Eðli­legt að Ís­land skoði að taka þátt

Það hefur vart verið þverfótað fyrir þjóðarleiðtogum, lögreglu og hermönnum við gæslu í Kaupmannahöfn í vikunni, fyrst vegna leiðtogafundar ESB í gær og aftur í dag þegar leiðtogar fleiri ríkja komu saman til fundar European Political Community, EPC. Umræða um fjölþáttaógnir og öryggisástandið í Evrópu var fyrirferðarmikil, einkum í ljósi nýliðinna atburða í álfunni.

Sú ógn sem stafar af mögulegum drónaárásum og öðrum fjölþáttaógnum verða meðal annars á dagskrá fundar þjóðaröryggisráðs Íslands sem kemur saman á morgun, og tekur Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra og formaður ráðsins sitt hvað með að borðinu eftir samtöl sín í Kaupmannahöfn í dag.

Drónavarnir Íslandi ekki óviðkomandi

„Þetta er auðvitað nýr veruleiki sem mörg lönd standa frammi fyrir. Leiðtogar Evrópusambandsins í gær ræddu til að mynda um samstarf á sviði svokallaðs drónaveggs. Ég held að við þurfum að hafa það í huga að ef að þessi lönd, sem eru mörg hver stærri og með umfangsmeiri varnir en við, eru að horfa til þess að vera í samstarfi um slíkar varnir á sviði dróna, þá er það eitthvað sem við eigum líka að vera að horfa til, möguleg þátttaka í slíku samstarfi,“ segir Kristrún í samtali við fréttastofu.

Sjá einnig: Kallar þjóðaröryggisráð saman

„Þannig við erum auðvitað hér til að virkja þessi samtöl, til þess að koma okkur inn í verkefni sem að við getum líka notað,“ bætir Kristrún við, og bendir á að þetta sé í takt við aukið samstarf Evrópuríki og NATO á breiðari grunni hvað lítur að öryggis- og varnarmálum.

Úkraína sent liðsauka til Danmerkur

Enn liggur ekkert staðfest fyrir um það hver ber ábyrgð á óvelkominni drónaumferð við flugvelli og aðra hernaðarinnviði í Danmörku á dögunum. Það kom hins vegar skýrt fram í máli Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, og Volódimír Selenskí Úkraínuforseta á blaðamannafundi þeirra að loknum leiðtogafundi í gær að helsta ógnin sem steðji að Evrópu komi frá Rússlandi.

„Rússar eru að prófa okkur og nú sem aldrei fyrr þurfum við að standa saman,“ sagði Mette meðal annars. Fyrr í dag vildi hún í samtali við fjölmiðla hvorki staðfesta né hafna því hvort aðgerð franska sjóhersins gegn rússnesku olíuskipi á dögunum tengist rannsókn drónaumferðar, en sagði þó að rússneski skuggaflotinn svokallaði hafi lengi verið til mikilla vandræða. Atburði í álfunni undanfarin misseri, hvort sem það eru brot á lofthelgi, netárásir eða undirróðsherferðir gegn ríkjum Evrópu þurfi að skoðast í samhengi.

Danir líkt og fleiri Evrópuríki horfa Danir til þess að efla eigin drónavarnir og framleiðslu, í nánu samstarfi við Úkraínumenn. Danir eru meðal þeirra ríkja sem hafa stutt hvað mest hlutfallslega við varnir Úkraínu, en nú eru Úkraínumenn hins vegar einnig með viðveru í Danmörku til að styðja við drónavarnir og deila sinni sérþekkingu á því sviði.

„Við finnum að Evrópa er augljóslega ákveðin í því að bregðast við, og bregðast almennilega við vaxandi drónaógn. Rússneskir drónar hafa gengið of langt,“ sagði Selenskí meðal annars.

Ungverjum ekki snúist hugur

Hann hvatti einnig til frekari viðskiptaþvingana geng Rússum og til harðari stefnu gegn kaupum á olíu frá Rússlandi. Forsætisráðherra Ungverjalands hefur verið hvað tregastur Evrópuleiðtoga við að breyta um stefnu í þeim efnum.

„Ég reyni að vera sterkur maður en ég get breytt stefnu en ég get ekki breytt landafræði. Ungverjaland er landlukt ríki og við erum bara með olíuleiðslur svo við verðum að versla frá Rússum,“ sagði Orban kokhraustur við blaðamenn í Kaupmannahöfn fyrr í dag. Ríkisstjórn hans hefur einnig lagst gegn aðild Úkraínu að Evrópusambandinu, sem hefur lagt stein í götu Evrópusambandsaðildar Úkraínu.