Húsnæðiskaupmáttur

Þessi grein tekur saman og ber saman fasteignakaupmátt í sjö evrópskum höfuðborgum: Reykjavík, Kaupmannahöfn, Helsinki, Berlín, Ósló, Stokkhólmi og Lissabon. Samanburðurinn byggir á opinberum tölulegum gögnum frá árinu 2023.

Til að meta húsnæðiskaupmátt er litið til þess hversu mörg miðgildis árslaun (brúttó, án aukagreiðslna) þarf til að standa straum af kaupum á 50 fermetra íbúð í hverri borg. Til að tryggja samræmi hafa allar fjárhæðir verið umreiknaðar í íslenskar krónur (ISK) miðað við meðalgengi ársins 2023.

Forsendur gagna

Tímabil: Allar tölur um laun og fasteignaverð eru frá árinu 2023.

Laun: Miðað er við brúttó miðgildi mánaðarlauna, margfaldað með 12 mánuðum.

Húsnæði: Viðmiðið er áætlað kaupverð 50 fermetra íbúðar.

Gengi (2023): 1 EUR = 150 ISK, 1 DKK = 20 ISK, 1 NOK = 13 ISK, 1 SEK = 13 ISK.

Helstu niðurstöður tölfræðinnar

Gögnin sýna skýran mun á því hlutfalli tekna sem fer í fasteignakaup eftir borgum. Dreifingin nær frá 4,6 árslaunum í Reykjavík upp í tæp 20 árslaun í Lissabon.

Mesti húsnæðiskaupmátturinn

Reykjavík: Þrátt fyrir að fasteignaverð fyrir 50 fm íbúð nemi 42,5 milljónum króna, er miðgildi árslauna hæst í þessum hópi (9,24 milljónir króna). Það tekur því fæst árslaun, eða 4,6 ár, að jafna kaupverðið.

Kaupmannahöfn: Með miðgildi launa (10,56 milljónir króna) og fasteignaverð upp á 55 milljónir króna, nemur hlutfallið 5,2 árslaunum.

Miðjan

Helsinki og Berlín: Fasteignaverð í þessum tveimur borgum er áþekkt (37,5 og 39,75 milljónir króna) og sömuleiðis miðgildi árslauna (6,1 og 6,48 milljónir króna). Í báðum tilvikum tekur 6,1 ár að vinna fyrir viðmiðunareigninni.

Ósló: Dýrasta borgin í fasteignaverði taldar í ISK (58,5 milljónir króna). Tekjurnar þar eru hins vegar tiltölulega háar (8,58 milljónir króna), sem setur hlutfallið í 6,8 árslaun.

Minnsti húsnæðiskaupmátturinn

Stokkhólmur: Árlegt miðgildi launa nemur 5,46 milljónum króna en fasteignaverðið er 55,25 milljónir króna. Þar þarf því 10,1 árslaun til að jafna kaupverðið.

Lissabon: Staðan í Lissabon sker sig úr hópnum. Þar er fasteignaverðið jafnt því sem gerist í Helsinki (37,5 milljónir króna), en miðgildi árslauna er langlægst í þessum samanburði, eða um 1,89 milljónir króna. Afleiðingin er sú að það tekur 19,8 árslaun að jafna kaupverð 50 fm íbúðar.

Af þessum tölum má sjá að það er ekki sjálfgefið að það verði auðveldara að eignast húsnæði þótt Ísland gengi í ESB. Þessar tölur sýna líka að það er helmingi auðveldara að eignast húsnæði í Reykjavík heldur en í Ósló.

Höfundur lærði viðskipta- og sjávarútvegsfræði við Háskólann á Akureyri.