Mótvægisaðgerðir vegna framræslu votlendis aðrar en endurheimt með því að moka ofan í skurði Þórarinn Lárusson skrifar 8. febrúar 2021 09:30 Til að minnka kolefnisspor í framræstu landi virðist eins og helsta ráðið til þess sé að moka ofan í framræsluskurðina aftur, eins og fram hefur komið í fréttum nýverið og kallað endurheimt votlendis. Um þetta hefur af opinberri hálfu verið settur á laggirnar svonefndur Votlendissjóður, sem hefur valið að einkavæða verkið og ráðið til þess hóp fólks. Því ekki að láta sér detta í hug aðrar og leiðir til mótvægis neikvæðu kolefnisspori framræslunnar með því að velja til ræktunar, einkum á slíku lítt nýttu eða ónýttu landi,gróður, sem er eftirsóttur og bindur mikið kolefni. Val á slíkri ræktun þarf fyrst og fremst að skila eftirsóttri og góðri markaðsvöru og sem mestri kolefnisbindingu. Auk þess mætti nefna möguleika á úrvinnslu uppskerunnar með tilliti til virðisauka og atvinnusköpunar. Einkum dettur manni í hug nytjaplöntur eins og korntegundir (einkum bygg og hafrar), repja og hampur. Vafalítið mætti nefna eitthvað fleira, ekki síst skógrækt, bæði sem samfelldur skógur, þar sem skurðakerfi er orðið lítt nýtilegt og eða staðsett á erfiðu ræktunarlandi af einhverjum ástæðum eða hreinlega sem skjólbelti fyrir nytjagróður þann, sem fyrr er nefndur og víðar eftir atvikum. Látum þetta þó nægja að sinni , en reynum í staðinn að gera hverri gróðurtegund nokkur skil, þótt það verði engan veginn tæmandi í þessum pistli. Korn til þroska og þá helst bygg, en hafrar sækja mjög á, auk þess, sem hveiti og rúgur koma til greina á skjólgóðum og gróðurvænlegum stöðum og í takt við hlýnun jarðar. Afnota- og markaðsgildi þessara tegunda hafa hingað til helst verið bundin við skepnufóður, en hafa þó í vaxandi mæli sótt sér markað til manneldis, bæði í lífrænni ræktun (dæmi, Móðir jörð í Vallanesi) og hefðbundinni (dæmi, Þorvaldseyri undir Eyjafjöllum og Sandhóll í Meðallandi) Repja, vetrareinær og/eða einær (nepja). Repjurækt er, meira og minna, komin til að vera í landinu. Úr henni er unnin repjuolía, sem notuð er bæði sem eldsneyti og til manneldis og úr hratinu eftir að olían hefur verið pressuð úr uppskerunni er afgangurinn kögglaður í afbragðs skepnufóður. Dæmi um jarðir, þar sem repjurækt er komin vel af stað, má nefna alla þá staði, sem nefndir voru hér að framan, en eru miklu fleiri. Hampur er, af þeim gróðurtegundum, sem hér hafa verið nefndar og að þeim ólöstuðum, sú tegund sem langmest leynir á sér að verðmætum , markaðsgildi og að ég hygg, varðandi kolefnisbindingu einnig, en líka sú, sem styst er á veg komin hérlendis í ræktun og nýtingu. Stafar það ekki síst af því að fram til þessa hefur hún verið á bannlista í ræktun, þar sem hún hefur þótt varhugaverð vegna þess að sum yrkja hennar innihalda vímuefni (kannabis). Þar sem þessu banni hefur nýlega verið aflétt hér á landi og víða erlendis, er enginn vafi á að ræktun á þessum yrkjum, sem í kjölfarið nefnist iðnaðarhampur með hverfandi innihald vímuefna, hefur alla burði til þess að vaxa sem ein af okkar stærstu og merkustu nytjaplöntum í náinni framtíð, taki menn sig til á annað borð. – Hér verður ekki reynt að tíunda nánar notagildi plöntu þessarar, sem yrði mjög plássfrekt ef allt væri talið, en vísað til þeirra, sem má með sanni kalla brautryðjendur á þessu sviði hérlendis, en þau eru ábúendur í Gautavík í Berufirði og heita Oddný Anna Björnsdóttir og Pálmi Einarsson og veita forstöðu Rannsókna-og þróunarsetrinu Geisla í Gautavík (Hampur). Skógrækt, eins og getið er um hér að framan og sem mikil reynsla er komin á, en vísað á Skógrækt ríkisins og skógræktarfélög til frekari upplýsinga. Þær mótvægisaðgerðir, sem nefndar eru hér að framan í formi verðmætrar ræktunar og kolefnisbindingar í framræstu landi, eru engan veginn tæmandi, en gefa þó hugmynd um raunverulegan kost umfram ofanískurðmokstur, sem manni finnst líkast því, sem verið sé að sópa vandamálinu undir teppið... Heyrst hefur að einkaverktakafyrirtæki það, sem hefur verið að undirbúa ofanímoksturinn á vegum svonefnds Votlendissjóðs, hafi loks eftir ein þrjú ár, náð að hylja skurði moldu, sem bleyti upp og eyðileggi ræktunarmöguleika á sem nemur 135 ha lands við mikinn fögnuð þeirra sem að stóðu. Að hylja skurði mold er dæmi um mikið hugsana-og ráðaleysi framámanna á sviði landbúnaðar- og umhverfismála, fólks á alþingi og fleiri, að láta sér detta í hug, þegar augljós önnur ráð blasa við, að eyða fjámagni og fyrirhöfn í að moka ofan í þá skurði og styrkja bændur til þess, sem á fyrri tíð voru grafnir með enn meiri kostnaði og erfiði og bændur þar að auki styrktir til þess, sjálfsagt í engu minna mæli en fyrir ofanímoksturinn nú... Þetta er svo sannarlega eins og að vera að pissa í skóinn sinn eða dæmið fræga um þá vinnu, sem kennd var við geðveikrahæli, þar sem sjúklingarnir voru látnir moka sandi í hjólbörur og hvolfa úr þeim í binginn aftur til að endurtaka leikinn aftur og aftur, sem sagt hringavitleysa... Er von að spurt sé hvort fólki finnist virkilega ásættanlegt að greiða eins konar aflátsfé til verndar hlýnunar jarðar, sem nýtt er annars vegar í áróðursstríð og hins vegar til að eyðileggja land? Hér með er skorað á ráðamenn að hugsa þetta mál alveg upp á nýtt og stoppa þessar landskemmdir á stundinni og láta engan mann heyra af þessari vitleysu meir, en snúa sér að krafti í vitræna uppbyggingu í anda þess, sem fram kemur hér og í Aldamótaljóði Hannesar Hafstein: „Sú kemur tíð, er sárin foldar gróa, sveitirnar fyllast, akrar hylja móa, brauð veitir sonum móðurmoldin frjóa, menningin vex í lundi nýrra skóga.“ Þó var í þá daga ekki nálægt því eins krefjandi og nú og í framtíðinni að efla matvælaframleiðslu í vaxandi þörf, en rýrnandi ræktunarlandi. Nú eru nýliðin önnur aldamót, en enginn Hannes Hafstein né aðrir almennilegir aldamótamenn sjáanlegir, sem hugsa fram á veginn, heldur eitthvert lið ráðið af ríkinu til að paufast við að moka yfir hugsjónir gullaldamannanna... ,,Hvar er vor fornaldar frægð, frelsið og manndáðin bezt“, orti þjóðskáldið Jónas Hallgrímsson í kvæðinu ,,Ísland, farsælda frón“ fyrir um 200 árum og hvatti menn til dáða, já hver er vor frægð...? Þess skal að lokum getið að höfundur greinarinnar er formaður í stjórn Framfarafélags Fljótsdalshéraðs, og hafa aðrir í stjórn félagsins einróma lýst sig efnislega sammála greininni. Viltu birta grein á Vísi? Sendu okkur póst. Senda grein Loftslagsmál Mest lesið Fögnum á degi líffræðilegrar fjölbreytni Rannveig Magnúsdóttir,Ragnhildur Guðmundsdóttir,Skúli Skúlason,Ole Sandberg,Sæunn Júlía Sigurjónsdóttir Skoðun Neyðarástand í boði Seðlabankans og ríkisstjórnarinnar Ásthildur Lóa Þórsdóttir,Inga Sæland Skoðun Forvarnir gegn ofbeldi: Samfélagsátak í upphafi skólaárs Alfa Jóhannsdóttir Skoðun Gulldrengir Landspítala (Ekki KSÍ): Sönn saga um spillingu Sigurlaug Guðrún Kristjánsdóttir Skoðun „Áhrifavaldar“ og „Sauðirnir“ sem fylgja þeim Guðmunda G. Guðmundsdóttir Skoðun Lýst yfir hættustigi vegna áfengisdrykkju Gunnar Hersveinn Skoðun „Það eru allir með ADHD“ Tómas Páll Þorvaldsson Skoðun Það er komið að okkur! Friðjón R. Friðjónsson Skoðun ADHD og Sköpunargáfa: Leyndarmál Skapandi Framfara: Steindór Þórarinsson Skoðun Kominn tími til að laga lýðræðishallann og skapa traust til stjórnmálanna Magnea Marinósdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Neyðarástand í boði Seðlabankans og ríkisstjórnarinnar Ásthildur Lóa Þórsdóttir,Inga Sæland skrifar Skoðun Forvarnir gegn ofbeldi: Samfélagsátak í upphafi skólaárs Alfa Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Bjartsýnt og betra samfélag Svandís Svavarsdóttir skrifar Skoðun Það er alltaf von: Samtökin ‘78 styðja Píeta Bjarndís Helga Tómasdóttir skrifar Skoðun Lítil grein um stóran sáttmála Sigurður Ingi Jóhannsson skrifar Skoðun Það er komið að okkur! Friðjón R. Friðjónsson skrifar Skoðun Nýtt viðhorf í húsnæðismálum Kjartan Helgi Ólafsson skrifar Skoðun Fór út fyrir umboð sitt Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun „Áhrifavaldar“ og „Sauðirnir“ sem fylgja þeim Guðmunda G. Guðmundsdóttir skrifar Skoðun „...nema sveitarstjórnir og lögregla“ Kristín Magnúsdóttir skrifar Skoðun Sjónarhornið er það sem skiptir mestu Anton McKee skrifar Skoðun Ég er eins og ég er Sólveig Sigurðardóttir skrifar Skoðun Brúin yfir Fossvog Sigurður Oddsson skrifar Skoðun Kominn tími til að laga lýðræðishallann og skapa traust til stjórnmálanna Magnea Marinósdóttir skrifar Skoðun Var jafnrétti í heiðri haft af ráðherra jafnréttismála? Erna Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Má fjársýslan semja við Rapyd? Gunnar Már Gunnarsson,Sindri Kristjánsson skrifar Skoðun Gulldrengir Landspítala (Ekki KSÍ): Sönn saga um spillingu Sigurlaug Guðrún Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Byggja upp eða pakka? Gerður Gestsdóttir Valgerðardóttir skrifar Skoðun Loftslagsaðgerðir í sátt við líffræðilega fjölbreytni Rannveig Magnúsdóttir, Guðrún Schmidt skrifar Skoðun Oft er ekki nægjanleg mönnun til þess að sinna félagslífi/tómstundum Atli Már Haraldsson skrifar Skoðun Verði ykkur að trú ykkar! Vangaveltur um stóra kirkjugarðsmálið Gunnar Jóhannesson skrifar Skoðun Ráðvilltur ráðgjafi ríkisstjórnar Ásgeir Daníelsson skrifar Skoðun Ímyndaðu þér að þú sért átján ára stúlka... Stella Samúelsdóttir skrifar Skoðun Hvað eiga lýðræði og hátíðarhöld sameiginlegt Bryndís Haraldsdóttir skrifar Skoðun Stjórnartíðindi 150 ára Svavar Kjarrval skrifar Skoðun Í skólabyrjun Dagbjört Harðardóttir,Sigurjón Már Fox skrifar Skoðun „Það eru allir með ADHD“ Tómas Páll Þorvaldsson skrifar Skoðun Sannleikurinn um Evrópusambandið I - Öryggi, velferð og lífsgæði, sem margir átta sig ekki á Ole Anton Bieltved skrifar Skoðun Aftur að hjálmskviðu ríkislögreglustjóra Indriði Stefánsson skrifar Skoðun Svar við bréfi Ernu Ragnar Sigurður Kristjánsson skrifar Sjá meira
Til að minnka kolefnisspor í framræstu landi virðist eins og helsta ráðið til þess sé að moka ofan í framræsluskurðina aftur, eins og fram hefur komið í fréttum nýverið og kallað endurheimt votlendis. Um þetta hefur af opinberri hálfu verið settur á laggirnar svonefndur Votlendissjóður, sem hefur valið að einkavæða verkið og ráðið til þess hóp fólks. Því ekki að láta sér detta í hug aðrar og leiðir til mótvægis neikvæðu kolefnisspori framræslunnar með því að velja til ræktunar, einkum á slíku lítt nýttu eða ónýttu landi,gróður, sem er eftirsóttur og bindur mikið kolefni. Val á slíkri ræktun þarf fyrst og fremst að skila eftirsóttri og góðri markaðsvöru og sem mestri kolefnisbindingu. Auk þess mætti nefna möguleika á úrvinnslu uppskerunnar með tilliti til virðisauka og atvinnusköpunar. Einkum dettur manni í hug nytjaplöntur eins og korntegundir (einkum bygg og hafrar), repja og hampur. Vafalítið mætti nefna eitthvað fleira, ekki síst skógrækt, bæði sem samfelldur skógur, þar sem skurðakerfi er orðið lítt nýtilegt og eða staðsett á erfiðu ræktunarlandi af einhverjum ástæðum eða hreinlega sem skjólbelti fyrir nytjagróður þann, sem fyrr er nefndur og víðar eftir atvikum. Látum þetta þó nægja að sinni , en reynum í staðinn að gera hverri gróðurtegund nokkur skil, þótt það verði engan veginn tæmandi í þessum pistli. Korn til þroska og þá helst bygg, en hafrar sækja mjög á, auk þess, sem hveiti og rúgur koma til greina á skjólgóðum og gróðurvænlegum stöðum og í takt við hlýnun jarðar. Afnota- og markaðsgildi þessara tegunda hafa hingað til helst verið bundin við skepnufóður, en hafa þó í vaxandi mæli sótt sér markað til manneldis, bæði í lífrænni ræktun (dæmi, Móðir jörð í Vallanesi) og hefðbundinni (dæmi, Þorvaldseyri undir Eyjafjöllum og Sandhóll í Meðallandi) Repja, vetrareinær og/eða einær (nepja). Repjurækt er, meira og minna, komin til að vera í landinu. Úr henni er unnin repjuolía, sem notuð er bæði sem eldsneyti og til manneldis og úr hratinu eftir að olían hefur verið pressuð úr uppskerunni er afgangurinn kögglaður í afbragðs skepnufóður. Dæmi um jarðir, þar sem repjurækt er komin vel af stað, má nefna alla þá staði, sem nefndir voru hér að framan, en eru miklu fleiri. Hampur er, af þeim gróðurtegundum, sem hér hafa verið nefndar og að þeim ólöstuðum, sú tegund sem langmest leynir á sér að verðmætum , markaðsgildi og að ég hygg, varðandi kolefnisbindingu einnig, en líka sú, sem styst er á veg komin hérlendis í ræktun og nýtingu. Stafar það ekki síst af því að fram til þessa hefur hún verið á bannlista í ræktun, þar sem hún hefur þótt varhugaverð vegna þess að sum yrkja hennar innihalda vímuefni (kannabis). Þar sem þessu banni hefur nýlega verið aflétt hér á landi og víða erlendis, er enginn vafi á að ræktun á þessum yrkjum, sem í kjölfarið nefnist iðnaðarhampur með hverfandi innihald vímuefna, hefur alla burði til þess að vaxa sem ein af okkar stærstu og merkustu nytjaplöntum í náinni framtíð, taki menn sig til á annað borð. – Hér verður ekki reynt að tíunda nánar notagildi plöntu þessarar, sem yrði mjög plássfrekt ef allt væri talið, en vísað til þeirra, sem má með sanni kalla brautryðjendur á þessu sviði hérlendis, en þau eru ábúendur í Gautavík í Berufirði og heita Oddný Anna Björnsdóttir og Pálmi Einarsson og veita forstöðu Rannsókna-og þróunarsetrinu Geisla í Gautavík (Hampur). Skógrækt, eins og getið er um hér að framan og sem mikil reynsla er komin á, en vísað á Skógrækt ríkisins og skógræktarfélög til frekari upplýsinga. Þær mótvægisaðgerðir, sem nefndar eru hér að framan í formi verðmætrar ræktunar og kolefnisbindingar í framræstu landi, eru engan veginn tæmandi, en gefa þó hugmynd um raunverulegan kost umfram ofanískurðmokstur, sem manni finnst líkast því, sem verið sé að sópa vandamálinu undir teppið... Heyrst hefur að einkaverktakafyrirtæki það, sem hefur verið að undirbúa ofanímoksturinn á vegum svonefnds Votlendissjóðs, hafi loks eftir ein þrjú ár, náð að hylja skurði moldu, sem bleyti upp og eyðileggi ræktunarmöguleika á sem nemur 135 ha lands við mikinn fögnuð þeirra sem að stóðu. Að hylja skurði mold er dæmi um mikið hugsana-og ráðaleysi framámanna á sviði landbúnaðar- og umhverfismála, fólks á alþingi og fleiri, að láta sér detta í hug, þegar augljós önnur ráð blasa við, að eyða fjámagni og fyrirhöfn í að moka ofan í þá skurði og styrkja bændur til þess, sem á fyrri tíð voru grafnir með enn meiri kostnaði og erfiði og bændur þar að auki styrktir til þess, sjálfsagt í engu minna mæli en fyrir ofanímoksturinn nú... Þetta er svo sannarlega eins og að vera að pissa í skóinn sinn eða dæmið fræga um þá vinnu, sem kennd var við geðveikrahæli, þar sem sjúklingarnir voru látnir moka sandi í hjólbörur og hvolfa úr þeim í binginn aftur til að endurtaka leikinn aftur og aftur, sem sagt hringavitleysa... Er von að spurt sé hvort fólki finnist virkilega ásættanlegt að greiða eins konar aflátsfé til verndar hlýnunar jarðar, sem nýtt er annars vegar í áróðursstríð og hins vegar til að eyðileggja land? Hér með er skorað á ráðamenn að hugsa þetta mál alveg upp á nýtt og stoppa þessar landskemmdir á stundinni og láta engan mann heyra af þessari vitleysu meir, en snúa sér að krafti í vitræna uppbyggingu í anda þess, sem fram kemur hér og í Aldamótaljóði Hannesar Hafstein: „Sú kemur tíð, er sárin foldar gróa, sveitirnar fyllast, akrar hylja móa, brauð veitir sonum móðurmoldin frjóa, menningin vex í lundi nýrra skóga.“ Þó var í þá daga ekki nálægt því eins krefjandi og nú og í framtíðinni að efla matvælaframleiðslu í vaxandi þörf, en rýrnandi ræktunarlandi. Nú eru nýliðin önnur aldamót, en enginn Hannes Hafstein né aðrir almennilegir aldamótamenn sjáanlegir, sem hugsa fram á veginn, heldur eitthvert lið ráðið af ríkinu til að paufast við að moka yfir hugsjónir gullaldamannanna... ,,Hvar er vor fornaldar frægð, frelsið og manndáðin bezt“, orti þjóðskáldið Jónas Hallgrímsson í kvæðinu ,,Ísland, farsælda frón“ fyrir um 200 árum og hvatti menn til dáða, já hver er vor frægð...? Þess skal að lokum getið að höfundur greinarinnar er formaður í stjórn Framfarafélags Fljótsdalshéraðs, og hafa aðrir í stjórn félagsins einróma lýst sig efnislega sammála greininni.
Fögnum á degi líffræðilegrar fjölbreytni Rannveig Magnúsdóttir,Ragnhildur Guðmundsdóttir,Skúli Skúlason,Ole Sandberg,Sæunn Júlía Sigurjónsdóttir Skoðun
Neyðarástand í boði Seðlabankans og ríkisstjórnarinnar Ásthildur Lóa Þórsdóttir,Inga Sæland Skoðun
Kominn tími til að laga lýðræðishallann og skapa traust til stjórnmálanna Magnea Marinósdóttir Skoðun
Skoðun Neyðarástand í boði Seðlabankans og ríkisstjórnarinnar Ásthildur Lóa Þórsdóttir,Inga Sæland skrifar
Skoðun Kominn tími til að laga lýðræðishallann og skapa traust til stjórnmálanna Magnea Marinósdóttir skrifar
Skoðun Gulldrengir Landspítala (Ekki KSÍ): Sönn saga um spillingu Sigurlaug Guðrún Kristjánsdóttir skrifar
Skoðun Loftslagsaðgerðir í sátt við líffræðilega fjölbreytni Rannveig Magnúsdóttir, Guðrún Schmidt skrifar
Skoðun Oft er ekki nægjanleg mönnun til þess að sinna félagslífi/tómstundum Atli Már Haraldsson skrifar
Skoðun Sannleikurinn um Evrópusambandið I - Öryggi, velferð og lífsgæði, sem margir átta sig ekki á Ole Anton Bieltved skrifar
Fögnum á degi líffræðilegrar fjölbreytni Rannveig Magnúsdóttir,Ragnhildur Guðmundsdóttir,Skúli Skúlason,Ole Sandberg,Sæunn Júlía Sigurjónsdóttir Skoðun
Neyðarástand í boði Seðlabankans og ríkisstjórnarinnar Ásthildur Lóa Þórsdóttir,Inga Sæland Skoðun
Kominn tími til að laga lýðræðishallann og skapa traust til stjórnmálanna Magnea Marinósdóttir Skoðun