Ekkert opinbert eftirlit með gjaldmælum leigubifreiða

Ekkert opinbert eftirlit er með gjaldmælum leigubifreiða hér á landi. Drög að reglugerð um eftirlitið hafa legið óhreyfð frá árinu 2012.

Samráði um fyrirhugaða breytingu á lögum um leigubifreiðar lauk í gær. Vinnan er sem stendur á frumstigi og frumvarpsdrög ekki tilbúin. Lagabreytingin miðar að því að afnema fjöldatakmarkanir á útgefnum atvinnuleyfum til leigubílstjóra og að stöðvaskylda þeirra verði afnumin. Tilefni endurskoðunarinnar er frumkvæðisathugun Eftirlitsstofnunar EFTA á íslenska leigubílamarkaðnum. Stefnt er að því að frumvarp um efnið verði lagt fram á haustþingi 2019.

Ein þeirra athugasemda sem bárust við fyrirhugaða lagasetningu var frá Neytendastofu. Helstu áherslur sem stofnunin telur brýnt að tekið verði tillit til við gerð frumvarpsins eru þær að skylt verði að hafa löggilt mælitæki í öllum leigubifreiðum sem og að gjaldskrá og leyfisbréf séu sýnileg í þeim.

„Það er nú auðvelt að svara því. Það er ekkert opinbert eftirlit með þeim,“ segir Bjarni Bentsson, sérfræðingur á mælifræðisviði Neytendastofu, aðspurður um hvernig opinberu eftirliti með gjaldmælum sé háttað.

Stofnuninni hafa borist erindi frá innlendum og erlendum ferðamönnum, auk erlendra systurstofnana, um hvort mælitæki leigubifreiða séu háð löggildingareftirliti og hefur það vakið undrun þeirra að svo sé ekki. Margvíslegir utanaðkomandi hlutir geta haft áhrif á mælana, meðal annars dekkjaskipti eða ef átt hefur verið við tækin.

Neytendastofa skilaði drögum að reglugerð um eftirlitið til innanríkisráðuneytisins árið 2012 en þar hafa þau legið og safnað ryki síðan þá. Í nágrannaríkjum Íslands eru gjaldmælar löggiltir með reglubundnum hætti enda mikið hagsmunamál að þeir séu rétt stilltir.

„Á sínum tíma, þegar við vorum að undirbúa drögin að reglugerðinni, þá vorum við í sambandi við þá sem þjónusta bílana og mælana. Þeir segja að þetta sé allt í standi en við höfum það bara eftir þeim,“ segir Bjarni.

„Það hefur engin kvörtun borist til okkar frá neytendum, menn treysta því bara að mælarnir séu í lagi. Við höfum hins vegar fengið ósk frá leigubifreiðastöð um að kanna mælana þar,“ segir hann.

Í athugasemdum Neytendastofu við fyrirhugaða lagasetningu er ekki vikið að þeim sem nýta sér snjalltækni til mælinga fyrir fargjald. Ýmsir, þar á meðal þingmaðurinn Hanna Katrín Friðriksson, hafa bent á að ef löggiltir gjaldmælar eru gerðir að skilyrði fyrir akstri leigubifreiða felist í því viss aðgangstakmörkun að markaðnum.

„Með umsögn okkar fylgir norsk skýrsla um efnið þar sem verið var að skoða þau smáforrit sem til eru. Við höfum lítið kynnt okkur þau mál,“ segir Bjarni.