Um­sóknar­ferlið út­skýrt fyrir kjána

Það er margt sem ég skil engan veginn varðandi kosninguna um aðildarviðræður við ESB þann 29. ágúst. Og þar sem ég er kjáni ákvað ég að deila nokkrum punktum fyrir aðra kjána.

Fyrst er það þessi litla skemmtilega staðreynd: Alþingi samþykkti aldrei að draga aðildarumsókn Íslands til baka, af hverju erum við þá að kjósa?Gunnar Bragi Sveinsson sendi vissulega bréf til ESB en tillagan um að Alþingi drægi umsóknina formlega til baka var aldrei samþykkt — hún var ekki einu sinni lögð fram fyrir Alþingi.

Þegar ég var í stjórn Evrópuráðs Pírata vann ég í heimkynnum ESB í Brussel. Eitt það vandræðalegasta við dvöl mína þar — fyrir utan að hafa öskurprumpað í þingsalnum — var hvað fólki fannst þáverandi ríkisstjórn Íslands hjákátleg og elskaði kjánakallana sem kynnu ekki á kerfið.

Hugmyndin um Gunna Bé í viðtölum alveg: "Hei! Ég sendi þeim sko bréf!" Hugmyndin um litla þingmanninn sem

gæti bara sent bréf og þar með væri málið dautt og grafið vakti, vægast sagt, athygli.

Og hann gerði þetta ekki einu sinni sérstaklega afgerandi.

Í stað þess að skrifa eitthvað á borð við:

„Iceland hereby withdraws its application for membership.“

skrifaði hann:

“The Government of Iceland has no intentions to resume accession talks … Iceland should not be regarded as a candidate country for EU membership.”

Þetta hljómar minna eins og formleg uppsögn alþjóðlegs ferlis og meira eins og gelgja í mótþróa:

„Sko, ég hef bara engan áhuga á að tala við þig, skiluru, þúst … gleymdu númerinu mínu.“

Klassískt Klausturslag.

Viðbrögð ESB voru svo dásamlega evrópsk:

“The presidency of the Council took note of the letter.”

„Já, Gunnar minn. Við höfum móttekið bréfið.“

Og nú ætlum við sem sagt að eyða um 650 milljónum króna í þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort halda eigi áfram viðræðum.

Ofan á það eru hundruð mínútna af keyptum auglýsingum í gangi þegar þetta er skrifað og furðulega stór hluti umræðunnar virðist ekki snúast um spurninguna sem við erum í raun að fara að kjósa um — hvort við eigum að halda áfram að semja — heldur um aðildarsamning sem er ekki til.

Eigum við aðeins að ræða hvað það er villandi?

En ókei.

Gefum okkur að þjóðin kjósi JÁ næsta laugardag.

Þá hljótum við að vera nánast komin inn í ESB, ekki satt?

Nei.

Sko!

Þegar viðræðurnar voru settar á pásu höfðu 27 samningskaflar verið opnaðir og 11–12 lokað til bráðabirgða. Fyrst þarf því að fara yfir gömlu vinnuna og ákveða hvað stendur enn og hvað þarf að endurmeta.

ESB-ríkin þurfa að samþykkja samningsrammann einróma.

Spjalli, spjalli, spjall. Þegar við hættum að spjalla síðast voru stærstu íslensku álitamálin enn ókláruð — meðal annars sjávarútvegur og landbúnaður. Svo þarf að semja um sérlausnir, undanþágur og aðlögunartímabil. Þarna fyrst fáum við að vita hvaða aðildarkjör Ísland getur raunverulega fengið.

Allir samningskaflar þurfa að klárast. Enginn þeirra er endanlega lokaður fyrr en heildarsamkomulag liggur fyrir.

Samningurinn þarf samþykki Evrópuþingsins og einróma samþykki ráðs ESB.

Ísland og aðildarríki ESB undirrita aðildarsamninginn. Nei, við erum samt ekki komin inn.

Alþingi boðar þjóðaratkvæðagreiðslu.

Og þá — loksins — fáum við samninginn í hendurnar og kjósum um það sem okkur stendur raunverulega til boða.

Þá getum við sagt:

Já, þetta er góður samningur. Förum inn.

Eða:

Nei takk. Þetta er glataður samningur. Förum heim.

En segjum að þjóðin kjósi aftur JÁ.

Erum við þá komin inn?

Ó, nei.

Sko aftur!

Alþingi samþykkir nauðsynlegar stjórnarskrárbreytingar.

Alþingi er rofið.

Alþingiskosningar fara fram.

Nýtt Alþingi þarf að samþykkja óbreyttar stjórnarskrárbreytingar.

Ríkisstjórnin þarf síðan heimild Alþingis til að fullgilda aðildarsamninginn.

Ísland fullgildir samninginn.

Öll aðildarríki ESB þurfa síðan að fullgilda aðildarsamning Íslands samkvæmt sínum stjórnskipunarreglum.

Og þá getur samningurinn tekið gildi.

Ég trúi á upplýstar ákvarðanir.

Ég skil þess vegna engan veginn hvers vegna við ættum að slá hendinni á móti upplýsingum um það hvaða samning Ísland getur raunverulega fengið — sérstaklega þegar já við aðildarviðræðum er ekki já við aðild. Það er einfaldlega já við því að komast að því hvað stendur okkur til boða.

Svo getum við tekið ákvörðun.

Það er munur á að vera heimskur og að vera kjáni. Vertu kjáni! Við erum indælisfólk.

Höfundur er fjarnámshönnuður.