Hafa á­hyggjur af fjár­mögnun lofts­lagsað­gerða stjórn­valda

Áhyggjum er lýst af fjármögnun loftslagsaðgerða til næstu ára og áratuga í skýrslu verkefnisstjórnar loftslagsaðgerða sem birt var í gær. Verkefnisstjórnin er skipuð fulltrúum ráðuneyta og Sambands íslenskra sveitarfélaga.

Jafnvel þótt björtustu sviðsmyndir nýrra loftslagsmarkmiða náist sé líklegt að kostnaður við kaup á losunarheimildum vegna skuldbindinga Ísland við Evrópusambandið nemi verulegum fjárhæðum, allt að ellefu milljörðum króna.

Kostnaðurinn sé þó háður þeim árangri sem náist með loftslagsaðgerðum stjórnvalda og verði á losunarheimildum.

„Í ljósi þessa er nauðsynlegt að ítarleg kostnaðar- og ábatagreining verði framkvæmd fyrir allar aðgerðir. Með því má betur forgangsraða aðgerðum eftir hagkvæmni þeirra,“ segir í ábendingum verkefnisstjórnarinnar í skýrslunni.

Framreikningar benda til þess að samfélagslosun, þar sem vegasamgöngur, sjávarútvegur og landbúnaður vegur þyngst, dragist saman um 23 prósent fyrir árið 2030 en markmið Íslands er 41 prósent miðað við losun ársins 2005.

„Samdráttur hefur ekki verið að fullu í samræmi við áætlanir og má það rekja til breytinga á umfangi og innleiðingarhraða aðgerða,“ segir í skýrslunni.

Fimm forgangsverkefni í aðgerðaáætlun í loftslagsmálum voru lögð fram og samþykkt í ríkisstjórn í september. Þau ná yfir öll þrjú evrópsku losunarkerfin sem Ísland á aðild að; samfélagslosun, losun frá stóriðju og alþjóðaflugi og vegna landnotkunar.

Þessar fimm aðgerðir eiga saman að skila að minnsta kosti 532 þúsund tonna samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda ári 2030. Til samanburðar var heildarlosun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi um ellefu milljónir tonna koltvísýringsígilda í fyrra.

Mestu á endurheimt votlendis og skógrækt að skila, um 351 þúsund tonnum næstu fimm árin. Bætt gögn um landnotkun eru einnig talin geta lækkað áætlanir um losun frá landi.

Næst kemur rafbílavæðing og hraðari orkuskipti í samgöngum sem eru talin geta skilað 163 þúsund tonna samdrætti til 2030. Þau eiga meðal annars að nást með fjárhagsstuðningi í gegnum Loftslags- og orkusjóði.

Fjárfestingar í grænum landbúnaði eiga að skila um átján þúsund tonna samdrætti í losun en þær á einnig að fjármagna í gegnum Loftslags- og orkusjóð.

Fimmta forgangsverkefnið er ekki eins fast í hendi og hin. Það snýst um að fanga losun frá staðbundnum iðnaði. Ekki var lagt mat á árangur af slíkum verkefnum sem eru enn á nýsköpunarstigi og óljóst er hvort að verði komin í gagnið á tímabilinu.

Endurmat á útfösun jarðefnaeldsneytisbíla

Af öðrum verkefnum til innleiðingar er fyrirhuguð útfösun bensín- og dísilbíla sögð í endurmati.

Ávinningur af því að byggja upp rafhleðslu- og hreinorkuinnviði í höfnum hefur ekki verið metinn og heldur ekki af almenningssamgöngum á milli höfuðborgarsvæðisins og Keflavíkurflugvallar sem ganga fyrir hreinorku. Heldur ekki af kröfu um að jarðvarmavirkjanir fangi og geymi annað hvort eða nýti gróðurhúsalofttegundir frá rekstri sínum.