Breytum við­horfi til veikindaréttar

Hjá Visku stéttarfélagi er virkni og endurkoma kjarninn í allri ráðgjöf um veikindarétt á vinnumarkaði. Markmiðið er einfalt; að félagsfólk nýti réttinn með það fyrir augum að ná bata og komast aftur til virkrar þátttöku í lífi og starfi. Áhersla er lögð á samtal, snemmtækan stuðning og raunhæfa áætlun um endurkomu. Við sem störfum fyrir stéttarfélög berum ábyrgð á að útskýra þennan tilgang veikindaréttarins skýrt. Það eru hagsmunir félagsfólks og hagsmunir samfélagsins alls.

Veikindaréttur sem leið aftur út í lífið

Veikindaréttur er einn af hornsteinum íslensks vinnumarkaðskerfis. Hann byggir á þeirri grundvallarhugmynd að samfélagið standi með einstaklingnum þegar heilsan bregst. Sá stuðningur á þó ekki að snúast um að halda fólki utan vinnumarkaðar lengur en nauðsynlegt er, heldur að skapa skilyrði fyrir bata, virkni og endurkomu.

Reynslan sýnir að vinna getur verið verndandi þáttur gegn einangrun og einmanaleika. Fyrir marga er tenging við vinnustað, samstarfsfólk og hlutverk mikilvægur hluti af bataferlinu. Þess vegna leggur Viska áherslu á að horfa á veikindarétt ekki eingöngu sem aðstoð við fólk í veikindum, heldur sem aðstoð við að koma fólki aftur út í lífið. Þar skiptir máli að samtal hefjist snemma, að væntingar séu skýrar og að endurkoma sé skipulögð í skrefum, í takt við getu hvers og eins.

Stéttarfélög þurfa að feta einstigi í þessari nálgun; að styðja félagsfólk í veikindum, en um leið sýna festu í því að hvetja fólk aftur til starfa þegar það er raunhæft. Slík nálgun er ekki skortur á samkennd, heldur þjónar hún fyrst og fremst hagsmunum einstaklinganna sjálfra.

Ákall til annarra stéttarfélaga

Ef við viljum halda í öflugt og réttlátt vinnumarkaðskerfi verðum við að horfa á veikindaréttinn sem það sem hann er; tímabundna, sameiginlega fjárfestingu í heilsu og starfsgetu. Stéttarfélögin bera ábyrgð á að hann þjóni tilgangi sínum.

Viska stéttarfélag hvetur önnur stéttarfélög til að fræða félagsfólk um tilurð og tilgang veikindaréttarins. Það er ekki nóg að semja um réttindi. Við verðum einnig að fræða, setja réttindin í samhengi og ræða þá ábyrgð sem þeim fylgir. Stéttarfélögin verða að styðja við félagsfólk í veikindum, en um leið sýna festu í því að hvetja fólk aftur til starfa. Með því að færa fókusinn frá passívri aðstoð yfir í virkni, endurkomu og ábyrgð styrkjum við bæði einstaklingana og kerfið í heild. Það krefst skýrrar stefnu, samfellds samtals og hugrekkis til að hvetja fólk áfram. Jafnvel þegar það er óþægilegt.

Höfundur er verkefnastjóri þjónustu og ráðgjafar hjá Visku stéttarfélagi háskólamenntaðra.