Sannanir í dóms­máli? Huldu­fyrir­tæki og huldusögur

Fyrir utan falsanir á undirritunum sem ég fjallaði um í greinum sem birtar voru í gær og fyrradag hér í Vísi voru lagðar fram fleiri svokallaðar sannanir í sama dóms­máli sem fjallað er um hér. Einkum var um að ræða þrjár:

Sú fyrsta fólst í þeirri staðhæfingu De Klipper að Jónas félagi minn í rekstr­i C Trade og titlaður framkvæmda­stjóri (en ég stjórnarformaður) hefði verið í við­skiptum við belgíska fyrirtækið De Klipper í þrjú ár sem ég hefði gengið inn í. Ég full­yrti á hinn bóg­inn að þessi viðskipti hefðu alls ekki átt sér stað. Ekki voru lögð fram nein gögn sem studdu þennan málflutning lögmanns De Klipper sem ég þó krafðist allan tím­ann. Ekki einu sinni gögn um sendingar á vörum eða reikn­ingar og greiðslur á þeim sem hefði átt að vera hið auðveldasta mál í heiminum að leggja fram hefði reksturinn yfirleitt verið til. Dóm­arinn virtist bara ákveða að þetta væri rétt og að það væri staðreynd í málinu.

Önnur sönnunin fólst í því að Jónas fullyrti að hann hefði verið einkaaðili sem hefði verið með viðskiptin þrátt fyrir að við hefðum gert munnlegt samkomulag um sameiginlegan rekstur utan um viðskipti við De Klipper sem ég hafði sannan­lega fjármagnað umfram það sem þó höfðu komið greiðslur fyrir frá De Klipper. For­ráða­menn þess fullyrtu að þeir hefðu ekki vitað betur en að svo væri þrátt fyrir aðkomu að samkomulaginu. Lögmaður þeirra vísaði til nafnsins á reikningunum.

Viðskiptin hófust áður en búið var að ganga formlega frá stofnun fyrirtækisins. Jónas gerði þá reikningana og setti nafn sitt á þá meðan svo var og tókst að tefja formlega stofnun okkar fyrirtækis. Þannig liðu tveir mánuðir.

Okkar fyrirtæki C Trade var síðar stofnað formlega. De Klipper lagði þá 14,7 millj­ónir á nafni C Trade inn á eins konar bankareikning á Fiskmarkaðnum í þremur greiðslum á um tveggja vikna tímabili. Jónas lagði inn á bankareikning þess 2,6 milljónir af rekstrarfé hins sameiginlega fyrirtækis. Úr því voru greidd­ir einstakir reikningar aftur í tímann allt aftur til þess tíma sem við höfðum sammælst um rekstur C Trade. Bókstaflega allt annað en nafnið á reikningunum sagði að um sameiginlegt fyrirtæki væri um að ræða. Í dómsforsendum var ekk­ert minnst á neitt af þessu.

Forráðamenn De Klipper héldu því fram að Jónas hefði innt af hendi greiðslurn­ar inn á banka­reikninginn á Fiskmarkaðnum í heim­­ild­ar­leysi. Hann var á hinn bóg­inn sá sem skjal­fest var að þeir trúðu fyrir reikn­ingnum.

Tilgangurinn með sögunni um hin þriggja ára viðskipti virtist lögð fram í þeim tilgangi að leggja áherslu á að skipt hefði verið um kröfu­hafa um leið og fyrir­tækið hefði verið stofnað formlega. Það verður að tilkynna þeim sem á að greiða kröfuna með tryggum hætti, það er skriflega, samkvæmt lagaskýringum sem einn dómar­anna í Hæstarétti hafði ritað. Það var auðvitað ekki gert enda var einfald­lega ekki skipt um kröfu­hafa í gegnum allt málið. Það leiddi til þess að Jónas gat einnig hirt í sína vasa tekjurnar af þeim reikningum sem nafn C Trade var á. Samkvæmt dóms­forsendum virtist hann eiga að geta það hvort eð var sem fram­kvæmdastjóri fyrir­tækisins.

Athyglisverð er sú þverstæða að skriflega þarf að tilkynna skipti á kröfuhöfum en ekki virðist þurfa að sanna hvort viðkomandi kröfuhafi hafi yfirleitt verið til. Þar virðist munnleg staðhæfing duga, að minnsta kosti í þessu tilfelli.

Þriðja sönnunin fólst í þeirri röngu staðhæfingu De Klipper, sem ég mótmælti einnig ákaft allan tímann í rekstri málsins, að dómsmálið stafaði af deilum milli mín og Jónasar meðeig­anda míns í C Trade ehf. en ekki vegna ógreiddra fjármuna. Aldrei var sýnt fram á að sú staðhæfing væri rétt. Samt varð ekki betur séð en að dóm­ar­inn ákvæði strax og hún kom fram að hún væri rétt.

Ég hélt því fram að félagi minn hefði aðstoðað forráðamenn De Klipper við svikin við mig og þar með svikið mig. Þar með virtist dómarinn telja endanlega sannað að málaferlin stöfuðu af deilum milli mín og hans.

Mér fannst sérkennilegt að Jónas var talinn aðalvitni í málinu, bæði vegna þess að hann var sjálfur gerandi í málinu og öllu sem það varðaði, studdi áberandi mál­stað De Klipper og reyndi allt sem unnt var til þess að stöðva málarekstur minn. Réð jafnvel sérstakan lögmann til þess.

Eins og ofangreint ber með sér fannst mér allan tímann í rekstri málsins að ég stæði höllum fæti vegna þess að ég væri veikari aðilinn í málinu. Mér virðist ástæða þess hve yfirgnæfandi erfitt sé að vinna mál gegn ætluðum svindlurum (jafnvel eins og ætluðum nauðgurum) sé að yfirleitt sé unnt að búa til einhverja at­burða­rás þeim í hag. Ég held að sannleikurinn megi sín ekki mikils í íslensku dóms­kerfi.

Mér fannst allan tímann sem rekstur málsins stóð yfir verið að tína til sannanir og lög hér og hvar til þess að gera dóminn trúverðugan en sleppa því að líta til annarra sann­ana og laga sem mér virtist vera að minnsta kosti jafngild. Mér fannst það til dæmis hlálegt að De Klipper hélt því fram að stóran kreditreikning vantaði í upp­gjör sem ég lagði fram. Ég benti á að nákvæmlega sama reikning væri að finna í upp­gjörinu. Í dómi héraðsdóms staðfestum af Hæstarétti var samt sem áður ákveð­ið að hann vantaði.

Að mínu mati eru tök íslenska dómskerfisins á málinu dæmigerð. Á ég þá við málið í heild, einnig þátt undirritanna:

Vankunnátta í þeim málefnum sem fjallað er um. Réttlæti, sanngirni og heilbrigð skynsemi koma ekki við sögu. Réttlæti hins sterka svífur yfir vötnunum. Við­mið­anir við þjóðfél­ags­gerð og tækni löngu úreltar. Og ekki síst. Svo virðist að gengið svo langt í að forðast að geta raka og sannana þess sem dómurinn gengur gegn og út­skýra hvers vegna þær féllu í grýttan jarðveg að jafna mætti við fölsun.

Ég get ekki betur séð en að þarna komi fram staða íslenska dómskerfisins um þessar mundir.

Athyglisvert er að margir blaða- og fréttamenn virðast telja að ekki megi gagn­­­rýna meðferð dómsmála og lagasetningar Alþingis og alls ekki að þar halli á litla manninn í þjóðfél­ag­inu. Dómstólar hafa því nánast ekkert aðhald . Ég held að það sé mikilvæg ástæða fyrir því hvernig komið er fyrir þeim.

Höfundur er rekstrarverkfræðingur.