Sjá ekki fyrir endann á ástandinu í fangelsunum Oddur Ævar Gunnarsson skrifar 13. apríl 2026 12:00 Bjartur Steingrímsson segir fangaverði ekki geta búið lengur við sama ástand. Fangelsiskerfið er komið að þolmörkum og fangelsin eru yfirfull að sögn formanns Félags fangavarða og dæmi um að fangar gisti dögum eða vikum saman í einangrunarklefum. Formaðurinn segir stjórnvöld þurfa að bregðast við þegar í stað Í yfirlýsingu sem Félag fangavarða sendi frá sér í morgun segir að síðustu misseri hafi öllum fangelsum landsins, lokuðum öryggisfangelsum jafnt og opnum fangelsum verið gert að nýta alla lausa fangaklefa. Dæmi séu um að tólf til fjórtán manns séu vistaðir á deildum sem hugsaðar eru fyrir átta. Þá segir í yfirlýsingunni að geta fangavarða til að bregðast við illdeilum meðal fanga sé verulega skert. Bjartur Steingrímsson starfandi formaður Félags fangavarða segir ástandið ólíðandi. „Þetta er náttúrulega ástand þar sem fangelsiskerfið getur ekki sinnt skyldum sínum, hvorki gagnvart þeim sem eru vistaðir innan þess né gegn samfélaginu. Það er bara allt fullt. Maður horfir bara á fangelsiskerfið í heild sinni, á síðustu tíu árum, ef við ætlum bara að mæta fólksfjöldaþróun þá hefðum við sennilega þurft að fjölga klefaplássum um einhverja tugi á síðustu árum en þeim hefur bara verið fækkað.“ Staðan hafi áhrif á fangaverði jafnt sem fanga. „Þetta er náttúrulega gífurlega íþyngjandi bæði fyrir vistmenn, þetta reynir á þolrif þeirra og gerir okkur mun erfiðara fyrir að veita þeim eðlilega þjónustu. Þetta er líka mjög erfitt fyrir starfsfólkið, sem getur bara ekki innt þá vinnu af hendi sem það vill og veitt þá þjónustu sem það vill veita. Og það er eitt að keyra sig í gegnum svona ástand í einhvern stuttan tíma en við sjáum bara hreinlega ekki fyrir endann á þessu. Það er það sem veldur okkur kannski mestu áhyggjunum.“ Fram kemur í yfirlýsingu félagsins að löng biðröð hafi myndast um hvert laust klefapláss, ekki hafi verið unnt að verða við beiðnum lögreglu um að taka við síbrotamönnum og öðrum sem úrskurðaðir hafa verið í gæsluvarðhald, sem hafi orðið til þess að einstaklingum sé sleppt úr haldi lögreglu eða þurfi að dveljast langtímum saman í fangaklefum á lögreglustöðum. Eruð þið vongóð um að stjórnvöld muni bregðast við ykkar ákalli? „Ráðherra var náttúrulega að tala um byggingu nýs fangelsis á Stóra-Hrauni um daginn og það er náttúrulega bra gott. Það er mjög þörf framkvæmd. En það er náttúrulega ekkert fyrr en eftir einhver ár. Við vonumst til að það verði eitthvað gert núna því augljóslega getur þetta ástand ekki haldið svona áfram.“ Fangelsismál Mest lesið Hvað er vitað um manndrápið á Kársnesi? Innlent Nokkrir handteknir vegna mannsláts Innlent Óttast að stefni í kreppuverðbólgu Innlent Ætlar að hafa lokað þrátt fyrir tífaldan íbúafjölda Innlent Íslendingur og útlendingur í gæsluvarðhaldi vegna mannsláts í Kópavogi Innlent Gat ekki hringt í 112 þegar alblóðugur maður bankaði upp á Innlent Ákærður fyrir að nauðga stúlku í heitum potti fyrir rúmum áratug Innlent Fundu níu skipsflök og ummerki um snjóflóð á hafsbotni við Siglufjörð Fréttir Þurfa dýr að vera með sólmyrkvagleraugu þann 12. ágúst? Innlent Þrír handteknir á Þingvöllum Innlent Fleiri fréttir Í gæsluvarðhaldi en segist einungis hafa verið bílstjóri Billy Long kominn á klakann Helga Lára Haarde aðstoðar Hildi Fólksfjöldi á Hellissandi tífaldast Leita ferðamannanna sem skildu fimm ára son sinn eftir í bíl Pysjutímabilið formlega hafið Bílstjóri ákærður fyrir að nauðga fatlaðri konu Bein útsending: Umdeildur fundur Baudenbacher Neitaði að borga og sló vagnstjórann Gat ekki hringt í 112 þegar alblóðugur maður bankaði upp á Huga þurfi líka að heimferðinni Íslendingur og útlendingur í gæsluvarðhaldi vegna mannsláts í Kópavogi Ákærður fyrir að nauðga stúlku í heitum potti fyrir rúmum áratug Bónus lokað vegna eldsvoða um helgina Ætlar að hafa lokað þrátt fyrir tífaldan íbúafjölda Báturinn fannst eftir nokkuð umfangsmikla leit Þurfa dýr að vera með sólmyrkvagleraugu þann 12. ágúst? Þrír handteknir á Þingvöllum Hvað er vitað um manndrápið á Kársnesi? TF-SIF grennslast fyrir um skemmtibát á Sundunum Aukinn viðbúnaður vegna almyrkva á Reykjanesi Manndráp í Kópavogi og styttist óðfluga í sólmyrkvann Björgun við Háafoss krefjandi vegna böruburðar Óttast að stefni í kreppuverðbólgu Wilhelm Wessmann er látinn Sækja slasaðan mann að Háafossi Breyting á geðheilsu og líkamlegu þreki Árekstur á Suðurlandsbraut Nokkrir handteknir vegna mannsláts Maðurinn sem lögreglan leitaði að er fundinn Sjá meira
Í yfirlýsingu sem Félag fangavarða sendi frá sér í morgun segir að síðustu misseri hafi öllum fangelsum landsins, lokuðum öryggisfangelsum jafnt og opnum fangelsum verið gert að nýta alla lausa fangaklefa. Dæmi séu um að tólf til fjórtán manns séu vistaðir á deildum sem hugsaðar eru fyrir átta. Þá segir í yfirlýsingunni að geta fangavarða til að bregðast við illdeilum meðal fanga sé verulega skert. Bjartur Steingrímsson starfandi formaður Félags fangavarða segir ástandið ólíðandi. „Þetta er náttúrulega ástand þar sem fangelsiskerfið getur ekki sinnt skyldum sínum, hvorki gagnvart þeim sem eru vistaðir innan þess né gegn samfélaginu. Það er bara allt fullt. Maður horfir bara á fangelsiskerfið í heild sinni, á síðustu tíu árum, ef við ætlum bara að mæta fólksfjöldaþróun þá hefðum við sennilega þurft að fjölga klefaplássum um einhverja tugi á síðustu árum en þeim hefur bara verið fækkað.“ Staðan hafi áhrif á fangaverði jafnt sem fanga. „Þetta er náttúrulega gífurlega íþyngjandi bæði fyrir vistmenn, þetta reynir á þolrif þeirra og gerir okkur mun erfiðara fyrir að veita þeim eðlilega þjónustu. Þetta er líka mjög erfitt fyrir starfsfólkið, sem getur bara ekki innt þá vinnu af hendi sem það vill og veitt þá þjónustu sem það vill veita. Og það er eitt að keyra sig í gegnum svona ástand í einhvern stuttan tíma en við sjáum bara hreinlega ekki fyrir endann á þessu. Það er það sem veldur okkur kannski mestu áhyggjunum.“ Fram kemur í yfirlýsingu félagsins að löng biðröð hafi myndast um hvert laust klefapláss, ekki hafi verið unnt að verða við beiðnum lögreglu um að taka við síbrotamönnum og öðrum sem úrskurðaðir hafa verið í gæsluvarðhald, sem hafi orðið til þess að einstaklingum sé sleppt úr haldi lögreglu eða þurfi að dveljast langtímum saman í fangaklefum á lögreglustöðum. Eruð þið vongóð um að stjórnvöld muni bregðast við ykkar ákalli? „Ráðherra var náttúrulega að tala um byggingu nýs fangelsis á Stóra-Hrauni um daginn og það er náttúrulega bra gott. Það er mjög þörf framkvæmd. En það er náttúrulega ekkert fyrr en eftir einhver ár. Við vonumst til að það verði eitthvað gert núna því augljóslega getur þetta ástand ekki haldið svona áfram.“
Fangelsismál Mest lesið Hvað er vitað um manndrápið á Kársnesi? Innlent Nokkrir handteknir vegna mannsláts Innlent Óttast að stefni í kreppuverðbólgu Innlent Ætlar að hafa lokað þrátt fyrir tífaldan íbúafjölda Innlent Íslendingur og útlendingur í gæsluvarðhaldi vegna mannsláts í Kópavogi Innlent Gat ekki hringt í 112 þegar alblóðugur maður bankaði upp á Innlent Ákærður fyrir að nauðga stúlku í heitum potti fyrir rúmum áratug Innlent Fundu níu skipsflök og ummerki um snjóflóð á hafsbotni við Siglufjörð Fréttir Þurfa dýr að vera með sólmyrkvagleraugu þann 12. ágúst? Innlent Þrír handteknir á Þingvöllum Innlent Fleiri fréttir Í gæsluvarðhaldi en segist einungis hafa verið bílstjóri Billy Long kominn á klakann Helga Lára Haarde aðstoðar Hildi Fólksfjöldi á Hellissandi tífaldast Leita ferðamannanna sem skildu fimm ára son sinn eftir í bíl Pysjutímabilið formlega hafið Bílstjóri ákærður fyrir að nauðga fatlaðri konu Bein útsending: Umdeildur fundur Baudenbacher Neitaði að borga og sló vagnstjórann Gat ekki hringt í 112 þegar alblóðugur maður bankaði upp á Huga þurfi líka að heimferðinni Íslendingur og útlendingur í gæsluvarðhaldi vegna mannsláts í Kópavogi Ákærður fyrir að nauðga stúlku í heitum potti fyrir rúmum áratug Bónus lokað vegna eldsvoða um helgina Ætlar að hafa lokað þrátt fyrir tífaldan íbúafjölda Báturinn fannst eftir nokkuð umfangsmikla leit Þurfa dýr að vera með sólmyrkvagleraugu þann 12. ágúst? Þrír handteknir á Þingvöllum Hvað er vitað um manndrápið á Kársnesi? TF-SIF grennslast fyrir um skemmtibát á Sundunum Aukinn viðbúnaður vegna almyrkva á Reykjanesi Manndráp í Kópavogi og styttist óðfluga í sólmyrkvann Björgun við Háafoss krefjandi vegna böruburðar Óttast að stefni í kreppuverðbólgu Wilhelm Wessmann er látinn Sækja slasaðan mann að Háafossi Breyting á geðheilsu og líkamlegu þreki Árekstur á Suðurlandsbraut Nokkrir handteknir vegna mannsláts Maðurinn sem lögreglan leitaði að er fundinn Sjá meira