Ekki um „týndar skýrslur“ að ræða Sigurgeir Þorkelsson skrifar 23. júlí 2026 17:40 Gissur Kolbeinsson er sviðsstjóri vettvangseftirlits hjá MAST. Matvælastofnun (MAST) telur nauðsynlegt að bregðast við og koma á framfæri skýringum vegna meintra annmarka á skráningu eftirlitsgagna vegna hvalveiða. Vísir birti fyrr í dag frétt upp úr yfirlýsingu Hvalavina, samtaka sem berjast gegn hvalveiðum. Útskýrt er í skriflegri yfirlýsingu að ekki sé hægt að hafa eftirlitsmann á vegum MAST um borð í hvalveiðiskipum þegar hver einn og einasti hvalur er veiddur. Eftirlit með hvalveiðum fari þegar út fyrir það sem tíðkast annars staðar þar sem leitast er við að tryggja dýravelferð. „Það er rétt að undirstrika að þekja þessa eftirlits er mjög há og í raun mun hærri en almennt gengur og gerist í öðru dýravelferðareftirliti einmitt á grundvelli áhættumats stofnunarinnar,“ segir Gissur Kolbeinsson, sviðsstjóri vettvangseftirlits hjá MAST, í skriflegri yfirlýsingu. Tekið er fram að mikilvægt sé að halda því til haga að eftirlit með velferð dýra við aflífun langreyða sé áhættumiðað eins og allt annað eftirlit hjá MAST samkvæmt ákvæðum laga um velferð dýra. „Áhættumiðað eftirlit tryggir að eftirliti sé forgangsraðað þar sem þörf er á því vegna áhættu,“ segir Gissur til frekari útskýringar. „Eðli málsins samkvæmt verða því ekki til skýrslur fyrir aflífun fyrir öll veidd dýr einfaldlega vegna þess að ekki hefur verið eftirlitsmaður um borð í öllum veiddum langreyðum á yfirstandandi veiðitímabili. Því er ekki um „týndar skýrslur“ að ræða.“ Hver einasta langreyður sé skrásett Þótt eftirlitsmaður sé ekki alltaf um borð þegar dýrið er veitt er eftirlitsmaður frá MAST til staðar í hvert skipti sem hræi veidds dýrs er landað. Vísað er á bug að skráningu veiddra hvala sé áfátt. „Haft er eftirlit við löndun allra veiddra dýra í verkunarstöð,“ segir Gissur. Eftirlitið sé í höndum dýralækna MAST en snúi fyrst og fremst að matvælaöryggi og hollustuháttum. Þannig sé „rekjanleiki allra veiddra hvala að fullu tryggður með skráningum á raðnúmerum veiddra langreyða.“ MAST geti ekki krafist upplýsinga um kálffullar kvígur Hvalavinir settu fram gagnrýni á að ekki færi fram sérstök skráning á því hvort að kvenlangreyðar væru kálffullar. Gissur bendir á að MAST geti ekki farið fram á það við veiðileyfishafa að slíkt sé skráð; slík krafa þyrfti að eiga sér stoð í reglugerð um veiðar á langreyðum (895/2023). Þess sé hins vegar krafist af veiðileyfishafa í reglugerð um hvalveiðar (163/1973) – en þar sé MAST ekki eftirlitsaðili og því sé ekki hægt að setja sökina á stofnunina. „… eftirlit með þeirri reglugerð er ekki í höndum Matvælastofnunar. Stofnunin hefur því hvorki hlutverk né getur gert kröfur um söfnun þessara upplýsinga samkvæmt gildandi reglum.“ Hvalveiðar Matvælastofnun Hvalir Dýr Mest lesið Líklega á yfir tvö hundruð kílómetra hraða Innlent Vinnuframlag Skúla Tómasar afþakkað Innlent Stúlkan frá Írlandi en búsett hér á landi Innlent Sex svín drápust eftir annað innbrot Innlent Skúli Tómas ekki sloppinn eftir allt saman Innlent „Þetta er smjörklípa“ Innlent Ætluðu að vinna skemmdarverk í Danmörku Erlent Stytta gjaldskyldu og opna bílahús allan sólarhringinn Innlent Skoða að stefna Íslandi vegna bókunar 35 Innlent Rúvarar verði einir eftir í Efstaleitinu Innlent Fleiri fréttir Fái að ráðast í húsleit og spyrja svo Bændum brugðið og skoði frekari öryggisbúnað Segir skattahækkun á baðlón bíta fastast á landsbyggðinni Rúmur helmingur flugmannanna hafi sofnað við störf Svona voru aðstæður við svínabú Stjörnugríss Stytta gjaldskyldu og opna bílahús allan sólarhringinn Sonur þingmannsins í áframhaldandi gæsluvarðhald Rúvarar verði einir eftir í Efstaleitinu Stefnan tengist ekki þjóðaratkvæðagreiðslu Talsvert tjón og týndar tennur Eigendur Santé neita sök Samfélagið syrgir ungmennin sem létust Sex svín drápust eftir annað innbrot „Þetta er smjörklípa“ Minningarstundir og ESA undirbýr dómsmál Stúlkan frá Írlandi en búsett hér á landi Skoða að stefna Íslandi vegna bókunar 35 Aðild að ESB hafi aldrei verið markmið í sjálfu sér Einn grunaður um íkveikju á Center Hotel Skjaldbreið Bruninn mikið áfall og tjónið líklega verulegt í versluninni Um þriðjungur þjóðarinnar horfði á síðasta fréttatímann Flúði hótelherbergið vegna brunans og gleymdi tönnunum Vinnuframlag Skúla Tómasar afþakkað Eldri borgarar fái sanngjarnari tekjur þrátt fyrir aukin gjöld Gestir fluttir á önnur hótel vegna skemmda eftir brunann Enginn handtekinn vegna hótana í garð Þorgerðar Lægð nálgast og hviður geta orðið bílum skeinuhættar Líklega á yfir tvö hundruð kílómetra hraða „Hér var enginn glæpur og ekki heldur gáleysi“ Tveir á slysadeild í kjölfar bruna á hóteli í miðbænum Sjá meira
Útskýrt er í skriflegri yfirlýsingu að ekki sé hægt að hafa eftirlitsmann á vegum MAST um borð í hvalveiðiskipum þegar hver einn og einasti hvalur er veiddur. Eftirlit með hvalveiðum fari þegar út fyrir það sem tíðkast annars staðar þar sem leitast er við að tryggja dýravelferð. „Það er rétt að undirstrika að þekja þessa eftirlits er mjög há og í raun mun hærri en almennt gengur og gerist í öðru dýravelferðareftirliti einmitt á grundvelli áhættumats stofnunarinnar,“ segir Gissur Kolbeinsson, sviðsstjóri vettvangseftirlits hjá MAST, í skriflegri yfirlýsingu. Tekið er fram að mikilvægt sé að halda því til haga að eftirlit með velferð dýra við aflífun langreyða sé áhættumiðað eins og allt annað eftirlit hjá MAST samkvæmt ákvæðum laga um velferð dýra. „Áhættumiðað eftirlit tryggir að eftirliti sé forgangsraðað þar sem þörf er á því vegna áhættu,“ segir Gissur til frekari útskýringar. „Eðli málsins samkvæmt verða því ekki til skýrslur fyrir aflífun fyrir öll veidd dýr einfaldlega vegna þess að ekki hefur verið eftirlitsmaður um borð í öllum veiddum langreyðum á yfirstandandi veiðitímabili. Því er ekki um „týndar skýrslur“ að ræða.“ Hver einasta langreyður sé skrásett Þótt eftirlitsmaður sé ekki alltaf um borð þegar dýrið er veitt er eftirlitsmaður frá MAST til staðar í hvert skipti sem hræi veidds dýrs er landað. Vísað er á bug að skráningu veiddra hvala sé áfátt. „Haft er eftirlit við löndun allra veiddra dýra í verkunarstöð,“ segir Gissur. Eftirlitið sé í höndum dýralækna MAST en snúi fyrst og fremst að matvælaöryggi og hollustuháttum. Þannig sé „rekjanleiki allra veiddra hvala að fullu tryggður með skráningum á raðnúmerum veiddra langreyða.“ MAST geti ekki krafist upplýsinga um kálffullar kvígur Hvalavinir settu fram gagnrýni á að ekki færi fram sérstök skráning á því hvort að kvenlangreyðar væru kálffullar. Gissur bendir á að MAST geti ekki farið fram á það við veiðileyfishafa að slíkt sé skráð; slík krafa þyrfti að eiga sér stoð í reglugerð um veiðar á langreyðum (895/2023). Þess sé hins vegar krafist af veiðileyfishafa í reglugerð um hvalveiðar (163/1973) – en þar sé MAST ekki eftirlitsaðili og því sé ekki hægt að setja sökina á stofnunina. „… eftirlit með þeirri reglugerð er ekki í höndum Matvælastofnunar. Stofnunin hefur því hvorki hlutverk né getur gert kröfur um söfnun þessara upplýsinga samkvæmt gildandi reglum.“
Hvalveiðar Matvælastofnun Hvalir Dýr Mest lesið Líklega á yfir tvö hundruð kílómetra hraða Innlent Vinnuframlag Skúla Tómasar afþakkað Innlent Stúlkan frá Írlandi en búsett hér á landi Innlent Sex svín drápust eftir annað innbrot Innlent Skúli Tómas ekki sloppinn eftir allt saman Innlent „Þetta er smjörklípa“ Innlent Ætluðu að vinna skemmdarverk í Danmörku Erlent Stytta gjaldskyldu og opna bílahús allan sólarhringinn Innlent Skoða að stefna Íslandi vegna bókunar 35 Innlent Rúvarar verði einir eftir í Efstaleitinu Innlent Fleiri fréttir Fái að ráðast í húsleit og spyrja svo Bændum brugðið og skoði frekari öryggisbúnað Segir skattahækkun á baðlón bíta fastast á landsbyggðinni Rúmur helmingur flugmannanna hafi sofnað við störf Svona voru aðstæður við svínabú Stjörnugríss Stytta gjaldskyldu og opna bílahús allan sólarhringinn Sonur þingmannsins í áframhaldandi gæsluvarðhald Rúvarar verði einir eftir í Efstaleitinu Stefnan tengist ekki þjóðaratkvæðagreiðslu Talsvert tjón og týndar tennur Eigendur Santé neita sök Samfélagið syrgir ungmennin sem létust Sex svín drápust eftir annað innbrot „Þetta er smjörklípa“ Minningarstundir og ESA undirbýr dómsmál Stúlkan frá Írlandi en búsett hér á landi Skoða að stefna Íslandi vegna bókunar 35 Aðild að ESB hafi aldrei verið markmið í sjálfu sér Einn grunaður um íkveikju á Center Hotel Skjaldbreið Bruninn mikið áfall og tjónið líklega verulegt í versluninni Um þriðjungur þjóðarinnar horfði á síðasta fréttatímann Flúði hótelherbergið vegna brunans og gleymdi tönnunum Vinnuframlag Skúla Tómasar afþakkað Eldri borgarar fái sanngjarnari tekjur þrátt fyrir aukin gjöld Gestir fluttir á önnur hótel vegna skemmda eftir brunann Enginn handtekinn vegna hótana í garð Þorgerðar Lægð nálgast og hviður geta orðið bílum skeinuhættar Líklega á yfir tvö hundruð kílómetra hraða „Hér var enginn glæpur og ekki heldur gáleysi“ Tveir á slysadeild í kjölfar bruna á hóteli í miðbænum Sjá meira