„Lúmskar“ skattbreytingar hafa á­hrif á jóla­gjafir

Guðbjörg Þorsteinsdóttir, lögmaður og meðeigandi hjá Deloitte Legal, vakti athygli á málinu í aðsendri grein á Innherja í morgun. Þar segir hún að ríkisskattstjóri gefi árlega út svokallað skattmat sem felur í sér reglur um það hvernig skuli meta hlunnindi til tekna og hvaða kostnaður telst frádráttarbær frá rekstri. Telja beri til tekna hvers konar gæði sem mönnum hlotnast og metin verða til peningaverðs og skipti þá ekki máli hvaðan þau stafa eða í hvaða formi þau eru. 

Það eigi meðal annars við um fatnað, fæði, húsnæði, hvers konar fríðindi, greiðslur í vörum eða afurð­um, svo og framlög og gjafir, sé verð­mætið hærra en almennt gerist um tæki­færis­gjafir.

„Á árinu 2023 voru gerðar lúmskar breytingar á skattmati ríkisskattstjóra um mat á hlunnindum eða gæðum sem telja ber til tekna. Undirrituð leyfir sér að notað lýsingarorðið „lúmskar“ því þær virðast ekki hafa farið sérlega hátt og komið mörgum í opna skjöldu nú þegar hátíð ljóss, friðar og gleðskapar nálgast,“ segir Guðbjörg.

Ekki lengur hægt að lauma peningum að starfólki

Í fyrsta lagi hafi verið sett inn ný málsgrein sem orðrétt segir eftirfarandi: „Peningagjafir launagreiðanda til starfs­manna teljast alltaf til skatt­skyldra tekna viðtakanda, hvort sem gjöfin er í beinhörðum peningum, innleggi á banka­reikninga eða afhendingu á bankakorti.“

Algengt hafi verið að fyrirtæki gefi starfsmönnum sínum bankakort í jólagjöf en samkvæmt framangreindum breytingum á skattmatinu þá teljist slík gjöf að fullu til tekna hjá starfsmanninum. Vakin skuli athygli á að gjafakort í einstakar verslanir, verslanamiðstöðvar eða fyrir tiltekinni þjónustu, svo sem hótelgistingu, falli ekki undir skilgreiningu á bankakortum.

Gjafir nú flokkaðar með árshátíðinni og jólahlaðborðinu.

Í öðru lagi hafi fjárhæðamörkin, sem taka til viðurgjörnings til starfsmanns, einnig verið látin ná til gjafa. Lengi hafi sú regla verið inni í skattmatinu að ekki skuli telja til tekna hlunnindi og fríðindi sem felast í ýmsum viðurgjörningi eins og til dæmis árshátíð, starfsmannaferðum, jólagleði og sambærilegum samkomum og viðburðum, enda sé að jafnaði um að ræða upplyftingu og góðgerðir sem standi öllum starfsmönnum launagreiðandans til boða og árlegur kostnaður af þeim nemi ekki hærri fjárhæð en tiltekin fjárhæð á hvern starfsmann, sem taki breytingum árlega. 

„Á árinu 2023 er þessi hámarksfjárhæð 163.000 krónur en það sem breyttist þetta árið er að nú eru meðtaldar allar gjafir til starfsmanna á umræddu ári. Segir nú að auki í skattmatinu varðandi upptalningu á skemmtunum að það taki einnig til „glaðninga, t.d. í kringum hátíðir“.“

Grundvallarbreyting

Guðbjörg segir þessa breytingu algjöra nýjung, enda hafi ekki áður verið til staðar í skattmatinu ákveðin fjárhæðarmörk á gjöfum til starfsmanna, einungis sú almenna regla að miða eigi við að verðmæti þeirra sé líkt og almennt gerist um slíkar gjafir.

Gagnrýna megi hvort að sú nálgun sé réttmæt eða hvort færi ekki betur á því að festa tiltekna fjárhæð í skattmati hvers árs. Þannig væru þessi mörk vel skilgreind og myndu ekki skapa óvissu gagnvart launagreiðendum varðandi það hversu vel þeir mega gera við sína starfsmenn án þess að starfsmennirnir þurfi að greiða tekjuskatt af gjöfinni. „Þeim gæti verið gerður bjarnargreiði við slíkar aðstæður.“

Spurning hvort eitthvað verði eftir fyrir jólagjöfina

Guðbjörg segir að lengi vel hafi verið gantast með að viðmiðin varðandi jólagjafir til starfsmanna færu eftir „Cintamani vísitölunni“ þar sem Skatturinn sjálfur hafi gefið starfsmönnum sínum árið 2009 dúnúlpur frá Cintamani í jólagjöf, sem kostaði á þeim tíma 29.900 krónur í smásölu. 

Ef slík gjöf væri innan marka þess sem telja mætti að almennt gerist um tækifærisgjafir þá væri það eitthvað til að miða við varðandi jólagjafir launagreiðenda til starfsmanna. Í öllum tilvikum hafi verið talið að viðmið varðandi jólagjafir kæmu til viðbótar við það hámark sem launagreiðendur gætu eytt í árshátíðir, skemmtanir eða annan viðurgjörning.

Með framangreindum breytingum á skattmatinu hafa verið sett ákveðin fjárhæðarmörk á gjafir til starfsmanna vegna ársins 2023. Þær séu nú takmarkaðar við 163.000 króna verðmæti á ári – að því gefnu að engar aðrar skemmtanir, árshátíð eða viðurgerningar hafi átt sér stað á vegum launagreiðandans. Ef hins vegar árshátíðin var vegleg, þorrablótið eða jólahlaðborð líka svolítið skemmtilegt, þá komi til álita hvort eitthvað sé eftir til ráðstöfunar í jólagjafir.

„Það er þó alveg ljóst að nú er búið að takmarka það hversu skemmtilegur eða gjafmildur vinnuveitandinn má vera.“