Við segjum STOPP - verjum Seyðis­fjörð og náttúru Ís­lands

Þann 11. september s.l. gáfu Matvælastofnun (MAST) og Umhverfisstofnun út leyfi fyrir 10 þúsund tonna sjókvíaeldi á laxi í Seyðisfirði þrátt fyrir „fordæmalausa andstöðu“ íbúa bæjarins, eins og það er orðað í umsögn Skipulagsstofnunar.

Ef við meinum eitthvað með hugtökum eins og íbúalýðræði, sjálfsákvörðunarrétti samfélaga og sterku sveitarstjórnarstigi hlýtur vilji fólks um framtíð eigin heimabyggðar að hafa raunverulegt vægi. Það hlýtur að vera hægt að segja: Við viljum ekki þessa atvinnustarfsemi og leyfum okkur að hafa aðrar hugmyndir um framtíð samfélagsins. Hinum megin við þetta nei er nefnilega spennandi já: tækifæri til að byggja áfram upp fjölbreytt atvinnulíf sem sækir styrk sinn í náttúruna, menninguna og sérstöðu Seyðisfjarðar í stað þess að fórna þeim gæðum.

Í sex ár hafa íbúar á Seyðisfirði legið yfir gögnum, leitað til sérfræðinga, sent erindi, fundað með stofnunum, þingmönnum og ráðherrum og bent á fjölmörg álitaefni varðandi m.a. skipulag, ofanflóðahættu, siglingaöryggi, fjarskiptainnviði, náttúru og lífríki og sjálft leyfisferlið. Það hefði verið ágætt að sleppa við þetta en þegar traust til stofnana í samfélaginu er í skötulíki þarf almenningur að bretta upp ermarnar.

Þrátt fyrir þetta hélt ferlið áfram, stofnun eftir stofnun, skref fyrir skref, þar til leiðin að leyfisveitingunni fannst.

Ígrundaðasta leyfisveiting hingað til

Hvað segja ráðherrarnir nú? Jú, „þetta er búið að vera í lögformlegu ferli“ og „það hefði verið betra að fá ný lög um lagareldi, leitt að frumvarpið náðist ekki í gegn.“ Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra gekk svo skrefinu lengra núna nýlega og sagði leyfin í Seyðisfirði sennilega „þau ígrunduðustu sem veitt hafi verið.“ Það eru öfugmæli ársins! Að ferlið hafi tekið langan tíma sýnir ekki hversu vel ígrundaða niðurstöðu, heldur hversu erfitt hefur reynst að koma þessari starfsemi fyrir í firði sem ber hana ekki. Þrautaganga er núna notuð sem gæðastimpill á niðurstöðuna.

Ergo: Það er ekki pólitískur vilji til að stöðva málið og röng niðurstaða liggur fyrir, náttúrunni, lífríkinu og Seyðfirðingum til mikils tjóns.

Stundum er viljinn fyrir hendi

Ég hitti Jóhann Pál Jóhannsson, umhverfis- og orkumálaráðherra nýlega á förnum vegi. Hann tjáði mér að hann hefði svo gjarnan viljað stöðva leyfisveitinguna en ekki fundið lögfræðilega leið til þess. Áhugavert í því ljósi að þegar lagalegar hindranir stóðu í vegi fyrir Hvammsvirkjun reyndist létt verk að ryðja þeim burt. Lögunum var einfaldlega breytt til að greiða leið fyrir framkvæmdinni.

Og nú er Hamarsvirkjun á Austurlandi aftur komin á dagskrá, þótt verkefnisstjórn rammaáætlunar hafi, að undangengnu mati faghópa, lagt til að virkjunin færi í verndarflokk. Í því mati var Hamarsvirkjun talin stofna til illdeilna í nærsamfélaginu og hafa neikvæð áhrif á umhverfi með miklu inngripi í ósnortin víðerni, Lónsöræfi og Hraunasvæðið. Sú niðurstaða fékk ekki að standa óbreytt og virkjunin færð í biðflokk. Nú er þrýst á að færa hana í nýtingarflokk.

Málin eru lagalega ólík en sýna hversu miklu pólitískur vilji getur breytt um framgang mála.

Austurvöllur + Seyðisfjörður, sunnudaginn 11. október!

Á Seyðisfirði hefur fólk barist í sex ár. Það hefur sagt skýrt nei. Nú þegar leyfið er komið má öll sú vinna ekki gufa upp, að við verðum reið í nokkrar vikur en leyfa svo kerfinu að sigra á úthaldinu. Þetta fólk er í vinnu fyrir okkur, ekki norsk stórfyrirtæki.

Við erum í dauðafæri til að ná fram réttlæti fyrir Seyðisfjörð og náttúru Íslands sem virðist ekki eiga sér marga málsvara á Alþingi Íslands - við ætlum að nýta það.

Landvernd, NASF (North Atlantic Salmon Fund) og Vá! – Félag um vernd fjarðar ásamt breiðfylkingu náttúruverndarsamtaka, munu standa fyrir fundi á Austurvelli og streymt verður frá aðgerðum á Seyðisfirði á mótmælunum,

Nú er ögurstund. Vinir náttúrunnar þurfa að láta sjá sig og láta í sér heyra.

Sjáumst á Austurvelli og Seyðisfirði, sunnudaginn 11. október kl. 15.

Höfundur er formaður VÁ! félags um vernd fjarðar.