Boðar brottfararstöð fyrir hælis­leit­endur

Mikil umræða hefur verið undanfarna daga um óboðlegt ástand í fangelsum landsins sem eru sprungin og yfirfull af fólki. Formaður Félags fangavarða sagði þau yfirfull af fólki sem ekki eigi heima þar, eins og einstaklingum sem á að vísa úr landi og fólki með alvarlegar geðraskanir.

Ríflega 70 hælisleitendur hafa sætt fangelsisvist síðustu mánuði áður en þeim var vísað úr landi. Verkefnisstjóri hjá ríkislögreglustjóra segir engin önnur úrræði í boði og mikilvægt að gera úrbætur.

Áskoranirnar svipaðar og í nágrannalöndunum

Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra, segir að stærstu áskoranir Íslands í útlendingamálum séu hliðstæðar þeim sem eru í nágrannalöndunum.

„Það er að geta tekið á móti því fólki sem hingað kemur á flótta, sækir um alþjóðlega vernd, geta gert það þannig að það sé góður bragur á því,“ segir hún.

Á sama tíma komi hingað fólk sem sækir um alþjóðlega vernd en uppfyllir ekki skilyrði þess að teljast fólk á flótta. Flestir þeirra yfirgefi landið sjálfviljugir en sumir séu ósamvinnufúsir.

„Þá hefur vantað einhvern stað til að vista þetta fólk áður en það fer úr landi. Af því að við eigum engan slíkan stað, þá hefur þetta fólk verið vistað í fangelsum,“ segir Þorbjörg, en hún ræddi þessi mál í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni í dag.

Eina ríki Schengen án brottfararstöðvar

Þorbjörg segir að ástandið í yfirfullum fangelsum landsins sé óboðlegt af tveimur ástæðum.

„Í fyrsta lagi er það að við erum að vista þarna fólk í fangelsum sem ekki hefur verið dæmt sekt um neinn glæp, það er ómannúðleg afgreiðsla. Síðan hitt að þetta hefur mikil áhrif á fangelsiskerfið okkar.“

Hún boðar frumvarp í haust þar sem tryggt verður að ósamvinnufúsir hælisleitendur sem bíða brottvísunar verði vistaðir í brottfararstöð.

Jafnframt segir Þorbjörg að lögum samkvæmt hafi Ísland átt að vera með slíkt úrræði síðan 2008 samkvæmt Schengen-samningnum. Ísland sé eina ríkið í Schengen-samstarfinu sem ekki hafi svona úrræði á sínum vegum.

„Þetta er algjört lokaúrræði, þetta er úrræði fyrir fámennan hóp fólks sem að neitar að yfirgefa landið þrátt fyrir að hafa fengið fyrirmæli þar um. Flestir fara að lokum í samvinnu við stjórnvöld.“

„Svo bendi ég á að það að svona úrræði sé til, hefur líka ákveðin varnaráhrif og ýtir undir það að fólk fari í samvinnu við stjórnvöld.“

Stjórnvöld taki vel utan um viðkvæman málaflokk

Þorbjörg segist merkja það að það séu skörp skil í umræðunni um útlendingamál og segir það hlutverk allra að vanda sig þar um.

„Auðvitað á að tala um hlutina eins og þeir eru, til dæmis varðandi skipulagða brotastarfsemi, hún er veruleiki hér á landi og hún er veruleiki í löndunum í kringum okkur.“

„Það eru Íslendingar jafnt sem útlendingar sem starfa í umhverfi afbrota. Það á auðvitað aldrei að tala með þeim hætti að útlendingar séu eitthvað sérstakt vandamál varðandi þá staðreynd að menn brjóti af sér.“

Hún segir að Ísland hafi tekið á móti mörgum flóttamönnum á stuttum tíma, og því fylgi alls konar áskoranir.

Aðalatriðið í málefnum hælisleitenda sé að Ísland taki á móti fólki þannig góður bragur sé á.

„Að við tökum á móti fólki þannig að það geti tekið virkan þátt í samfélaginu hvort sem við erum að horfa á atvinnumarkað eða aðra anga samfélagsins. Í því felst auðvitað ef maður er pragmatískur, það eru einhver efri mörk á því hvað samfélagið getur gert til þess að geta gert hlutina vel.“

„Við höfum reynsluna í löndunum í kringum okkur þar sem farið hefur verið of geist, það hefur líka afleiðingar í för með sér. Stærsta svarið við mannúðinni er ekki að taka á móti flestum , heldur að geta gert það þannig sómi sé að,“ segir Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra.