Kæru landar – Eigum við að hafna samningi sem við höfum ekki séð? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar 27. júní 2026 14:02 Undanfarnar vikur hafa margir hvatt þjóðina til að segja „nei“ í þjóðaratkvæðagreiðslunni í ágúst, þ.e. að við höfnum samningi sem enginn hefur enn fengið að sjá. Hvernig getur ábyrg þjóð tekið afstöðu til kosta og galla samnings sem ekki liggur fyrir? Þetta er kjarnaspurningin sem kjósendur þurfa að svara. Við erum ekki að kjósa um AÐILD að ESB Atkvæðagreiðslan í ágúst snýst aðeins um hvort þjóðin vilji fá samning til að geta metið hann með upplýstum hætti. Ef samningurinn reynist slæmur höfnum við honum. En ef við stöðvum ferlið núna fáum við aldrei að sjá hvaða kjör Ísland gæti samið um. Eigum við ekki rétt á svörum við spurningum eins og? Getur Ísland notið lægri vaxta til framtíðar? Getur íslenskt atvinnulíf orðið samkeppnishæfara? Getum við laðað að fleiri fjárfestingar og ný störf? Getur ungt fólk fengið betri tækifæri til að eignast húsnæði? Getur Ísland aukið stöðugleika í efnahagslífi sínu? Getum við styrkt stöðu íslenskrar tungu og menningar? Eina leiðin til að fá svör við þessum spurningum er samningur – ekki getgátur og slagorð. Hvað segja þeir sem hafa kynnt sér málið? Undanfarið hafa einstaklingar úr ólíkum áttum hvatt þjóðina til að nálgast málið af yfirvegun. Þar á meðal hefur Hannes Pétursson skáld, bent á að rugla ekki saman þjóðaratkvæðagreiðslunni í ágúst og endanlegri ákvörðun um aðild. Sama sjónarmið hefur komið fram hjá fjölmörgum sem eru ekki endilega sammála um ESB-aðild, en telja sjálfsagt að þjóðin fái að sjá niðurstöðu samningaviðræðna áður en hún tekur afstöðu – þannig styrkjum við lýðræðið. Hvað með menningu, tungu og sérstöðu Íslands? Sumir óttast að aðildarviðræður veiki íslenska tungu og menningu. Prófessor emeritus Davíð Þór Björgvinsson hefur bent á að reynslan bendi fremur til hins gagnstæða. Evrópusambandið byggir á þeirri hugsjón að þjóðir „sameinist í fjölbreytileika“. Reynslan er að smáar þjóðir innan sambandsins hafa fengið stuðning til að varðveita tungumál sín, menningu og sérkenni. Á tímum gervigreindar og hraðrar stafrænnar þróunar verður stuðningur við íslenska tungu, máltækni, rannsóknir og menningu líklega mikilvægari en nokkru sinni fyrr. Þess vegna eigum við að spyrja: Hvernig tryggjum við best stöðu íslenskrar tungu og menningar til næstu 100 ára? Segjum já við upplýsingum og raunverulegum samningi Kæru landar. Sjálfstæð þjóð tekur ekki ákvarðanir á grundvelli ótta, heldur á grundvelli upplýsinga. Þjóðaratkvæðagreiðslan í ágúst snýst eingöngu um að við viljum sjá samninginn við ESB. Þannig að við getum í framhaldinu tekið upplýsta ákvörðun um stærsta hagsmunamál Íslands til framtíðar. Spurningin til okkar allra er því einföld: Eigum við að hafna samningi sem við höfum ekki séð? Höfundur er viðskiptafræðingur með MS í stjórnun og stefnumótun – áhugamaður um framtíð og öryggi Íslands. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Þorvaldur Ingi Jónsson Mest lesið Virðum jafnræði fólks og gerum það sem er best fyrir samfélagið í heild Gunnar Axel Axelsson Skoðun Trillukarlinn og ESB Sigurjón Þórðarson Skoðun Verkin tala – en ekki um okkur Nichole Leigh Mosty Skoðun Hugsjónir og hagsmunir fara saman Jón Steindór Valdimarsson Skoðun Öryggisvottaðir leikvellir: Úlfur í sauðagæru Davíð Már Sigurðsson Skoðun Tjakkurinn, ljóstíran og tækifærin Dóra Magnúsdóttir Skoðun Auðlindastýring, aflandsfjármagn og hið asymmetríska stríð um 29. ágúst Sigurður Sigurðsson Skoðun Krónan er ekki stríðsminjar – hún er megin ástæðan fyrir hagsæld okkar Eggert Guðmundsson Skoðun Fótbolti og þjóðarmorð eiga ekki samleið Guðrún Sif Friðriksdóttir Skoðun Gerum Ísland betra Finnur Torfi Magnússon Skoðun Skoðun Skoðun Sjögren er miklu meira en augn- og munnþurrkur Hrönn Stefánsdóttir skrifar Skoðun Verkin tala – en ekki um okkur Nichole Leigh Mosty skrifar Skoðun Auðlindastýring, aflandsfjármagn og hið asymmetríska stríð um 29. ágúst Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Trillukarlinn og ESB Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Gerum Ísland betra Finnur Torfi Magnússon skrifar Skoðun Tjakkurinn, ljóstíran og tækifærin Dóra Magnúsdóttir skrifar Skoðun Virðum jafnræði fólks og gerum það sem er best fyrir samfélagið í heild Gunnar Axel Axelsson skrifar Skoðun Krónan er ekki stríðsminjar – hún er megin ástæðan fyrir hagsæld okkar Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Vísindaferð í Brussel eða umsókn um aðild? Kristinn Karl Brynjarsson skrifar Skoðun Arnarnesvegur og varnaðarorð sem voru hunsuð Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Varanlegar undanþágur? Björn Leví Gunnarsson skrifar Skoðun Öryggisvottaðir leikvellir: Úlfur í sauðagæru Davíð Már Sigurðsson skrifar Skoðun Hver ber áfengið heim að dyrum? Arnar Sigurðsson skrifar Skoðun Hugsjónir og hagsmunir fara saman Jón Steindór Valdimarsson skrifar Skoðun Fótbolti og þjóðarmorð eiga ekki samleið Guðrún Sif Friðriksdóttir skrifar Skoðun Bikarveiðar í búningi atvinnurekstrar Atli Sævar Guðmundsson skrifar Skoðun Þegar harður andstæðingur ESB-aðildar í Noregi skipti um skoðun Elvar Örn Arason skrifar Skoðun Undarleg stefna í umræðunni um ESB Guðmunda G. Guðmundsdóttir skrifar Skoðun MBA: Meðvirkni, bómullar- og aumingjavæðing Davíð Bergmann skrifar Skoðun Börn þurfa meira en stærðfræði Aðalheiður Mjöll Þórarinsdóttir skrifar Skoðun Er málflutningur SJÁ samtakanna marktækur? Birgir Finnsson skrifar Skoðun Gjaldmiðill sem aldrei átti að verða til og þjóðin situr enn uppi með Baldur Pétursson skrifar Skoðun Hvernig náum við til ykkar? Guðrún Jónsdóttir skrifar Skoðun Að leggja rækt við tortryggnina Ingólfur Sverrisson skrifar Skoðun Hvernig gat fæðingarþjónustan orðið útundan í stærstu heilbrigðisframkvæmd Íslandssögunnar? Guðrún I. Gunnlaugsdóttir skrifar Skoðun Milli gjörða og gilda býr vonin. Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Áfengi heim að dyrum? Halla Þorvaldsdóttir skrifar Skoðun Barnið vex en Fésbókin ekki Reyn Alpha Magnúsdóttir skrifar Skoðun Eru brotalamir menntakerfisins fyrst að koma upp núna? Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar Skoðun Að segja „JÁ“ snýst um sanngirni og framþróun Nichole Leigh Mosty skrifar Sjá meira
Undanfarnar vikur hafa margir hvatt þjóðina til að segja „nei“ í þjóðaratkvæðagreiðslunni í ágúst, þ.e. að við höfnum samningi sem enginn hefur enn fengið að sjá. Hvernig getur ábyrg þjóð tekið afstöðu til kosta og galla samnings sem ekki liggur fyrir? Þetta er kjarnaspurningin sem kjósendur þurfa að svara. Við erum ekki að kjósa um AÐILD að ESB Atkvæðagreiðslan í ágúst snýst aðeins um hvort þjóðin vilji fá samning til að geta metið hann með upplýstum hætti. Ef samningurinn reynist slæmur höfnum við honum. En ef við stöðvum ferlið núna fáum við aldrei að sjá hvaða kjör Ísland gæti samið um. Eigum við ekki rétt á svörum við spurningum eins og? Getur Ísland notið lægri vaxta til framtíðar? Getur íslenskt atvinnulíf orðið samkeppnishæfara? Getum við laðað að fleiri fjárfestingar og ný störf? Getur ungt fólk fengið betri tækifæri til að eignast húsnæði? Getur Ísland aukið stöðugleika í efnahagslífi sínu? Getum við styrkt stöðu íslenskrar tungu og menningar? Eina leiðin til að fá svör við þessum spurningum er samningur – ekki getgátur og slagorð. Hvað segja þeir sem hafa kynnt sér málið? Undanfarið hafa einstaklingar úr ólíkum áttum hvatt þjóðina til að nálgast málið af yfirvegun. Þar á meðal hefur Hannes Pétursson skáld, bent á að rugla ekki saman þjóðaratkvæðagreiðslunni í ágúst og endanlegri ákvörðun um aðild. Sama sjónarmið hefur komið fram hjá fjölmörgum sem eru ekki endilega sammála um ESB-aðild, en telja sjálfsagt að þjóðin fái að sjá niðurstöðu samningaviðræðna áður en hún tekur afstöðu – þannig styrkjum við lýðræðið. Hvað með menningu, tungu og sérstöðu Íslands? Sumir óttast að aðildarviðræður veiki íslenska tungu og menningu. Prófessor emeritus Davíð Þór Björgvinsson hefur bent á að reynslan bendi fremur til hins gagnstæða. Evrópusambandið byggir á þeirri hugsjón að þjóðir „sameinist í fjölbreytileika“. Reynslan er að smáar þjóðir innan sambandsins hafa fengið stuðning til að varðveita tungumál sín, menningu og sérkenni. Á tímum gervigreindar og hraðrar stafrænnar þróunar verður stuðningur við íslenska tungu, máltækni, rannsóknir og menningu líklega mikilvægari en nokkru sinni fyrr. Þess vegna eigum við að spyrja: Hvernig tryggjum við best stöðu íslenskrar tungu og menningar til næstu 100 ára? Segjum já við upplýsingum og raunverulegum samningi Kæru landar. Sjálfstæð þjóð tekur ekki ákvarðanir á grundvelli ótta, heldur á grundvelli upplýsinga. Þjóðaratkvæðagreiðslan í ágúst snýst eingöngu um að við viljum sjá samninginn við ESB. Þannig að við getum í framhaldinu tekið upplýsta ákvörðun um stærsta hagsmunamál Íslands til framtíðar. Spurningin til okkar allra er því einföld: Eigum við að hafna samningi sem við höfum ekki séð? Höfundur er viðskiptafræðingur með MS í stjórnun og stefnumótun – áhugamaður um framtíð og öryggi Íslands.
Virðum jafnræði fólks og gerum það sem er best fyrir samfélagið í heild Gunnar Axel Axelsson Skoðun
Skoðun Auðlindastýring, aflandsfjármagn og hið asymmetríska stríð um 29. ágúst Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Virðum jafnræði fólks og gerum það sem er best fyrir samfélagið í heild Gunnar Axel Axelsson skrifar
Skoðun Krónan er ekki stríðsminjar – hún er megin ástæðan fyrir hagsæld okkar Eggert Guðmundsson skrifar
Skoðun Gjaldmiðill sem aldrei átti að verða til og þjóðin situr enn uppi með Baldur Pétursson skrifar
Skoðun Hvernig gat fæðingarþjónustan orðið útundan í stærstu heilbrigðisframkvæmd Íslandssögunnar? Guðrún I. Gunnlaugsdóttir skrifar
Virðum jafnræði fólks og gerum það sem er best fyrir samfélagið í heild Gunnar Axel Axelsson Skoðun