Já­kvæð skref hafi verið tekin í vinnu­hópi um mál­efni Græn­lands

Eftir fundinn greindi ráðherra meðal annars frá fjárfestingu Íslands vegna vopnakaupa af Bandaríkjunum til handa Úkraínu en íslensk stjórnvöld munu verja um einum milljarði króna í verkefnið PURL (Prioritised Ukraine Requirements List). 

Um er að ræða kaup á varnartengdum búnaði og þá verður 300 milljónum varið til samhæfingarherstjórnar bandalangsin fyrir Úkraínu en þetta kom fram í tilkynningu frá utanríkisráðuneytinu í dag.

„Evrópa er að rísa upp bæði með því að fjárfesta sjálf í eigin vörnum en líka er að koma í ljós að Evrópa er helsti fjármagns- og stuðningsaðili Úkraínu og sér bara um langmesta hlutann af því að hjálpa Úkraínu, fjármagna það sem þau þurfa til þess að standa í þessu varnarstríði sem þau standa í gagnvart Rússum,“ sagði Þorgerður Katrín í samtali við fréttastofu síðdegis í dag.

Norræna hringnum er lokað

Ráðherra segir stuðninginn eindreginn en sömuleiðis skipti aukin áhersla Atlantshafsbandalagsins á Norðurslóðir Ísland miklu máli. Tvímælalaust sé verið að efla varnir og öryggi á svæðinu.

„Við Íslendingar höfum náttúrulega verið að leggja áherslu á þetta og ég undanfarið, bæði á fundum varnarmálaráðherra og utanríkisráðherra. Að við þurfum líka að vera meðvituð um að það þarf að auka öryggi og varnir á norðurslóðum.“

Þessa dagana er flugsveit frá sænska flughernum stödd hér á landi og sinnir loftrýmisgæslu í íslenskri lofthelgi.

„Það er mjög ánægjulegt að Svíar séu að sinna loftrýmisgæslu og þá er í rauninni norræna hringnum lokað. Finnar eru líka búnir að sinna loftrýmisgæslunni og núna eru Svíar að gera það. Auðvitað undirstrikar þetta sterkt samstarf okkar við Atlantshafsbandalagið og ekki síst okkar norrænu lönd. Það eru vinaþjóðir og það samstarf hefur aldrei verið betra eða dýrmætara.“

Jákvæð skref tekin varðandi Grænland

Peter Hegseth varnarmálaráðherra Bandaríkjanna mætti ekki á fundinn í Brussel en sendi þess í stað undirmann sinn Eldbridge Colby.

„Ég ætla nú ekki að lesa mikið í þetta en bara leiðinlegt fyrir hann að hann er að missa af góðum félagsskap. Hitt er síðan að að ef við skoðum bara þróunina, þar sem það var mjög mikil áskorun fyrir bandalagið í byrjun þessa árs með ýmsum yfirlýsingum sem við Íslendingar mótmæltum harðlega varðandi Grænland, er að það eru jákvæð skref í þessum vinnuhópi milli Danmerkur, Grænlands og Bandaríkjanna. “

Straaumarnir séu jákvæðir á fundnum og eining og samstaða meiri en hún segir að kannski hafi verið gert ráð fyrir fundinn í Brussel.

„Jákvæðu skrefin felast meðal annars í því að það er verið að að einblína á öryggi og varnir á Norðurslóðum undir ramma og undir regnhlíf NATO. Það skiptir mjög miklu máli. Síðan hitt að að það hafa verið að mínu mati skynsamleg skilaboð frá Bandaríkjunum inn á þessum fundi sem að fela í sér ákall um að gera meira.“

Ekki að ástæðulausu að Ísland sé að fjölga stoðum í öryggis- og varnarmálum

Evrópa er að gera meira og hafi tekið stöðuna alvarlega. NATO sé að styrkjast um leið og Evrópa og það styrki sambandið þvert yfir Atlantshafið.

„Allt hjálpar þetta til þess að stuðla að meiri einingu og samstöðu og því, sem að hefur verið meðal annars kallað eftir af hálfu Bandaríkjanna en líka annarra, að það er að auka öryggi og varnir í Norður-Atlantshafinu og á Norðurslóðum. Íslendingar njóta góðs af því.“

Hversu háð Bandaríkjunum er Evrópa og þá Íslendingar í varnarmálum?

„Við náttúrulega eigum mjög gott samstarf við Bandaríkin eins og Evrópa og aðildin að Atlantshafsbandalaginu og varnarsamningurinn við Bandaríkin eru tvær grunnstoðir okkar í öryggis- og varnarmálum.“

„En við skulum heldur ekki draga dul á það að það er ástæða fyrir því að við erum að fjölga stoðum undir okkar öryggi og varnir og við erum að efla tvíhliða og marghliða samband og samstarf á sviði öryggis og varna. Alveg eins og allar aðrar þjóðir í Evrópu eru að gera. Það er allavega ljóst eftir þennan fund að Evrópa er að koma sterkari út úr þessum fundi og samstaðan er meiri, bæði meðal Evrópuríkja en líka meðal allra aðildarríkja Atlantshafsbandalagsins.“