„Nauð­syn­legt að fá varan­lega lausn“

Utanríkisráðuneytið tilkynnti í morgun að íslensk stjórnvöld og framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefðu skrifað undir viljayfirlýsingu um að framlengja sérlausn Íslands er varðar losunarheimildir til ársins 2030, en það eru þau gjöld sem fyrirtæki greiða fyrir hvert tonn af koltvísýringi sem þau hyggjast leysa út í andrúmsloftið. Sömuleiðis birti framkvæmdastjórn ESB tillögur sínar um endurskoðun ETS-kerfisins, sem eiga að gefa iðnaðargreinum og annarri starfsemi rýmri tíma til að minnka útblástur á næstu árum.

Íslenska sérlausnin hefur verið í gildi frá 2023 og gengur út á það að í stað þess að íslensk flugfélög bjóði í loftslagsheimildir á uppboði – eins og flugfélög annars staðar – fá íslensk stjórnvöld að úthluta heimildum ókeypis til flugfélaga.

Á síðustu árum hafa loftslagsgjöldin reynst mikill kostnaður fyrir íslenska flugfélagið Icelandair, sem hefur á síðustu fjórum árum greitt tæplega 14 milljarða króna í losunar- og kolefniskostnað.

Icelandair hefur að mestu skilað tapi síðustu átta ár. Bogi Nils Bogason, forstjóri Icelandair, vonast eftir því að varanleg lausn finnist í losunarheimildum sem taki mið af sérstöðu Íslands á flugmarkaði, frekar en bara tímabundin lausn.

„Við erum bara að hefja rýni á þessu og munum gera það áfram í næstu viku og meta áhrifin á okkur og samkeppnishæfni Íslands, en jákvætt að sérlausnin verði framlengd en við og stjórnvöld hér höfum á hinn bóginn talað fyrir því að það sé nauðsynlegt að fá varanlega lausn,“ segir Bogi í samtali við fréttastofu.

Bogi segir að framlengingin á tímabundnu lausninni hafi í raun lítil áhrif á rekstrarhorfur félagsins enda sé um óbreytt ástand að ræða þó að það eyði vissulega óvissu.

Hann vonast eftir því að alþjóðlegu losunarheimildakerfi verði komið á fót.

„Evrópusambandið er að vinna með staðbundna lausn á alþjóðavandamáli og það hefur neikvæð áhrif á samkeppnishæfni evrópskra flugfélaga,“ segir hann.

„Fluggeirinn hefur talað fyrir því að Evrópusambandið og heimurinn allur vinni að því að innleiða alþjóðlegt kerfi því að flugrekstur er alþjóðlegur og flug getur auðveldlega færst til á milli svæða eða álfa þar sem kostnaður er lægri.“

Bogi bendir á að losunarheimildir séu heldur ekki eina ástæðan fyrir erfiðri stöðu flugfélagsins.

„Launahækkanir og verðbólga hafa verið mun hærri hér en í samkeppnislöndunum,“ segir hann.

Þegar Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra var spurð að því á Vísi í dag hvers vegna varanleg lausn hefði ekki fengist, benti hún á að Ísland væri ekki í Evrópusambandinu og hefði því lítið um málið að segja en að þetta mál yrði eitt af helstu baráttumálum við samningaborðið ef Íslendingar gengju í aðildarviðræður við Evrópusambandið.

Heldur þú að Icelandair væri betur borgið ef Ísland væri í Evrópusambandinu?

„Ég sé það ekki breyta neinu stóru. Við höfum í hreinskilni sagt ekki rætt þetta, hvorki í framkvæmdastjórn né stjórn.“