Bankasýslan minnir á að arðgreiðslur séu á forræði stjórna banka, ekki hluthafa

Ætla má að hlutur ríkissjóðs í umfram eigin fé viðskiptabankanna þriggja geti numið 120 milljörðum króna. Þetta kemur fram í minnisblaði sem Bankasýsla ríkisins tók saman að beiðni fjármála- og efnahagsráðuneytisins um arðgreiðslugetu viðskiptabankanna þriggja sem ríkissjóður á eignarhlut í.

Samkvæmt mati Bankasýslunnar við fyrirspurn ráðuneytisins er mismunur á eigin fé bankanna og þeim eiginfjárkröfum sem Fjármálaeftirlitið hefur sett alls um 253 milljarðar króna. Sé tekið tillit til að óvarlegt þykir að mæta aðeins lágmarkskröfum um eigið fé er gert ráð fyrir að áætlað umfram eigið fé nemi aldrei lægra hlutfalli en þremur prósentum yfir tilskildu lágmarki, sem svarar til um 183 milljörðum króna.

Með hliðsjón af hlutfallslegu eignarhaldi ríkissjóðs á viðskiptabönkunum megi því ætla að hlutur ríkissjóðs í umfram eigin fé, sem skilgreint er með þessum hætti, geti numið um 120 milljörðum króna.

Arðgreiðslur á forræði stjórnar

Bankasýslan bendir á að mikilvægt sé að halda því til haga að það er á forræði stjórna bankanna, en ekki hluthafa, að leggja fram tillögur um arðgreiðslur.

Í Markaði Fréttablaðsins í dag er sagt frá því að flestir stjórnmálaflokkar sem eru í framboði í þingkosningunum á laugardag hafi lagt til að eigið fé viðskiptabankanna verði minnkað um tugi til hundrað milljarða króna, áður en þeir verða seldir, til að greiða niður skuldir ríkisins og fjármagna uppbyggingu innviða og önnur kosningaloforð.

Í minnisblaði Bankasýslunnar kemur fram að mat á arðgreiðslugetu til framtíðar sé vitanlega háð margvíslegum fyrirvörum, svo sem um að heilbrigt efnahagsástand verði hér næstu árin, að regluverk haldist óbreytt og að fjármálamarkaðir verði opnir fyrir víkjandi lánum til bankanna. Sömuleiðis er bent á þá staðreynd að lækkun eigin fjár í bönkunum leiðir til lækkunar á arðgreiðslugetu síðar.

Minna á breyttar reglur

Bankasýslan tekur fram að við skoðun á arðgreiðslugetu bankanna sé nauðsynlegt að taka tillit til þess að breyttar reglur um reikningshald ríkissjóðs, sem taka gildi á yfirstandandi ári, hafa í för með sér breytt mat á virði félaga í eigu ríkissjóðs, sem oft er metið hærra en gert var samkvæmt eldri reikningsskilareglum. Í nýjum reglum er virði eignarhluta í félögum metið samkvæmt hlutdeildaraðferð, þ.e. virði eignarhlutarins sem skráð er í ríkisreikningi hvers árs samsvarar hlutfalli eignarhluta ríkisins af heildar eigin fé í ársreikningi viðkomandi félaga. Arðgreiðslur sem lækka eigið fé eru ekki lengur skráðar sem tekjur á rekstrargrunni og hafa því ekki áhrif á rekstrarafkomu ríkissjóðs.

Þá er minnt á að í fjármálaáætlun 2018-2022, sem samþykkt var á Alþingi sl. vor, er gert ráð fyrir 140 milljarða óreglulegum tekjum ríkissjóðs á gildistíma áætlunarinnar. Var þar einkanlega horft til arðgreiðslna frá bönkunum. Má því segja að þegar sé búið að gera ráð fyrir verulegum hluta af væntanlegum arðgreiðslum viðskiptabanka í eigu ríkisins í tekjuáætlunum fyrir ríkissjóð á komandi árum.