Frá stressi í sjálfs­traust: Skrefin sem skipta máli á prófatíma

Eftir því sem lokaprófatíminn færist nær finna margir nemendur fyrir auknu álagi, kvíða og óöryggi. Talið er að með réttum venjum og skipulagi sé hægt að draga verulega úr streitu og bæta bæði líðan og árangur. Hér eru nokkur helstu atriði sem geta skipt sköpum þegar mikið liggur við.

Vel skipulagt námsplan reynist mörgum vera lykillinn að betri líðan. Með því að skrá prófdagsetningar, efni og markmið fyrir hvern dag fá nemendur skýra yfirsýn yfir verkefnin framundan. Án slíks skipulags eykst hættan á að námið hrúgist upp og valdi óþarfa kvíða. Að brjóta námsefnið niður í minni hluta gerir verkið viðráðanlegra og leiðir til þess að nemendur finna síður fyrir yfirþyrmandi pressu.

Sérfræðingar leggja jafnframt áherslu á virkt nám í stað þess að lesa sama textann ítrekað. Með því að skrifa samantektir, kenna efnið upphátt, útbúa hugarkort eða prófa sig sjálfan styrkist skilningur og minni. Rannsóknir sýna að slíkar aðferðir, ásamt því að dreifa náminu yfir fleiri daga, eru mun árangursríkari en lotur þar sem reynt er að læra mikið á stuttum tíma. Endurtekning með hléum, svokölluð „spaced repetition“, hefur reynst sérlega virk aðferð til að festa þekkingu í langtímaminni.

Heilsan skiptir einnig sköpum á prófatíma. Svefn hefur bein áhrif á einbeitingu og minni og sérfræðingar mæla með 7–9 klukkustunda svefni til að tryggja að heilinn sé tilbúinn að takast á við prófdaginn. Reglulegar máltíðir og létt hreyfing, svo sem göngutúrar eða stuttar æfingar, geta minnkað stress og aukið andlega seiglu. Margir nemendur gleyma þessum þáttum þegar þeir einbeita sér að náminu, en þeir hafa bein áhrif á frammistöðu.

Þegar stressið nær að byggjast upp geta einfaldar róandi aðferðir haft mikil áhrif. Hugleiðsla, djúpöndun, hlé með tónlist eða stuttar teygjur geta dregið úr spennu og bætt einbeitingu. Þeir sem sýna sjálfum sér umhyggju og líta á kvíða sem eðlilegan hluta ferlisins eiga auðveldara með að halda ró sinni. Slík nálgun hefur reynst gagnleg til að draga úr ótta við mistök og auka trú á eigin getu.

Síðustu dagarnir fyrir próf geta einnig haft áhrif á hvernig gengur. Sérfræðingar mæla gegn því að læra langt fram á nótt kvöldið áður. Mun áhrifaríkara er að fara yfir lykilatriði á rólegan hátt, hvíla sig vel og undirbúa allt sem þarf fyrir prófdaginn. Á prófdegi er mikilvægt að byrja daginn snemma, borða góðan morgunmat og gefa sér tíma til að róa hugann.

Í heildina segja sérfræðingar að góð líðan á lokaprófatíma byggi á jafnvægi milli náms, hvíldar, skipulags, sjálfsumhyggju og sjálfsmildi. Með því að nýta markvissar námsaðferðir, hugsa vel um líkamann og skapa raunhæfa dagskrá geta nemendur mætt prófum með auknu sjálfstrausti og betri einbeitingu. Það skiptir ekki aðeins máli fyrir prófin sjálf, heldur einnig fyrir andlega og líkamlega heilsu til lengri tíma.

Höfundur er kennaranemi við Háskólann á Akureyri.