Búi sig undir að berja í borðið

„Við vorum bjartsýn svona framan að eftir að fyrstu tilkynningarnar komu í sumar. Ég tek bara heils hugar undir með utanríkisráðherra að það er auðvitað algjörlega óboðleg staða fyrir íslenska framleiðendur að sitja að einhverju leyti undir mjög íþyngjandi regluverki, umhverfiskröfum og fleiru sem hækkar framleiðslukostnað íslenskra framleiðenda líkt og evrópskra en sitja svo ekki við sama borð þegar kemur að markaðsaðganginum,“ sagði Sigríður Mogensen, sviðsstjóri hjá Samtökum iðnaðarins, í kvöldfréttum Sýnar. 

„Við erum að innleiða íþyngjandi regluverk og regluverk sem hefur jákvæð áhrif á loftslagið og fleira í gegnum EES-samninginn frá Evrópusambandinu og ætlumst því til að hafa fullan aðgang að markaðnum.“ 

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins (ESB) hefur tilkynnt sameiginlegu EES-nefndinni um nýjar tillögur að verndartollum á innflutt járnblendi. Í þeim eru Ísland og Noregur ekki undanskilin tollum þegar vörur þaðan verða fluttar inn í ríki ESB.

Utanríkisráðuneytið segir að ákvörðunin sé ekki endanleg en aðildarríki sambandsins þurfa að samþykkja hana. Verði það niðurstaðan að EES-ríkin verði ekki undanþegin tollunum skipti útfærsla aðgerðanna máli. 

Útflutningstekjur upp á um 40 milljarða

Fyrirtæki á Íslandi flytja út kísilframleiðslu fyrir um fjörutíu milljarða króna á góðu ári, að sögn Sigríðar.

„Þetta eru samt miklu víðtækari áhrif vegna þess að fordæmið sem þetta gæti sett inn í framtíðina gagnvart annarri íslenskri framleiðslu er stóra samhengið hérna. Þetta snýst ekki endilega um einstök fyrirtæki heldur stöðu Íslands á alþjóðamörkuðum.“

Samtök iðnaðarins hafi orðið vitni að dvínandi samkeppnishæfni stóriðju á Íslandi síðustu mánuði.

„Það er hækkandi flutningskostnaður, raforka og fleira. PCC á Bakka er lokað tímabundið, við sjáum áfall hjá Norðuráli, þó það sé auðvitað allt önnur framleiðsla,“ segir Sigríður.

Hafi þungar áhyggjur

Samtök iðnaðarins hafi talsvert þungar áhyggjur af stöðu og samkeppnishæfni kísil- og álframleiðenda á Íslandi.

„Íslensk stjórnvöld þurfa að gera tvennt: Tryggja allt sem við getum gert til að liðka fyrir regluverki og svo framvegis en líka að róa öllum árum að því og berjast fyrir greiðum aðgangi íslenskra útflutningsfyrirtækja að erlendum mörkuðum. Það eru þessir tveir pólar sem þarf að hugsa um núna. Þetta eru risastórir hagsmunir fyrir íslenskt hagkerfi,“ segir Sigríður.

Allt kapp sé nú lagt á það að snúa þessari ákvörðun framkvæmdastjórnar ESB við í nánu samráði við íslensk stjórnvöld. Mikilvægir fundir séu fram undan í næstu viku á vettvangi EFTA, Fríverslunarsamtaka Evrópu, og EES-ráðsins sem fer með málefni evrópska efnahagssvæðisins.

„Ég veit að það á mögulega að taka þessa ákvörðun á föstudaginn. Ef hún verður Íslandi í óhag þá munum við svo sannarlega berja í borðið á fundunum í næstu viku. Þar eru fulltrúar atvinnulífs, íslenskra stjórnvalda og utanríkisráðherra. Við þurfum í öllu falli að tryggja að prinsipp EES-samningsins séu virt inn í framtíðina og það yrði mikið högg ef þetta yrði raunin.“