Aumingja trygginga­fé­lögin

Harmakvein berast nú innan úr herbúðum VÍS trygginga hf. Á föstudaginn síðasta birtist á Vísi.is viðtal við framkvæmdastjóra trygginga og tjóna hjá félaginu, Reyni Bjarna Egilsson. Í viðtalinu viðraði hann þá skoðun sína að breyta þurfi skaðabótalögum þar sem það sé bæði ósanngjarnt og of dýrt að fólk sem lendi í slysum og verði fyrir örorku sem er minni en 15% fái bætur. Þessi „skekkja“ í lögunum sé að kosta samfélagið milljarða og verði henni breytt gætu iðgjöld mögulega lækkað í framtíðinni.

Sami maður hefur sagt opinberlega að tjónþolar sem eru metnir með minna en 15% örorku séu að fá „lottóvinning“ þegar þeir fá greiddar bætur frá tryggingafélögum. Blessunarlega snúa flestir tjónþolar til baka á vinnumarkaðinn þrátt fyrir að búa við skerta vinnugetu það sem eftir er vegna afleiðinga slysa, en viðtal Reynis Bjarna verður ekki skilið öðruvísi en svo að hann telji að einungis þeir sem geta ekki snúið til baka á vinnumarkað eftir slys eigi að fá greiddar bætur.

Samkvæmt ársuppgjöri Skaga hf. frá 18. febrúar síðastliðnum var árið 2025 eitt það besta í sögu tryggingareksturs VÍS. Hagnaður af vátryggingastarfsemi tvöfaldaðist og endaði í 2,9 milljörðum króna. Í ársuppgjörinu segir berum orðum: „Frábært ár er að baki í tryggingarekstri VÍS, en afkoma félagsins af tryggingarekstri er sú besta frá stofnun og tvöfaldaðist á milli ára. Kraftmikill tekjuvöxtur hélt áfram en tekjur af vátryggingasamningum jukust um 9,5% á milli ára, en þar af jukust tekjur líf- og sjúkdómatryggingum um 12,2%. Kostnaðarhlutfall hélt áfram að lækka á árinu, úr 19,1% í 18,1%. Niðurstaða ársins er samsett hlutfall 90,7% og afkoma tryggingarekstrar tæpir þrír milljarðar króna sem er, sem fyrr segir, besta afkoma af vátryggingum í sögu félagsins.“

Skyldi engan undra að svigrúm til lækkunar á iðgjöldum sé ekki fyrir hendi þegar staða félagsins er svo bág. Svo því sé haldið til haga hafa tryggingafélögin sárasjaldan, varla svo elstu menn muni, séð ástæðu til að lækka iðgjöld og það hefur ekkert með hlutfall tjóna að gera. Þannig má t.d. sjá af rekstrarreikningum VÍS hf. að iðgjöld lækkuðu ekki á covid tímabilinu þrátt fyrir að tjónum (og bótagreiðslum) hafi fækkað vegna skerðingar á athafnafrelsi fólks.

Það er rétt sem fram kemur í viðtalinu við Reyni að frumvarp til breytinga á skaðabótalögum liggur þegar fyrir. Eiríkur Jónsson, fyrrverandi prófessor í lögum og núverandi dómari við Landsrétt, útbjó frumvarp fyrir dómsmálaráðuneytið árið 2017. Kveikjan að þessari vinnu var skekkja í margfeldisstuðlum laganna sem valda því að lágmarks- og hámarkslaunaviðmið þeirra hafa ekki fylgt launaþróun í landinu. Þetta er ástæða þess að hluti einstaklinga sem verður fyrir slysum, þar á meðal ungt fólk, fær mun lægri bætur en það ætti að fá. Löggjafinn virðist engan áhuga hafa haft á því að bæta stöðu fólks sem hlýtur varanlegt líkamstjón því þetta frumvarp dagaði uppi í þingnefnd.

Markmið skaðabótalaga er að sá sem verður fyrir varanlegu tjóni fái fullar bætur fyrir tjón sitt og sé eins settur og hann var fyrir. Þessu markmiði verður ekki náð nema ofangreind skekkja laganna sé leiðrétt, eins og margoft hefur verið fjallað um á opinberum vettvangi.

Markmið tryggingafélaganna virðist hins vegar vera annað en það að greiða fólki fullar bætur fyrir tjón sitt. Ef hugmyndir þeirra yrðu að lögum myndi það þýða að bætur til þeirra sem hljóta

varanlegt líkamstjón sem metið er minna en 15% yrði óbætt. Þessir einstaklingar yrðu þá einfaldlega að taka á sig tjónið þrátt fyrir að hafa sannanlega orðið fyrir varanlegu líkamstjóni og þrátt fyrir að hafa greitt sín iðgjöld til tryggingafélaganna í áraraðir.

En við skulum ekki gagnrýna tryggingafélögin fyrir að innheimta svona há iðgjöld. Svigrúm til lækkunar iðgjalda fæst jú ekki nema með skerðingu bóta til neytenda!

Höfundar eru lögmenn hjá Fulltingi.