Engin eðlisbreyting þó fangavörðum sé breytt í starfs­fólk

Frumvarp Þorbjargar Sigríðar Gunnlaugsdóttur dómsmálaráðherra um brottfararstöð fyrir útlendinga hefur verið afgreitt úr ríkisstjórn og var lagt fyrir á Alþingi í gær. Frumvarpið tók örlitlum breytingum eftir samráðsferlið, þar sem fangavörðum var hent út og starfsfólk, ráðið af lögreglustjóra, kom inn í staðin.

„Enginn á í sjálfu sér að þurfa að fara inn í þetta úrræði. Þetta er fyrir þann hóp sem hefur fengið synjun og ætlar ser ekki að virða ákvarðanir íslenskra stjórnvalda,“ sagði Þorbjörg Sigríður Gunnlagusdóttir, dómsmálaráðherra, að loknum ríkisstjórnarfundi í morgun. 

Markmiðið óbreytt eftir samráð

Í frumvarpinu er kveðið á um heimild starfsmanna til valdbeitingar. Ráðherra segir að þó að þarna sé nú kveðið á um starfsfólk en ekki fangaverði verði engin eðlisbreyting á starfi þeirra.

„Það er ekki breyting á eðlinu og markmiðið er algjörlega óbreytt. Þar minni ég alltaf á að íslensk stjórnvöld hafa frá árinu 2010 verið skuldbundin að vera með brottfararstöð. Við erum eina Schengen-ríkið sem hefur það ekki undir höndum.“

Fjölmörg mannréttindasamtök hafa gert athugasemdir við frumvarpið, til að mynda að þar myndu aðeins starfa fangaverðir. Þorbjörg segir að þarna verði líka annað starfsfólk, eins og heilbrigðisstarfsfólk.

„Þetta er í grundvallaratriðum óbreytt en það er kannski verið að ná því fram að breyddin í starfsliðinu er meiri og því þótti óþarfi að nota þetta orð,“ segir Þorbjörg. 

Börn eigi að upplifa eðlilegar aðstæður

Eins hafa verið gerðar athugasemdir við að börn verði vistuð í brottfararstöðinni. Það mun aðeins eiga við börn sem eru í fylgd, sem hingað til hafa verið skilin að frá foreldrum sínum.

„Auðvitað er það langtum mýkri leið að leyfa fjölskyldum að vera saman þessa síðustu klukkutíma eða daga áður en þau fara af landi brott. Það verða þarna ákveðin fjölskyldurými þannig að lítið barn, sem er þarna með foreldrum sínum á ekki að upplifa annað en að það geti farið út að leika og sé í eðlilegum aðstæðum,“ segir Þorbjörg. 

Fjallað er um í frumvarpinu að ekki megi beita valdheimildum gegn börnum nema það sé nauðsynlegt. 

Hvenær er það nauðsynlegt?

„Það er matskennt en það ætti þá kannski frekar við um unglinga. Þarna verðum við líka að horfa á hvernig frumvörp eru smíðuð og það er gert ráð fyrir öllum tilvikum. Við vitum að börn eru börn upp að átján ára aldri og maður getur hugsað þetta í samhengi við Stuðla og önnur úrræði, þar sem eru til valdbeitingarheimildir.“