Umræðan
![](https://www.visir.is/i/925091C9BE9AC039EF8CDEF85FE5DDB4D5515B2C5334AF9D6D0FE70C10B56CD6_80x80.jpg)
Þakklætisvottur fyrir fórnfýsi stjórnvalda
Það þykir heldur kræft, og jaðrar satt að segja við ósvífni, þegar ríkisvaldinu nægir ekki lengur að stæra sig af því að hafa útvegað þér hækjur heldur byrjar að rukka fyrir afnotin.
![](https://www.visir.is/i/7AEEC84A8BA002F771B0F9A718B244AD14B97900F8FD903EC5216F58AF5361CA_80x80.jpg)
Er rétti tíminn til að stækka við sig?
Það er gjarnan talað um húsnæðismarkaðinn sem eina heild en í raun er eftirspurn eftir mismunandi húsnæði auðvitað ólík eftir aðstæðum og tímabilum. Þegar fólk veltir fyrir sér að stækka við sig er mikilvægt að hafa þetta í huga en stærð stökksins fer m.a. eftir því hversu vel tímasett það er.
![](https://www.visir.is/i/1D2382E96BEB774CD2A2EEBAFFDC60F155B95862C670F44F25AF994142F2FFB2_80x80.jpg)
Fjölmiðlar þurfa áskriftartekjur, ekki ríkisstyrki
Margir hafa dregið rangan lærdóm af gjaldþroti Fréttablaðsins. Lausnin er einföld og margreynd. Það mun hvorki bjarga fjölmiðlum að ríkisstyrkja þá í meira mæli né taka Ríkisútvarpið af auglýsingamarkaði. Rekstrarvandi fjölmiðla verður einungis leystur með vitundarvakningu á meðal landsmanna. Fólk þarf að borga fyrir fréttir. Sú leið er þrautreynd. Á blómaskeiði fjölmiðla var greitt fyrir þjónustuna.
![](https://www.visir.is/i/1D2382E96BEB774CD2A2EEBAFFDC60F155B95862C670F44F25AF994142F2FFB2_80x80.jpg)
Sinnuleysi í skólamálum
Tryggja þarf að fleiri drengir fái notið sín í skóla og auka þannig möguleika þeirra á að blómstra í lífi og starfi á fullorðinsárum. Það liggur í hlutarins eðli að nemendur sem hætta í framhaldsskóla sækja sér síður háskólamenntun.
![](https://www.visir.is/i/2D60A6B6084B02128F2658DE3766E2FD52E1AF6326F406EA1091597A4AC62F0E_80x80.jpg)
Inngrip seðlabanka - eru einhver takmörk?
Nú standa erlendir seðlabankar á milli steins og sleggju með það hvernig þeir bregðast við því ástandi sem upp er komið. Munu þeir leggja áherslu á að bjarga bankakerfinu með björgunaraðgerðum eða munu þeir sýna áframhaldandi aðhald til að ná tökum á verðbólgu og skapa þá mögulega fleiri vandamál í skuldsettu kerfi?
![](https://www.visir.is/i/925091C9BE9AC039EF8CDEF85FE5DDB4D5515B2C5334AF9D6D0FE70C10B56CD6_80x80.jpg)
Öfugsnúin ríkisfjármál koma illa niður á þjóðarbúinu
Faraldurinn er að baki en eftir situr allur sá heljarinnar óþarfi sem hefur safnast fyrir í kerfinu á undanförnum þremur árum.
![](https://www.visir.is/i/0D162E7EEC0295AE7FCE945F8C7D29F4CC11EB0D40C6D358D8BF6CF28FE77519_80x80.jpg)
Um starfskjör forstjóra
Reynslan hefur sýnt að sífellt er verið að bæta við kaupaukum í ýmsu formi til stjórnenda fyrirtækja í Kauphöllinni án þess að það komi niður á háum föstum launum, segir framkvæmdastjóri Gildis lífeyrissjóðs.
![](https://www.visir.is/i/6229BA2961E9F176C9727B0D5F8C811C95C231FA1192DD63BF4E4FBE13CE8BF4_80x80.jpg)
Minna svigrúm til viðskiptasamninga
Með aðild Íslands að EES-samningnum hefur regluverk frá Evrópusambandinu, sem tekið hefur verið upp í gegnum samninginn, skapað viðskiptahindranir gagnvart nánustu viðskiptalöndum landsins utan Evrópskra efnahagssvæðisins (EES) og stuðlað að minna svigrúmi EFTA-ríkjanna sem aðild eiga að samningnum, Íslands, Noregs og Liechtensteins, til þess að semja um viðskipti við ríki utan svæðisins.
![](https://www.visir.is/i/A86AAC03AED49785418BCD8CE91444594C7B682163646F45E22A7BF28438E702_80x80.jpg)
Að hefta rétt til að sækja vinnu
Ólíkt því sem víðast er í lýðræðisríkjum þá er flestum launþegum hérlendis í raun skylt að eiga aðild að stéttarfélagi, hvort sem þeir kjósa það eður ei. Þetta er skýrt brot á félagafrelsi samkvæmt Mannréttindasáttmála Evrópu, en menn hafa farið fram hjá félagafrelsinu hérlendis með klækjabrögðum.
![](https://www.visir.is/i/942D4B39AD9F5056F8A4A7D45448470476BF5DB08E2E22C3A78C73EEB648F388_80x80.jpg)
Fasteignamarkaðurinn nálgast frostmark
Á sama tíma og lítið selst vex fjöldi þeirra fasteigna sem er til sölu ört. Núverandi fasteignaverð og vaxtastig hafa því leitt til pattstöðu á fasteignamarkaðnum. Það sem hefur komið í veg fyrir algjört frost á fasteignamarkaðnum undanfarna mánuði er möguleiki kaupenda til að skýla sér fyrir hækkandi greiðslubyrði með því að taka löng verðtryggð lán.
![](https://www.visir.is/i/1164AF72FD6004089D1D14B74449152D91620BE5861285DD3FA0BB6052E846B4_80x80.jpg)
Eignastýring á umrótatímum
Við fögnum nýju ári 2023 og kveðjum versta ár á fjármálamörkuðum í áratugi. Staðan í heiminum er þó sú að enn geysar stríð í Úkraínu, landfræðileg áhætta hefur aukist, verðbólgu er mikil og vextir hækka hraðar en nokkru sinni fyrr.
![](https://www.visir.is/i/6AD919D7583EAF96AEFF7911EF66E54B29328217A74462044281386F9B92098F_80x80.jpg)
Skiptir stærðin máli?
Það hentar ekki öllum fyrirtækjum að vera almenningshlutafélög. En stærð og kostnaður eru yfirleitt ekki sá þröskuldur sem af er látið.
![](https://www.visir.is/i/1D2382E96BEB774CD2A2EEBAFFDC60F155B95862C670F44F25AF994142F2FFB2_80x80.jpg)
Megum ekki hika í orkuskiptum
Við eigum möguleika á að verða fyrsta landið til að nota eingöngu endurnýjanlega orku. Því miður hefur stjórnmálafólk og embættismannakerfið sofið á verðinum. Raforkukerfið er uppselt og keyrt við þanmörk. Það má rekja til stöðnunar í málaflokknum í um áratug. Hvernig eiga orkuskiptin – að hætta notkun á olíu og nýta endurnýjanlega orkugjafa – að fara fram við þessar aðstæður?
![](https://www.visir.is/i/343A4A6759AD2559D9E5EEBBEF205DD0D9EF3733EE314BAED9A15A36D2DDE430_80x80.jpg)
Verðbólga og aðrir uppvakningar
Kerfisumbætur eru á forræði hins opinbera og gætu lagt lóð á vogarskálarnar til að ná tökum á verðbólgunni. Á alþjóðavettvangi hefur verið vaxandi umræða um kerfisumbætur á framboðshliðinni til að leysa úr læðingi krafta hagkerfisins. Markmið nýrrar framboðsstefnu beinist að því að sameina hina hefðbundnu áherslu á að draga úr hömlum á atvinnulífinu, en leggja á sama tíma kraft í félagslega þætti vinnumarkaðarins til að efla atvinnu og atvinnuöryggi.
![](https://www.visir.is/i/77CD09FB8C95E00EDCEEF254D495D659A160390A5FF09C7F113627CE041D0AFA_80x80.jpg)
Hvort er betra að kaupa vöxt eða virði?
Fjárfesting í virðisfyrirtækjum hefur í gegnum tíðina verið talin öruggari og áreiðanlegri leið til að ávaxta fjármagn fremur en fjárfesting í vaxtafyrirtækjum. Vaxtarfyrirtæki eru venjulega hlutabréf fyrirtækja sem búist er við að muni vaxa hratt í náinni framtíð en slíkt mat er alltaf óvissu háð. Framtíðin verður aldrei eins og búist er við.
![](https://www.visir.is/i/2195029A3C56EB2AA9C0D6C937D42841663EC93B6963063AEED4507B7558E9F9_80x80.jpg)
Icesave dómurinn: 10 ára afmæli
Íslensk lög um innstæðutryggingar eru ekki í samræmi við Evrópulöggjöfina og er þar í raun ekki kveðið á um neina lágmarksfjárhæð til tryggingar, einungis hámarksfjárhæð 100 þúsund evrur. Að mínu mati ætti Ísland í lengstu lög að reyna að koma sér hjá því að þurfa að undirgangast jafn gagnslausa og hættulega löggjöf og dæmin sanna.
![](https://www.visir.is/i/351DE7184E24ACCBBA6FDFF2E480DACDC182A248F67C33942C78E883B3EDE4F5_80x80.jpg)
Umbreyting Evrópu
Í næsta mánuði mun grimmdarlegt innrásarstríð Rússa á hendur nágrönnum sínum í Úkraínu hafa staðið yfir í ár. Áætlun Vladimir Putin um skjótunna sérstaka hernaðaraðgerð – nokkurs konar leiftursókn – hefur ekki gengið eftir þökk sé hetjulegri mótstöðu Úkraínumanna, stuðningi Vesturlanda og vanhæfni Rússa.
![](https://www.visir.is/i/77462344995EB96DF0FAAB51E951549C387265D1C7E6B6E112E963BDE10AA2D1_80x80.jpg)
„Light“ útgáfa af upplýsingaskyldu skráðra félaga í nýrri tillögu ESB
Ef tillaga framkvæmdastjórnar ESB verður samþykkt hvað varðar upplýsingaskyldu skráðra félaga liggur fyrir að innleiða þurfi breytinguna í íslenskan rétt. Slíkt myndi hafa í för með sér að skráð félög þyrftu ekki að lengur að birta innherjaupplýsingar opinberlega fyrr en þær verða endanlegar. Tillagan myndi því létta töluvert á kröfum til skráðra félaga á Íslandi og annars staðar á Evrópska efnahagssvæðinu um að birta innherjaupplýsingar.
![](https://www.visir.is/i/3FB8A934A4AD663687E15997005DDD26A0FF307A79DFFE7CC9F3929C9D6DE9F4_80x80.jpg)
Lærdómurinn frá Þýskalandi
Hið óhugsandi gerðist þegar Rússland beitti gasvopninu gegn Evrópu. Hvað ef alvöru stríðsátök, til dæmis við Persaflóa, brytust út og olíuverð hækkaði í 200 eða 300 Bandaríkjadali fyrir tunnuna? Þá verður Ísland alveg jafn berskjaldað fyrir þeim hækkunum eins og aðrir. Norðmenn munu selja á heimsmarkaðsverði eftir sem áður, eins og allir aðrir olíuframleiðendur. Við verðum ekki aftur í sömu sápukúlu og síðastliðna 12 mánuði.
![](https://www.visir.is/i/0E5CE00531147C0309031010EF769B3DCEE80D429EF6B687B8ED1BB18C7550B8_80x80.jpg)
Hið árvissa metnaðarleysi í málefnum fjölmiðla
Þrátt fyrir að ekki finnist vottur af eftirspurn, hvorki frá hinum endanlegu gefendum né þeim þiggjendum sem mestu máli skipta, hefur ráðherra tekist að festa styrkjakerfið í sessi. Nú er orðinn árviss viðburður að frumvarp þess efnis sé lagt fram við dræmar undirtektir og á hverju ári er hægt að slá því föstu að ráðherra láti hjá líða að takast á við orsök versnandi rekstrarumhverfis fjölmiðla, þ.e. umsvif erlendra miðla og Ríkisútvarpsins.
![](https://www.visir.is/i/A13FFBF60114D2C4F9CE462B33986FF4EE4D9562D396CE58DE1FFD3BCFA31BCB_80x80.jpg)
Veraldleg stöðnun, ekki veraldleg verðbólgukreppa
Færa má sterk rök fyrir því að veraldleg stöðnun (e. secular stagnation) – viðvarandi hægur hagvöxtur – sé á sjóndeildarhringnum fyrir flest þróuð hagkerfi og Kína auk margra nýmarkaðs- og þróunarríkja sem treysta á alþjóðaviðskipti og erlenda fjárfestingu. Þeir sem tala fyrir því sjónarmiði benda á lýðfræðilega þróun þar sem hlutfall aldraðra eykst, viðsnúning hnattvæðingar, loftslagsbreytingar, aukinn ójöfnuð og háa skuldastöðu. Bjartsýnismenn benda hins vegar á kraftinn sem falist getur í hagkerfum yngri þjóða og aukna framleiðni samhliða tækniframförum á borð við gervigreind, vélmennavæðingu og líftækni.
![](https://www.visir.is/i/8BE0B4282F5899F158898DC969727EEDEFCA8D80C56586CBF7092F3338033F3F_80x80.jpg)
Meginvandinn er sjálft regluverkið
Talsvert hefur verið rætt á undanförnum árum um svonefnda gullhúðun við innleiðingu á lagagerðum frá Evrópusambandinu í gegnum aðild Íslands að EES-samningnum. Er þar vísað til þess þegar gerðir eru innleiddar hér á landi meira íþyngjandi en þær koma frá sambandinu. Um er að ræða mál sem full ástæða er til þess að taka föstum tökum en á sama tíma er ljóst að ekki er um að ræða meginvandann í þeim efnum.
![](https://www.visir.is/i/942D4B39AD9F5056F8A4A7D45448470476BF5DB08E2E22C3A78C73EEB648F388_80x80.jpg)
Seðlabankinn kippti markaðnum niður á jörðina
Það er útlit fyrir að undirliggjandi lykilbreytur líkt og fólksfjölgun og íbúðauppbygging muni frekar ýta undir verðlækkanir á húsnæðismarkaði en hækkanir á næstu árum.
![](https://www.visir.is/i/835502F37F19A48F75ABBB8CDB5B9DC6B308AD113E2DF8CE2EC0AB4BCB9B462C_80x80.jpg)
Óður til sprengjugleðinnar
Seltjarnarnesbær stóð ekki fyrir flugeldasýningu á Valhúsahæð þetta árið en í tilkynningu til bæjarbúa kom fram að öryggis- og umhverfissjónarmið hefðu vegið þungt. Ákvörðunin var svo sem í samræmi við afstöðu Umhverfisstofnunar sem beindi því vinsamlega til landsmanna fyrir jól að finna sér umhverfisvænni áramótahefðir, til dæmis að öskra árið burt.
![](https://www.visir.is/i/DB1075C0232A5055F3CEDFE23A2CFE328FF666746F19D4ED812D65CE53317290_80x80.jpg)
Orkumál í brennidepli
Eitt brýnasta verkefnið að mati Samorku er uppbygging og viðhald flutnings- og dreifikerfis raforku því aðeins með sterku, áfallaþolnu kerfi sem lágmarkar töp skilar græna orkan sér þangað sem hennar er þörf. Þar hefur flókin lagaumgjörð á ýmsan hátt staðið í vegi fyrir raunverulegum umbótum. Úr þessu þarf að bæta til þess að metnaðarfull markmið um orkuöryggi og árangur í loftslagsmálum verði að veruleika.
![](https://www.visir.is/i/AF321DBE595B8A71D81757418E080E4C0A1E53B06BD1390C47D758FFC9252AD8_80x80.jpg)
Kombakk ársins
Þótt nýtt ár beri alls kyns óvissu í skauti sér, bæði orkukrísu og stríð, þá höfum við séð að þessar hindranir virðast hafa heldur minni bein áhrif á ferðaviljann til Íslands en hjá ýmsum samkeppnislöndum okkar. Það verður því að telja litlar líkur á að íslensk ferðaþjónusta beri stórvægan skaða af þessum óvissuþáttum þótt um einhverja eðlilega baksveiflu kunni að verða að ræða. Miðað við útlitið í dag stefnir í mjög gott ferðaþjónustuár 2023, ár þar sem ferðaþjónustan mun jafnvel geta skilað metverðmætum til samfélagsins.
![](https://www.visir.is/i/11257B2E8E7ED64D9E63AAED5762725A8D5B39D89603960002F35ABC32E0A22A_80x80.jpg)
Árið á verðbréfamarkaði – raðirnar þéttar
Undangengin útboð og öflugar nýskráningar og markvissar umbætur hafa átt helstan þátt því að við erum komin á þennan stað, bæði hvað varðar FTSE flokkunina og aukinn áhuga á markaðnum að öðru leyti. Til að við getum gert enn betur sem og aukið líkur á að færa okkur ofar í gæðaflokkun bæði hjá FTSE og MSCI verður að eiga sér stað áframhaldandi samtal við markaðsaðila og stjórnvöld um markaðsumbætur, sem meðal annars krefjast laga- og reglugerðabreytinga.
![](https://www.visir.is/i/3FB8A934A4AD663687E15997005DDD26A0FF307A79DFFE7CC9F3929C9D6DE9F4_80x80.jpg)
Varanlega breyttur heimur
Þeir sem halda að heimurinn verði aftur eins og áður var, ef á einhvern ótrúlegan hátt tekst að stöðva stríðsrekstur Rússa í Úkraínu og í kjölfarið hleypa landinu aftur í viðskipti við hinn vestræna heim, gætu þurft að endurskoða þær væntingar sínar. Varanlegar breytingar á heimshagkerfinu eru komnar af stað. Þriggja áratuga hagvaxtarskeiði sem einkenndist af lágri verðbólgu og ódýru fjármagni er lokið. Nýr veruleiki blasir við.
![](https://www.visir.is/i/E8DCC257B9B9FAECA7D19D7D0AAA5689E6CCEF23CB2B6ED548DEF07E49E7B04A_80x80.jpg)
Vinnum saman að framförum
Gleymum því ekki að stjórnvöld í öðrum ríkjum vinna stöðugt að umbótum til að efla samkeppnishæfni. Með því að gera ekkert þá drögumst við aftur úr. Þær umbætur sem hafa átt sér stað á síðustu árum efla okkur nú á óvissutímum og gera hagkerfið betur í stakk búið að takast á við áföll. Öflugur og framsækinn iðnaður sem skapar verðmæti á óvissutímum er forsenda þess að Ísland verði áfram í fremstu röð.
![](https://www.visir.is/i/165C8C1A2F6B9E5C748F12D6EA05C61E48A9EC02A3510CC2E788ECA03533B9D3_80x80.jpg)
Brú yfir óvissutíma
Það blasir við hverjum sem sjá vill að Samtök atvinnulífsins geta ekki samið um aðrar og meiri launahækkanir en felast í þegar gerðum samningum. Í því myndi felast trúnaðarbrot gagnvart verkalýðsfélögunum sem þegar hafa samið og starfa um allt land en ekki síst á höfuðborgarsvæðinu. Vonast er til að verkalýðsfélög sem enn hafa ekki samið muni viðurkenna þessa óumflýjanlegu staðreynd.