Vill leggja fram nýja ramma­á­ætlun á hverju þingi út kjörtíma­bilið

Ríkisstjórn Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins hefur boðað að ný rammaáætlun um verndun og nýtingu virkjunarkosta verði lögð fram strax á þessu þingi. Níu ár liðu frá því að rammaáætlun var fyrst samþykkt á þingi og þar til hún var uppfærð árið 2022 þrátt fyrir að það ætti að gerast á fjögurra ára fresti.

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, sagði í viðtali í Bítinu á Bylgjunni í morgun að hann gerði ráð fyrir að sex til sjö kostir sem hefðu fengið tvær umferðir í rammaáætlunarferlinu kæmu til umfjöllunar í nýrri rammaáætlun sem yrði væntanlega hans fyrsta þingmál. Alger eining ríkti innan ríkisstjórnarinnar um þetta.

Hann liti meðal annars til virkjunarkosta í neðri hluta Þjórsár: Holtavirkjunar og Urriðafossvirkjunar auk Skrokköldu á Sprengisandi. Á móti yrði lagt til að Héraðsvötn í Skagafirði og Kjalölduveita færu í verndarflokk.

Það væri skaðlegt fyrir orkuöflun, orkuöryggi og verðmætasköpun í landinu að rammaáætlun hefði ekki verið uppfærð eins og til stóð síðasta áratuginn. Jákvæðu fréttirnar séu að vegna þess sé til staðar uppsöfnuð vinna frá verkefnastjórn rammaáætlunar.

„Ég sé hérna tækifæri til þess að leggja fram nýja rammaáætlun á Alþingi á hverju einasta löggjafarþingi þessa kjörtímabils,“ sagði ráðherrann.

Hugsi yfir hversu skammt síðasti ráðherra gekk

Leyfisveitingaferlið fyrir virkjanir á Íslandi er flókið og þunglamalegt, að mati orkumálaráðherrans. Líkti hann ferlinu við slönguspil þar sem virkjunaraðilar þurfi að skila gögnum og sækja um leyfi til fjölda stofnana. Í sumum tilfellum þurfi að skila sömu gögnum aftur og aftur og þýði lögbundnir frestir að fara þurfi aftur á byrjunarreit í ferlinu.

„Afleiðingin af þessu hefur verið sú að það kannski tekur hátt í tíu ár að koma nýrri virkjun í gagnið eftir að Alþingi er búið að setja viðkomandi kost í nýtingarflokk,“ sagði hann.

Jóhann Páll sagði að talað hefði verið um lengi að einfalda þyrfti ferlið. Því hafi honum brugðið þegar hann kom inn í ráðuneytið og sá að engin alvöru vinna hafði farið af stað við það fyrr en í mars í fyrra. Hann hefði hraðað þeirri vinnu mikið.

„Ég geri kröfu um að við skilum árangri og náum strax fram frekar þéttum lagabreytingapakka á vorþingi. Þar vil ég ganga lengra en fyrirrennari minn ætlaði að gera í möppu sem hann afhenti mér þegar ég tók við. Ég er mjög hugsi yfir því sem kemur fram þar og hve skammt er gengið,“ sagði ráðherrann og vísaði til Guðlaugs Þórs Þórðarsonar, fyrrverandi umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra.

Nái sátt áður en ráðist verði í mikla uppbyggingu vindorku

Varðandi vindorku sérstaklega sagði Jóhann Páll að hann teldi það skipta miklu máli að ná samkomulagi og sátt um auðlindagjöld af henni til þess að tryggja að ábatinn af henni rynni til nærsamfélagsins áður en mikil uppbygging vindorkugarða færi af stað.

Við viljum kannski helst að þetta sé á þegar röskuðum svæðum en ekki á hálendinu. Ekki náttúruperlum af því að við þurfum að passa upp á það sem við eigum hérna saman og sem þjóðirnar á meginlandi Evrópu öfunda okkur af, að geta farið um landið án þess að það blasi við vindmyllugarðar út um hvippinn og hvappinn,“ sagði Jóhann Páll. 

Sjálfum þætti honum vindorkuvinnsla á hafi spennandi kostur en hún væri ekki hagkvæm strax miðað við hvernig orkuverð hefði þróast og startkostnað slíkra virkjana.

Farið of geyst í að fella niður ívilnanir til rafbílakaupa

Töluverður samdráttur varð í sölu rafbíla í fyrra eftir að fyrri ríkisstjórn felldi niður ívilnanir til kaupa á þeim á lagði á nýtt kílómetragjald. Jóhann Páll sagði að ný ríkisstjórn væri nú að skoða heildstætt stuðning ríkisins við rafbílakaup.

„Mér finnst fyrri ríkisstjórn hafa farið mjög geyst í að draga úr ívilnunum vegna rafbílakaupa. [...] Það gerðist akkúrat um það leyti sem rafmagnsbílarnir eru loksins að verða ásættanlega ódýrir fyrir aðra en allra tekjuhæsta fólkið. Þá einhvern veginn stígur ríkið svona svakalega á bremsuna þegar kemur að ívilnunum fyrir rafbíla,“ sagði ráðherrann.

Ráðuneyti Jóhanns Páls fer nú yfir hvernig stuðningur við rafbílakaup hefur dreifst eftir tekjum fólks, búsetu og aldri. Hann sagði að sú greining gæti verið kynnt í þessum mánuði og að hún yrði góður umræðugrundvöllur fyrir breytingar á stuðningskerfinu.

„Við viljum ekki að þetta sé bara ríkisstuðningur við tekjuhærri hópa,“ sagði Jóhann Páll.

Fréttin hefur verið uppfærð. Upphaflega stóð að rammaáætlun hefði ekki verið uppfærð í níu ár. Ný rammaáætlun var samþykkt á Alþingi árið 2022, níu árum eftir að þá fyrstu.