Staðal­í­myndir meira vanda­mál en kynslóðamunur

Allt frá því að vera Baby Boomers-kynslóðin yfir í Z-kynslóðina sem sögð er munu breyta öllu.

Víða hafa vinnustaðir, ekki síst mannauðsteymin, staðið fyrir ýmsum verkefnum eða fræðslu þessu tengdu. Svo ekki sé talað um exit-áætlanir og fleira sem vinnustaðir hafa farið í til að mæta kynslóðaskiptunum: Reynsla og þroski hættir með þeim elstu á meðan nýir og ferskir vindar mæta kannski til leiks með þeim yngstu.

Spurningin snýst um jafnvægi.

Nýlega fjallaði FastCompany um þessi mál frá ýmsum hliðum í spjallþætti. Enda jafn þekkt vestra og hér að taka þarf tillit til ólíkra kynslóða.

Það sem er hins vegar svo áhugavert – og má segja ferskt – í umræðusem þarna fór fram er að mögulega snýst vandamálið ekkert endilega um að kynslóðirnar fjórar séu svona ólíkar.

Algengar staðalímyndir:

Baby Boomers (uppgangskynslóðin) er sagður hópur sem...

• vill vera á skrifstofunni
• er tregur eða lítt áhugasamur um nýja tækni
• kýs hefðbundna stjórnun
• á erfitt með breytingar.

X kynslóðin er sagður hópur sem...

er sjálfstæður,

tortryggni

vill bara vinna og klára verkefnið

er ekki að ræða of mikið tilfinninar og líðan.

Að mati þátttakenda í umræðuþættinum eru þessar staðalímyndir og mikil einföldun og of oft fjarri sannleikanum.

Sem dæmi má nefna nýta 73% starfsfólks af Baby Boomers kynslóðinni nú þegar gervigreindartól við störf sín. Þetta er miklu hærra hlutfall en margir myndu giska á og ekki í takt við staðalímynd um hóp sem er lítt áhugasamur um tæknibreytingar.

Að mati umræðuaðila er á það bent að mögulega sé viðhorf stjórnenda og annarra til kynslóðabila meiri vandi en mismunur kynslóðanna sjálfur.

Til dæmis er bent á að X-kynslóðin sé hópur sem mótaðist af niðurskurði á vinnumarkaði, efnahagsáföllum eins og bankahruninu og minni tryggð vinnuveitenda. Þetta skýri út þann eiginleika X-kynslóðarinnar að vilja meira sjálfstæði en áður þekktist. 

Staðalímynd aldamótakynslóðarinnar er sú að þetta sé hópur fólks sem vill fá stöðugt hrós og endurgjöf, skipti oft um vinnu og er almennt mun kröfuharðari en kynslóðirnar sem eldri eru. 

Í umræðuþættinum er því velt upp hvort ekki sé réttara að tala frekar um að aldamótakynslóðin sé sú kynslóð sem hafi endurskilgreint árangur og bent á að starfsframi snúist ekki aðeins um stöðuhækkanir, heldur líka um tilgang, þróun og áhrif.

Loks er það staðalímynd Z-kynslóðarinnar. Sem sögð er...

• löt
• viðkvæm
• vilji ekki endilega vinna
• krefjist stöðugrar aðlögunar
• vilji helst vinna í fjarvinnu

Þessum eiginleikum er hins vegar hægt að breyta ef viðhorfi til hópsins er snúið við. Því mögulega er réttara að segja að eiginleikar Z-kynslóðarinnar séu þeir að þessi hópur sé...

• skýr í samskiptum
• vilji að leiðsögn og hlutverkaskipan sé ljós
• kýs sveigjanleika og kann að nýta hann
• vill upplifa tilgang í starfi sínu
• kann að nýta sér tækni og tækniþróun
• finnst gott geðheilbrigði og vellíðan eðlileg krafa.

Að mati greinahöfundar FastCompany ætti því frekar að tala um Z-kynslóðina sem þann hóp fólks sem nú þegar sýnir góð merki um seiglu og sjálfsvitund. Það sé réttara mat en það viðhorf eða tal að Z-kynslóðin sé alltaf að tala um streitu eða sé svo viðkvæm.

Enginn samræmdur alþjóðlegur staðall er til um nákvæmt tímatal hverrar kynslóðar. En til viðmiðunar eru kynslóðirnar oftast skilgreindar miðað við:

• Baby Boomers (uppgangskynslóðin): fædd 1946–1964
• X - kynslóðin: 1965–1980
• Aldamótakynslóðin: 1981–1996
• Z-kynslóðin: 1997–2012.