Sig­mundur í skotlínunni vegna um­mæla um Sví­þjóð

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, birti færslu á Facebook-síðu sinni þar sem hann segir það ótrúlegt hversu hratt hlutirnir geti breyst með réttum og röngum ákvörðunum.

„Fyrir ekki svo löngu var El Salvador eitt hættulegasta land í heimi og Svíþjóð var ... Svíþjóð. Nú er Svíþjóð hættulegri en El Salvador,“ skrifar formaðurinn.

Hann segir dæmisögu framhaldsskólanema sem segist vera á leið í útskriftarferð til Malmö í Svíþjóð. Móðir nemans leggur frekar til að hann fari til El Salvador.

Skiptar skoðanir

Færsla Sigmundar hefur fengið töluverða athygli og í athugasemdum tekst fólk á um fullyrðingar hans. Fjöldi segist búa í Svíþjóð og telji glæpatíðnina einungis fara lækkandi.

Valentínus Valdimarsson, bráðskurðlæknir búsettur í Malmö, segir Sigmund vera að mála upp óttamynd sem eigi sér ekki stöð í gögnum. Opinberar tölur um dauðsföll af völdum ofbeldis sýni að heildarþróun hafi verið svipuð frá árinu 2001.

Pawel Bartoszek, þingmaður Viðreisnar, hefur einnig birt færslu þar sem hann vísar í gögn sem segja að morðtíðni árið 2023 í Svíþjóð sé 1,1 en í Bandaríkjunum sé hún 5,9. Í öruggasta fylki Bandaríkjanna, New Hampshire, var morðtíðnin 1,8.

„Hið alræmda evrópska glæparíki Svíþjóð er sem sagt talsvert öruggara en öruggasta ríki Bandaríkjanna,“ skrifar Pawel.

Karen Kjartansdóttir almannatengill birti einnig færslu þar sem hún bendir á að morðtíðni í Vestur-Evrópu hafi almennt lækkað síðustu 30 ár. Í byrjun 21. aldar voru skráð rúmlega sex þúsund viljandi manndráp á ári í löndum Evrópusambandsins en árið 2023 hafi þau verið 3930. 

„Fjöldinn hefur sem sagt lækkað um meira en þriðjung á rúmum tveimur áratugum, þrátt fyrir að íbúum ESB hafi fjölgað á sama tíma og orðið mun fjölbreyttari. Gömlu góðu dagarnir voru í raun mun ofbeldisfyllri. Bæði í Vestur-Evrópu og Bandaríkjunum var morðtíðni hærri um 1990 en hún er í dag. Hræðsluáróðurinn er hærri nú en tölurnar segja annað.“

Þó nokkrir taka undir orð Sigmundar, þar á meðal faðir hans Guðlaugur Sigmundsson sem segir alla þá sem andmæla syni sínum vilja ólmir „fjölga afætum á félagslega bótakerfinu á Norðurlöndunum“.

Færri morð milli ára

Fréttastofa kynnti sér tíðni morða síðustu ára annars vegar í Svíþjóð og hins vegar í El Salvador. Vert er að taka fram að morðtíðni er ekki eina leiðin til að meta hversu hættuleg lönd eru og getur það einnig meðal annars farið eftir kyni, kynþætti eða kynhneigð hvort að ríki séu almennt talin örugg eða ekki.

Í Svíþjóð er það Sænska ríkisráðið um forvarnir gegn glæpum, Brä, sem tekur saman árlega tölur um glæpatíðni í landinu. Samkvæmt samantekt þeirra fyrir árið 2024 voru alls 92 myrtir í Svíþjóð það árið, samanborið við 121 árið 2023. 

Í greiningu þeirra er tekið fram að morðtíðnin hefur farið hækkandi frá árinu 2013 en hafa morðin verið að meðaltali 111 árin 2014 til 2023. Því hafi hún lækkað árið 2024.

Morðtíðnin lækkar

Ekki er hægt að nálgast samskonar tölur hjá El Salvador en fjallað hefur verið um tíðni morða í landinu þar sem hún var lengi vel ein sú hæsta í heiminum. 

Samkvæmt umfjöllun AP lækkaði morðtíðni snarlega í landinu eftir að Nayib Bukele, forseti El Salvador, boðaði herferð gegn glæpagengjum í landinu. Lögreglan fékk því rýmra leyfi til þess að handtaka og þegar frétt AP var rituð fyrir rúmu ári síðan höfðu 83 þúsund verið fangelsaðir, meirihluti þeirra án réttlátrar málsmeðferðar. Bukele sagði að átta þúsund hefði verið sleppt úr haldi og taldir saklausir. 

Alls voru 114 myrtir árið 2024, en til að mynda eru þar ekki teknir með fimm menn sem grunaðir voru um aðild að glæpagengi og létu lífið í skotbardaga við lögregluna samkvæmt AP. Í umfjöllun Reuters frá 2024 segir að yfir þúsund manns hafi verið myrtir í landinu árin 2021 og 2022 og yfir tvö þúsund árið 2019.

Í samanburði Svíþjóðar og El Salvador má einnig taka með í reikninginn að tæpar ellefu milljónir búa í Svíþjóð en rúmar sex milljónir í El Salvador.