmunum sinnar eigin starfsemi, en ekki langtímahagsmunum samfélagsins.

Í þessu sést greinilega að samtvinnun umhverfisráðuneytis og orkumálaráðuneytis nær engri átt. Júlíus Sólnes, fyrsti umhverfisráðherra Íslands og Steingrímur Hermannsson fyrrum forsætisráðherra, sammæltust um, á sínum tíma, þegar verið var að stofna umhverfisráðuneytið að sami maðurinn mætti aldrei vera iðnaðar- og orkumálaráðherra og umhverfisráðherra og gengu enn lengra og töldu best að þessir tveir ráðherrar væru ekki í sama stjórnmálaflokki, samkvæmt Júlíusi. Samtvinnun umhverfisráðuneytis og orkumála er eins og að setja refinn yfir hænsnakofann; hagsmunir verndar og nýtingar fara einfaldlega ekki saman.

Í grundvallaratriðum snýst þetta um það hvort framtíð íslenskra víðerna eigi að ráðast af óháðri sérfræðiþekkingu og lýðræðislegu ferli eða af þrýstingi þeirra sem hafa stórkostlegan fjárhagslegan ávinning af framkvæmdum sem þessum og einungis eigin hagsmuna að gæta?

Að færa Hamarsvirkjun í biðflokk eykur ekki orkuöryggi á Austurlandi eða varfærni í orkuframleiðslu. Það er ekki ábyrg ákvarðanataka. Það er afsal á þjóðareign sem faglegt ferli ætti að vernda, en verndargildi víðerna er látið víkja fyrir hagsmunum einkaaðila.

Nú þarf kjark til að bregðast við þessari vendingu orkumálaráðherra.

Kjark til að draga skýr mörk.

Kjark til að verja víðerni sem verða ekki endurheimt.

Nú þarf kjark til að segja nei.

Nei við skammtímagróða.

Nei við pólitískri handstýringu á rammaáætlun.

Og já - já við náttúrunni, lýðræðinu og sameiginlegum framtíðarhagsmunum.

Ég hvet alla sem áhuga hafa á vernd íslenskrar náttúru að skrá sig í NAUST - Náttúruverndarsamtök Austurlands og/eða Landvernd og leggja baráttunni lið.

Refinn burt úr hænsnakofanum!

Höfundur er sveitarstjórnarfulltrúi Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs í Múlaþingi