Megas er látinn

Magnús Þór Jónsson fæddist þann 7. apríl 1945 í Reykjavík og var sonur skáldkonunnar Þórunnar Elfu Magnúsdóttur og Jóns Þórðarsonar kennara og rithöfundar. Átti hann eftir að verða einn áhrifamesti tónlistar- og kvæðamaður íslensks samtíma. Áhrif hans á íslenska tungu eru yfir allan vafa hafin og má kalla hann endurreisnarmann í þeim efnum.

Á viðburðarríkum ferli áttu lög hans á borð við Tvær stjörnur, Fatlafól, Lengi skal manninn reyna, Reykjavíkurnætur og Spáðu í mig eftir að marka spor í tónlistarsögunni og lifa áfram með þjóðinni.

Árið 2021 sakaði Bergþóra Einarsdóttir Megas og annan mann um að hafa brotið á sér kynferðislega árið 2004 og skrifað lagið „Litla ljót“ um brotið. Hún hafi verið tvítug þegar hún kynntist Megasi en hann sextugur. Áttu þessar ásakanir eftir að hafa veruleg áhrif á hvaða augum menn litu verk hans og arfleifð.

Kominn af listafólki

Textar Megasar voru fjölbreyttir og hefur þeim verið lýst sem fallegum, óvægnum og hranalegum, heimspekilegum, fyndnum, háðskum og einlægum.

Megas var afkomandi snæfellska söngmannsins Jóns dýrðarsöngs Pálssonar og átti því ekki langt að sækja tónlistargáfuna.

„Það er sennilegt að Megasi hafi verið ætlað að feta tónlistarbrautina líkt og öðrum ættmennum hans sem hafa helgað sig tónlistinni - hann hafi einfaldlega ekki getað flúið örlög sín. Honum er samt margt annað til lista lagt. Snemma kom í ljós hversu drátthagur Megas er og frá æskuárunum er til fjöldi teikninga af ýmsum toga sem hann hefur haldið til haga. Það er einnig stutt í skáldgáfuna enda voru foreldrar hans bókhneigt fólk og fengust bæði við skriftir,“ skrifar Jónatan Garðarsson um listamanninn.

Megas gekk í Menntaskólann í Reykjavík þar sem hann málaði leiktjöld, gerði myndskreytingar í skólablaðið og fékk ljóð og smásögur birtar en þessi skáldskapur átti eftir að reynast umdeildur og sagði til um það sem á eftir kom. 

Gaf út 37 plötur

Hann hlustaði á dægurtónlist á menntaskólaárunum og lýsti því hvernig lög og textar Bob Dylans höfðu mótandi áhrif á sig. Í fyrstu veigraði hann sér við að deila tónlistarsköpun sinni með öðrum en árið 1972 kom út fyrsta hljómplata Magnúsar, þegar hann var á 27. aldursári. 

Platan reyndist verulega umdeild en þar með var ísinn brotinn og Megas sendi í kjölfarið frá sér hverja plötuna á fætur annarri, oft í samstarfi við þá listamenn sem fremstir fóru hverju sinni: Júdas, Spilverkið, Kuklið, Bubba, Nýdönsk og Senuþjófana, svo aðeins örfáir af samstarfsmönnum hans séu nefndir.

Fyrsta platan var kennd við listamannsnafnið sem átti eftir að fylgja honum alla tíð en þar ræðst hann gegn hinum helgu véum íslenskrar menningar og syngur til að mynda um Jón Sigurðsson, Jónas og óþarflega fundvísi Ingólfs Arnarsonar.

Ferill Megasar var langur og komu um 37 plötur út undir hans nafni og annarra, þar með taldar safnplötur, fram til ársins 2020. Þá gaf hann út níu bækur sem innihéldu meðal annars ljóð, textasöfn, endurminningar og skáldsögu.

Megas þáði heiðurslaun listamanna og árið 2024 kom út heimildarmynd um ævi og feril hans í leikstjórn Sigurþórs Hallbjörnssonar, sem þekktur er sem ljósmyndarinn Spessi.