Inga Sæland og sjálfstæðið Gunnar Ármansson skrifar 9. mars 2026 08:22 Ég á marga vini og kunningja sem spyrja nú: af hverju ekki að leyfa þjóðinni að ráða? Er hún ekki best til þess fallin? Ef meirihlutinn segir já, eigum við þá ekki að kíkja í pakkann? Ef okkur lýst ekki á innihaldið þá bara segjum við nei. Lýðræðisveisla! Eins og sumir kalla það. Þetta er afstaða sem horfir framhjá sögu okkar. Og lýsir um leið vantrú á getu okkar sjálfra til að stjórna okkar eigin málum. Af hverju vil ég ekki kosningar? Af hverju vil ég ekki að þjóðin fái að ráða? Er ég hræddur við vilja þjóðarinnar? Já ég er hræddur við vilja hennar ef í ljós kemur að þjóðin vill fara í aðildarviðræður við ESB "til að kíkja í pakkann." Ég hef engan áhuga á því sem í pakkanum kann að leynast ef það felur í sér að við þurfum að afsala okkur hluta af sjálfstæði okkar og sjálfsákvörðunarrétti sem þjóðar. Jafnvel þótt í ljós myndi koma að á einhvern hátt væri hag okkar betur borgið um stundarsakir, verandi aðili að ESB, þá vitum við ekkert um það hvað felst í framtíðinni. Hvernig mun ESB þróast? Og við munum hafa afar lítið um það að segja. Ákvarðanir verða teknar af öðrum en okkur, um okkar hag, en ekki endilega okkur til hagsbóta. Það eru rétt rúm 80 ár síðan við fengum óskertan rétt til að ráða okkur og okkar málefnum sjálf án afskipta annarra. Það er rétt um einn mannsaldur. Það tók okkur mannsaldra að fá aftur óskert sjálfstæði eftir að við misstum það niður til erlends yfirvalds. Sögubækur okkar eru fullar af frásögnum um baráttu forfeðra okkar við að reyna að ná aftur fullveldinu og síðar sjálfstæðinu. Ljóðabækur forfeðra okkar litast af þessari baráttu. Ætlum við á einni mannsævi að glutra þessum árangri forfeðra okkar frá okkur? Þeir myndu snúa sér í gröfinni ef þeir gætu. Samstarf og samvinna er ekki það sama og samruni. Við getum átt samstarf og samvinnu með öðrum þjóðum. Og höfum gert með góðum árangri sem hefur skilað okkur mikilli hagsæld. En við þurfum ekki að renna saman við þær þannig að við verðum eitt með þeim á einhvern hátt. Eins og síamstvíburar þar sem hvorugur getur losað sig frá hinum meðan báðir lifa. Við eigum nýleg dæmi þar sem vinaþjóðir hafa efnt til ófriðar við okkur þótt við höfum verið í bandalögum með þeim. Nægir að nefna þorskastríðin og Icesave. Ekki gagnaðist okkur bandalagið þá. Hver er þá vörnin við ennþá nánari samtvinnun hagsmuna þegar sá sterkari ákveður? Man einhver eftir Grikklandi? Einn mannsaldur. Ég fordæmi þá skoðun sem felur í sér að vera reiðubúinn eða reiðubúin til að afsala sér því sjálfstæði og sjálfsákvörðunarrétti sem forfeður okkar börðust fyrir að ná í margar aldir. Í þessari afstöðu felst ekki heimska eða þröngsýni heldur viðurkenning á því að Íslendingar eru fullvalda og sjálfstæðir og geta sem slíkir gert þá samninga við aðrar þjóðir sem þeim hentar. Og það má ekki gleyma því að undirrót ESB er sú að reyna að tryggja að stærstu þjóðir Evrópu stofnuðu til forvera ESB, Stál og kolabandalagsins, til að reyna að koma í veg fyrir að þær myndu tortíma hver annarri í þriðju heimsstyrjöldinni. Og margar þjóðir austan tjalds hafa leitað í faðm ESB til að finna sér skjól gegn ógninni úr austri. Það er allt annar veruleiki og forsaga en þjóðar sem bjó við ömurð í árhundruðir undir oki herraþjóðar. En sem hefur tekist á undraskömmum tíma að komast úr torfkofum í það að búa við hvað best kjör á heimsvísu. Og rís þá tímabilið eftir seinna stríð hæst. Sem hófst með Marshall aðstoð USA. En þær sem nú véla um framtíð þjóðarinnar eru þess meðvitaðar að yngra fólk landsins er ekki jafntengt sögunni og þeir sem eldri eru. Og hugsa þar með á annan hátt í því alþjóðlega umhverfi sem við nú lifum í. Þess vegna vilja þær kosningar með þá von í hjarta að nógu margir vilji "kíkja í pakkann." Og í kjölfarið afsala sér hluta af sjálfstæði þjóðarinnar. Viljum við í framtíðinni vera þjóðin sem verður minnst fyrir að hafa í aldir barist fyrir fullveldi sínu og í kjölfarið fullu sjálfstæði og náð að lokum, til þess eins að glata því aftur frá sér í hendur annarra ríkja aðeins "korteri" seinna. Vegna þess eins að stjórnmálamenn þess tíma treystu sér ekki sjálfir til að ráða fram úr málefnum þjóðar sinnar. Ég vil engar kosningar af framangreindum ástæðum. Ég fæddist sem þegn í fullvalda og sjálfstæðu ríki. Þannig vil ég deyja. Ég lít á það sem fæðingarrétt minn sem ekki verði tekinn af mér nema mögulega með hervaldi óvinaþjóðar. En ekki með kosningum samlanda minna. Ekkert frekar en að þeir geti kosið af mér lögræðið og skilið mig eftir með sjálfræðið. Og lögráðamann. Ég geri mér grein fyrir að ég fæ því ekki ráðið að stöðva þessar kosningar. En Inga Sæland getur það. Og hún ætti að hafa í huga að eftir þjóðaratkvæðagreiðslu munu völd hennar dragast saman. Kannski er það þess vegna sem þær stöllur eru að flýta atkvæðagreiðslunni? Ef Inga Sæland stöðvar þessa tilraun til afsals af hluta sjálfstæðis þjóðarinnar skal ég kjósa hana í næstu kosningum. Höfundur er lögmaður. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Gunnar Ármannsson Evrópusambandið Flokkur fólksins Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald ESB-viðræðna Mest lesið Fullveldi þjóðar og fullveldi ríkis Þorsteinn Siglaugsson Skoðun Hver bauð Baudenbacher? Sigurður Sigurðsson Skoðun ,,Taktu lyfin þín“ Ása Lind Finnbogadóttir Skoðun Mannréttindi eiga ekki að vera pólitískt þrætuefni María Mist Þórs Sigursteinsdóttir Skoðun Hvað metum við mest? Halla Hrund Logadóttir Skoðun MR vinnur gegn markmiðum menntayfirvalda Óttar Kolbeinsson Proppé Skoðun Það er margt sem ég ekki skil Elinóra Inga Sigurðardóttir Skoðun Er skólinn að kenna barninu þínu að lesa? Ertu viss? Andri Þorvarðarson Skoðun Tæknilausnir og lesblindir Guðmundur S. Johnsen Skoðun Á Ísland að segja sig úr UEFA? Theódór S. Halldórsson Skoðun Skoðun Skoðun Fullveldi þjóðar og fullveldi ríkis Þorsteinn Siglaugsson skrifar Skoðun ,,Taktu lyfin þín“ Ása Lind Finnbogadóttir skrifar Skoðun Hver bauð Baudenbacher? Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Kúvending eða ferð til fjár? Hallgrímur Oddsson skrifar Skoðun Hinsegin fólk á vinnumarkaði – Frá tölum til aðgerða Kolbrún Halldórsdóttir skrifar Skoðun Gervigreindin er heimskur, síljúgandi siðblindingi Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Ein borg, minna kerfi og betri nýting fjármuna Sölvi Breiðfjörð skrifar Skoðun Það er margt sem ég ekki skil Elinóra Inga Sigurðardóttir skrifar Skoðun Er skólinn að kenna barninu þínu að lesa? Ertu viss? Andri Þorvarðarson skrifar Skoðun Hvað metum við mest? Halla Hrund Logadóttir skrifar Skoðun Tæknilausnir og lesblindir Guðmundur S. Johnsen skrifar Skoðun Mannréttindi eiga ekki að vera pólitískt þrætuefni María Mist Þórs Sigursteinsdóttir skrifar Skoðun MR vinnur gegn markmiðum menntayfirvalda Óttar Kolbeinsson Proppé skrifar Skoðun Réttmæt kjörskrárvinnsla Haukur Arnþórsson skrifar Skoðun Látum ekki sumarið koma okkur aftur á óvart í Kópavogi Eydís Inga Valsdóttir skrifar Skoðun Á Ísland að segja sig úr UEFA? Theódór S. Halldórsson skrifar Skoðun Hvar eigum við heima? Martha Árnadóttir skrifar Skoðun Já er uppgjöf og Nei er ekki nóg Ágústa Árnadóttir skrifar Skoðun Hversu lengi eigum við að bíða? Kristín María Birgisdóttir skrifar Skoðun Akkeri og trygging fyrir Ísland Gunnar Örn Gunnarsson skrifar Skoðun Afborgunarlaus lán eru ekki neyðarúrræði – svar við dritdreifingu Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Hörmuleg húsnæðisstaða ungs fólks á Íslandi Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Mannréttindi eru ekki gjöf stjórnvalda Jón Þorsteinn Sigurðsson skrifar Skoðun Heilsuspillandi aðbúnaður fanga er dýrt stjórnunarlegt fúsk Sævar Þór Jónsson skrifar Skoðun 29. ágúst ‒ Fullveldið endurheimt? Jean-Rémi Chareyre skrifar Skoðun Fyrsta jáið skiptir máli Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Atvinnulífið ætti að vilja sjá samninginn Margrét Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Upplýsingaóreiðan sem enginn virðist ætla að uppræta – opin spurning til Þorgerðar Hnikarr Bjarmi Franklínsson skrifar Skoðun Einkunnir sem ekki er hægt að treysta og foreldrar sem eiga að bera ábyrgð Sigvaldi Egill Lárusson skrifar Skoðun Endalok einkalífsins: Hið alsjáandi auga Finnur Ágúst Ingimundarson skrifar Sjá meira
Ég á marga vini og kunningja sem spyrja nú: af hverju ekki að leyfa þjóðinni að ráða? Er hún ekki best til þess fallin? Ef meirihlutinn segir já, eigum við þá ekki að kíkja í pakkann? Ef okkur lýst ekki á innihaldið þá bara segjum við nei. Lýðræðisveisla! Eins og sumir kalla það. Þetta er afstaða sem horfir framhjá sögu okkar. Og lýsir um leið vantrú á getu okkar sjálfra til að stjórna okkar eigin málum. Af hverju vil ég ekki kosningar? Af hverju vil ég ekki að þjóðin fái að ráða? Er ég hræddur við vilja þjóðarinnar? Já ég er hræddur við vilja hennar ef í ljós kemur að þjóðin vill fara í aðildarviðræður við ESB "til að kíkja í pakkann." Ég hef engan áhuga á því sem í pakkanum kann að leynast ef það felur í sér að við þurfum að afsala okkur hluta af sjálfstæði okkar og sjálfsákvörðunarrétti sem þjóðar. Jafnvel þótt í ljós myndi koma að á einhvern hátt væri hag okkar betur borgið um stundarsakir, verandi aðili að ESB, þá vitum við ekkert um það hvað felst í framtíðinni. Hvernig mun ESB þróast? Og við munum hafa afar lítið um það að segja. Ákvarðanir verða teknar af öðrum en okkur, um okkar hag, en ekki endilega okkur til hagsbóta. Það eru rétt rúm 80 ár síðan við fengum óskertan rétt til að ráða okkur og okkar málefnum sjálf án afskipta annarra. Það er rétt um einn mannsaldur. Það tók okkur mannsaldra að fá aftur óskert sjálfstæði eftir að við misstum það niður til erlends yfirvalds. Sögubækur okkar eru fullar af frásögnum um baráttu forfeðra okkar við að reyna að ná aftur fullveldinu og síðar sjálfstæðinu. Ljóðabækur forfeðra okkar litast af þessari baráttu. Ætlum við á einni mannsævi að glutra þessum árangri forfeðra okkar frá okkur? Þeir myndu snúa sér í gröfinni ef þeir gætu. Samstarf og samvinna er ekki það sama og samruni. Við getum átt samstarf og samvinnu með öðrum þjóðum. Og höfum gert með góðum árangri sem hefur skilað okkur mikilli hagsæld. En við þurfum ekki að renna saman við þær þannig að við verðum eitt með þeim á einhvern hátt. Eins og síamstvíburar þar sem hvorugur getur losað sig frá hinum meðan báðir lifa. Við eigum nýleg dæmi þar sem vinaþjóðir hafa efnt til ófriðar við okkur þótt við höfum verið í bandalögum með þeim. Nægir að nefna þorskastríðin og Icesave. Ekki gagnaðist okkur bandalagið þá. Hver er þá vörnin við ennþá nánari samtvinnun hagsmuna þegar sá sterkari ákveður? Man einhver eftir Grikklandi? Einn mannsaldur. Ég fordæmi þá skoðun sem felur í sér að vera reiðubúinn eða reiðubúin til að afsala sér því sjálfstæði og sjálfsákvörðunarrétti sem forfeður okkar börðust fyrir að ná í margar aldir. Í þessari afstöðu felst ekki heimska eða þröngsýni heldur viðurkenning á því að Íslendingar eru fullvalda og sjálfstæðir og geta sem slíkir gert þá samninga við aðrar þjóðir sem þeim hentar. Og það má ekki gleyma því að undirrót ESB er sú að reyna að tryggja að stærstu þjóðir Evrópu stofnuðu til forvera ESB, Stál og kolabandalagsins, til að reyna að koma í veg fyrir að þær myndu tortíma hver annarri í þriðju heimsstyrjöldinni. Og margar þjóðir austan tjalds hafa leitað í faðm ESB til að finna sér skjól gegn ógninni úr austri. Það er allt annar veruleiki og forsaga en þjóðar sem bjó við ömurð í árhundruðir undir oki herraþjóðar. En sem hefur tekist á undraskömmum tíma að komast úr torfkofum í það að búa við hvað best kjör á heimsvísu. Og rís þá tímabilið eftir seinna stríð hæst. Sem hófst með Marshall aðstoð USA. En þær sem nú véla um framtíð þjóðarinnar eru þess meðvitaðar að yngra fólk landsins er ekki jafntengt sögunni og þeir sem eldri eru. Og hugsa þar með á annan hátt í því alþjóðlega umhverfi sem við nú lifum í. Þess vegna vilja þær kosningar með þá von í hjarta að nógu margir vilji "kíkja í pakkann." Og í kjölfarið afsala sér hluta af sjálfstæði þjóðarinnar. Viljum við í framtíðinni vera þjóðin sem verður minnst fyrir að hafa í aldir barist fyrir fullveldi sínu og í kjölfarið fullu sjálfstæði og náð að lokum, til þess eins að glata því aftur frá sér í hendur annarra ríkja aðeins "korteri" seinna. Vegna þess eins að stjórnmálamenn þess tíma treystu sér ekki sjálfir til að ráða fram úr málefnum þjóðar sinnar. Ég vil engar kosningar af framangreindum ástæðum. Ég fæddist sem þegn í fullvalda og sjálfstæðu ríki. Þannig vil ég deyja. Ég lít á það sem fæðingarrétt minn sem ekki verði tekinn af mér nema mögulega með hervaldi óvinaþjóðar. En ekki með kosningum samlanda minna. Ekkert frekar en að þeir geti kosið af mér lögræðið og skilið mig eftir með sjálfræðið. Og lögráðamann. Ég geri mér grein fyrir að ég fæ því ekki ráðið að stöðva þessar kosningar. En Inga Sæland getur það. Og hún ætti að hafa í huga að eftir þjóðaratkvæðagreiðslu munu völd hennar dragast saman. Kannski er það þess vegna sem þær stöllur eru að flýta atkvæðagreiðslunni? Ef Inga Sæland stöðvar þessa tilraun til afsals af hluta sjálfstæðis þjóðarinnar skal ég kjósa hana í næstu kosningum. Höfundur er lögmaður.
Skoðun Mannréttindi eiga ekki að vera pólitískt þrætuefni María Mist Þórs Sigursteinsdóttir skrifar
Skoðun Afborgunarlaus lán eru ekki neyðarúrræði – svar við dritdreifingu Halldór Jörgen Olesen skrifar
Skoðun Upplýsingaóreiðan sem enginn virðist ætla að uppræta – opin spurning til Þorgerðar Hnikarr Bjarmi Franklínsson skrifar
Skoðun Einkunnir sem ekki er hægt að treysta og foreldrar sem eiga að bera ábyrgð Sigvaldi Egill Lárusson skrifar