Fólk þurfi að átta sig á stærð verk­efnisins

Loftslagsráð lýkur senn fjögurra ára skipunartíma sínum og af því tilefni lagði ráðið mat á þann árangur sem hefur og hefur ekki náðst síðustu fjögur árin. Í uppgjörinu kemur meðal annars fram að að verði ekki gripið í taumana strax muni Ísland ekki ná að uppfylla þær skuldbindingar um samdrátt fyrir 2030 sem það hefur undirgengist sameiginlega með bandalagsríkjum. Auk þess að færast enn fjær markmiðinu um kolefnishlutleysi árið 2040.

Stórt verkefni

Að mati ráðsins er brýnast að stjórnvöld móti markvissa loftslagsstefnu. Stórefli og styrki stjórnsýslu loftslagsmála á landsvísu og í sveitarfélögum. Skerpi aðgerðir sínar og beiti öllum stjórntækum skilvirkar til að ná markmiðum og nýti sérfræðiþekkingu á sviði loftslagsmála við stefnumótum og eftirfylgni. Guðlaugur Þór Þórðarson umhverfisráðherra segir flest af því sem komi fram í uppgjöri ráðsins sé í vinnslu og margt þurfi að gera betur. Hins vegar þurfi fólk að átta sig á því hversu stórt verkefnið er.

„Grunnurinn verður alltaf að vera aðgerðaráætlun. og eins og margoft hefur verið bent á þá var hún ekki tímasett og nógu nákvæm þegar við komum við og þess vegna höfum við verið að vinna með atvinnulífinu. Aðrar þjóðir voru búnar að þessu þegar við byrjuðum á þessu, þær sem við berum okkur saman við. við höfum unnið þetta eins hratt og við getum en svona kallar á mikið samráð,“ segir Guðlaugur Þór sem vill ekki meina að stjórnvöld hafi brugðist í loftslagsmálum.

„Við hefðum þurft að fara fyrr af stað. Menn þurfa líka að átta sig á verkefninu, hversu stórt það er. Það er það stórt að það þurfa allir að leggjast á eitt.“ Þá séu loftslagsmál ekki málefni eins ráðherra né einnar ríkisstjórnar. „Það eru allir ráðherrar loftslagsráðherrar eins og ég hef margoft bent á,“ segir Guðlaugur Þór og bætir við að þáttaskil hafi orðið í samstarfi. Það sé grunnurinn að árangri. 

Græn orka grunnurinn

„Þegar kemur að markmiðunum þá er góð sátt um það. En það sem vantar er að fólk átti sig á því hvað það þýðir. Til dæmis er það útilokað, algjörlega útilokað, að við náum markmiðunum nema við komum hér fram með græna orku. Það er grunnurinn að þessu,“ segir Guðlaugur Þór. Stjórnsýslan þurfi að vera skilvirk til að ná markmiðunum. „Okkur liggur á 2030 er bara á morgun. Allt það sem við gerum til að ná þeim markmiðum það eru teknar ákvarðanir um það mörgum árum áður en þær koma í framkvæmd.“ 

Guðlaugur Þór segir það koma í ljóst á næstu misserum hvort Ísland muni ná tilsettum markmiðum í loftslagsmálum. 

Loftslagsmál á neyðarstig

Halldór Þorgeirsson, formaður loftslagsráðs, hefur sagt stjórnsýslu loftslagsmála þurfa að færast á neyðarstig. „Neyð gefur stjórnvöldum mun meira umboð frá þjóðinni. Þetta sáum við á Covid-tímanum. Það þarf í raun og veru að taka á þessu með svipuðum hætti,“ segir Halldór. Samdráttur hafi aðeins náðst í loftslagsmálum á nokkrum sviðum en á sama tíma hafi heildarlosun aukist.

„Það sem Loftslagsráð er fyrst og fremst að benda á að það þarf að taka á málunum af miklu meiri festu. Þess vegna kallar Loftslagsráð eftir markvissri loftslagsstefnu með tímasettum og mælanlegum markmiðum en slík stefna liggur ekki fyrir,“ segir Halldór. Aðgerðaráætlun veiti ákveðið falskt öryggi, það sé listi af hugmyndum sumum þeirra hafi verið hleypt í framkvæmd en flestum ekki. Það sé mat ráðsins að ef ekki verði gripið í taumana þá muni Ísland ekki uppfylla skuldbindingar sínar um samdrátt fyrir 2030.