Hækkum lágmarkið Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar 23. júní 2024 10:00 Hækkun á fæðingarstyrk til stúdenta er nauðsynlegt næsta skref hvað varðar fæðingarorlofið, sem og hækkun lágmarksgreiðslna úr fæðingarorlofssjóði og afnám 20% skerðingar á greiðslum til bóta fyrir þau lægst launuðu. Það er gríðarlega mikilvægt að foreldrar fái svigrúm og stuðning til að rækta skyldur sínar og sinna þeirri ábyrgð sem barneignir eru með stuðningi samfélagsins. Ríkisvaldið þarf að koma sterkt inn með lögum, reglugerðum og fjármagni. Hið opinbera á og verður að styðja við barnafjölskyldur bæði með bótum og þjónustu. Að fæðingartíðni á Íslandi sé komin í 1,5 barn er virkilega umhugsunarvert sem og að foreldrar með hærri tekjur eignist frekar börn en þeir tekjulægri. Einnig þarf að styrkja betur umhverfi einstæðra foreldra og fjölburaforeldra, alltaf með þarfir barnanna í huga. Ungir foreldrar og fátækt Kerfið í dag er nokkurn veginn svona; fæðingarorlof með tekjutengdum greiðslum (80% af launum og hámarks þaki) í 12 mánuði og síðan niðurgreidd leikskóladvöl upp að grunnskólagöngu, ásamt barnabótum fyrir þau lægst launuðu upp að 18 ára aldri barna. Markmið með fæðingarorlofi er að tryggja börnum jöfnuð og sem besta umönnun á þessu mikilvæga æviskeiði þeirra en líka að auðvelda foreldrum að stunda nám og vinnu til að mæta eigin þörfum og fjármagna heimilishald. Betur má ef duga skal eins og ítrekað hefur komið fram í ræðu og riti margra undanfarið. Allt of mörg börn líða skort og alltof margar barnafjölskyldur þreyja þorrann allan ársins hring. Kvíði, áhyggjur og álag sem ungum foreldrum er tíðrætt um er umhugsunarvert viðfangsefni og við því þarf að bregðast. Mín skoðun sú að lenging fæðingarorlofs sé besta lausnin en þá þarf að tryggja sanngjarnar greiðslur til nýbakaðra foreldra en svo er ekki í dag fyrir þau sem lægstu tekjurnar hafa. Við verðum að nýta greiðslur fæðingarorlofssjóðs sem það jöfnunartæki sem því er ætlað að vera. Hækkun á greiðsluþaki, jákvætt skref en ekki nóg Á þeim tíma sem fæðingarorlof var sex mánuðir með lágum greiðslum voru það nær eingöngu mæður sem nýttu sér það. Réttur barna til umönnunar beggja foreldra var skýrður með lögum um fæðingar- og foreldraorlof árið 2000 (með breytingum 2003, 2004 og 2006) og enn frekar með nýjum lögum árið 2021 þar sem orlofsrétti var skipt jafnt milli foreldra, þó hægt sé að framselja sex vikur í hvora áttina. Við þetta jókst þátttaka feðra í umönnun barna en hann einskorðast þó því miður yfirleitt við óframseljanlegan rétt þeirra og mæður nýta eigin rétt sem og þann framseljanlega. Orlofstaka er því enn frekar kynjuð þar sem mæður taka oftast lengra orlof og því miður eru dæmi um að þær fái refsistig fyrir fjarveru frá vinnumarkaði, með því að dreifa orlofinu sínu svo það nái yfir lengri tíma og eru því mun lengur en feður fjarverandi frá vinnumarkaði. Feður með hærri tekjur hafa verið líklegri til að taka ekki fæðingarorlof, en það mun vonandi breytast með hækkun á greiðsluþaki. Sigur er alls ekki í höfn þó greiðsluþakið hafi hækkað, enn bíða tekjulágir, nemar, einstæðir foreldrar og fjölburaforeldrar. Námsmenn sem foreldrar Námsmenn bera enn skarðan hlut frá borði með sinn 200 þúsund króna fæðingarstyrk. Þeir eru með lágar tekjur fyrir eins og oft hefur komið fram og þegar kemur að barneignum eru mörg sem basla með afar litlar tekjur. Þá eru það þau sem eru með undir 600 þúsund krónur í mánaðarlaun, sem er töluvert undir meðallaunum og fá samt skerðingu upp á 20% sem gerir það að verkum að lítið er eftir þegar upp er staðið og veldur því að margar barnafjölskyldur búa við fátækt. Nú ríður á að nema þessa skerðingu á brott. Um leið verður að hækka greiðslur til námsmanna umtalsvert. Það er nefnilega þannig að stór hluti barnafólks er ýmist í námi eða að hefja starfsferil og því ekki tekjuhár. Þennan hóp verðum við sem samfélag að standa vörð um og sjá til þess að öll börn sem fæðast hér á landi fái besta upphaf sem völ er á. Kynjahalli orlofstöku og helvítisgjáin Gapið milli loka fæðingarorlofs og upphaf leikskóladvalar barna gætum við sannarlega kallað helvítisgjá en því tímabili kvíða flestir foreldrar og þá kemur kynjahallinn berlega í ljós. Mæður fara frekar í hlutastarf eða taka á sig aðrar skerðingar t.d. með launaleysi eða frítöku frá námi og eru þannig með gap í ferilskrá sinni eða námsferli og án lífeyrisréttinda. Árið 2017 höfðu 77% foreldrar barna um þriggja ára aldur skipt jafnt með sér uppeldi barna sinna. Við þurfum að gera betur. Með tvöföldun fæðingarorlofs, afnámi skerðinga og hækkun á fæðingastyrk og lágmarksgreiðslum getum við létt miklum áhyggjum og kvíða af foreldrum, bætt uppeldisaðstæður barna, auðgað fjölskyldulíf, eflt tengslamyndun og aukið hamingju barnafjölskyldna. Í raun er hér um að ræða risastórt lýðheilsumál og undir er hamingja og velferð þjóðar. Höfundur er leik- og grunnskólakennari, oddviti VG í Suðurkjördæmi og stjórnarkona í VG Viltu birta grein á Vísi? Sendu okkur póst. Senda grein Fæðingarorlof Vinstri græn Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir Mest lesið Það tók 94 daga að gera það sem beðið hefur verið eftir í rúmlega 40 ár Þórður Snær Júlíusson Skoðun Opið bréf til borgarstjórnar: Foreldrar kalla eftir ákvörðun á fimmtudaginn! Foreldrar barna í leikskólanum Öskju og Barnaskólanum í Reykjavík Skoðun Umbun er sama og afleiðing Helgi S. Karlsson Skoðun Háskóli er samfélag Silja Bára R. Ómarsdóttir Skoðun Stúdentar – kjósum Silju Báru í dag! Katla Ólafsdóttir,Elín Karlsdóttir,Guðni Thorlacius,Gunnar Ásgrímsson,Georg Orlov Guðmundsson Skoðun Blikur á lofti í starfsemi Söngskóla Sigurðar Demetz Hallveig Rúnarsdóttir Skoðun Hvers vegna tollar á innfluttar landbúnaðarvörur? Ágústa Ágústsdóttir,Eiríkur Svavarsson,Gunnar Bragi Sveinsson,Heiðbrá Ólafsdóttir,Jakob Frímann Magnússon,Þorsteinn Sæmundsson Skoðun Veiðileyfagjaldið til þjóðarinnar - loksins Bolli Héðinsson Skoðun Við viljum jafnan rétt foreldra Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir,Bryndís Haraldsdóttir,Diljá Mist Einarsdóttir Skoðun Öryggi á Íslandi í breyttri heimsmynd Sigríður Björk Guðjónsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Samfélagsþjónusta á röngum forsendum Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir skrifar Skoðun Öryggi á Íslandi í breyttri heimsmynd Sigríður Björk Guðjónsdóttir skrifar Skoðun Stækkum Skógarlund! Elsa María Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Hvað eru strandveiðar? Gísli Gunnar Marteinsson skrifar Skoðun Veiðileyfagjaldið til þjóðarinnar - loksins Bolli Héðinsson skrifar Skoðun Blikur á lofti í starfsemi Söngskóla Sigurðar Demetz Hallveig Rúnarsdóttir skrifar Skoðun Áskoranir og tækifæri alþjóðaviðskipta á óvissutímum Hildur Árnadóttir,Pétur Þ. Óskarsson skrifar Skoðun Eldurinn og slökkvitækið Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Stúdentar – kjósum Silju Báru í dag! Katla Ólafsdóttir,Elín Karlsdóttir,Guðni Thorlacius,Gunnar Ásgrímsson,Georg Orlov Guðmundsson skrifar Skoðun Umbun er sama og afleiðing Helgi S. Karlsson skrifar Skoðun Netárásir án landamæra: Hvað getum við lært af nýrri netöryggisstefnu Bandaríkjanna? Valdimar Óskarsson skrifar Skoðun Hvers vegna tollar á innfluttar landbúnaðarvörur? Ágústa Ágústsdóttir,Eiríkur Svavarsson,Gunnar Bragi Sveinsson,Heiðbrá Ólafsdóttir,Jakob Frímann Magnússon,Þorsteinn Sæmundsson skrifar Skoðun Börn, foreldrar og starfsfólk Hjallastefnunnar í Reykjavík kalla eftir ákvörðun á fimmtudag! Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir skrifar Skoðun Opið bréf til borgarstjórnar: Foreldrar kalla eftir ákvörðun á fimmtudaginn! Foreldrar barna í leikskólanum Öskju og Barnaskólanum í Reykjavík skrifar Skoðun Við viljum jafnan rétt foreldra Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir,Bryndís Haraldsdóttir,Diljá Mist Einarsdóttir skrifar Skoðun Háskóli er samfélag Silja Bára R. Ómarsdóttir skrifar Skoðun Matvælafræði - undirstaða verðmætasköpunar í íslensku atvinnulífi Axel Sigurðsson skrifar Skoðun Auðlind þjóðarinnar Eiríkur Björn Björgvinsson skrifar Skoðun Samfélagslegur frumkvöðlakraftur Styrktarfélags lamaðra og fatlaðra Bergljót Borg skrifar Skoðun Leiðrétt veiðigjöld Hanna Katrín Friðriksson skrifar Skoðun Táknmálstúlkun Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar Skoðun Það tók 94 daga að gera það sem beðið hefur verið eftir í rúmlega 40 ár Þórður Snær Júlíusson skrifar Skoðun Tesluvandinn Alexandra Briem skrifar Skoðun Kjósum Silju Báru fyrir nemendur HÍ Sóllilja Bjarnadóttir skrifar Skoðun Ég kýs öflugan rannsakanda og málsvara vísinda Engilbert Sigurðsson skrifar Skoðun Silja Karl og Magnús Bára eru rektorinn minn Pétur Henry Petersen skrifar Skoðun Metum lífið að verðleikum og stöðvum fordóma Þröstur Ólafsson skrifar Skoðun Tími kominn til aðgerða gegn Ísrael Ingólfur Gíslason skrifar Skoðun Tilkynna þegar vart er við dýr í neyð Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Deyið fyrir okkur í skiptum fyrir ekkert Gabríel Ingimarsson skrifar Sjá meira
Hækkun á fæðingarstyrk til stúdenta er nauðsynlegt næsta skref hvað varðar fæðingarorlofið, sem og hækkun lágmarksgreiðslna úr fæðingarorlofssjóði og afnám 20% skerðingar á greiðslum til bóta fyrir þau lægst launuðu. Það er gríðarlega mikilvægt að foreldrar fái svigrúm og stuðning til að rækta skyldur sínar og sinna þeirri ábyrgð sem barneignir eru með stuðningi samfélagsins. Ríkisvaldið þarf að koma sterkt inn með lögum, reglugerðum og fjármagni. Hið opinbera á og verður að styðja við barnafjölskyldur bæði með bótum og þjónustu. Að fæðingartíðni á Íslandi sé komin í 1,5 barn er virkilega umhugsunarvert sem og að foreldrar með hærri tekjur eignist frekar börn en þeir tekjulægri. Einnig þarf að styrkja betur umhverfi einstæðra foreldra og fjölburaforeldra, alltaf með þarfir barnanna í huga. Ungir foreldrar og fátækt Kerfið í dag er nokkurn veginn svona; fæðingarorlof með tekjutengdum greiðslum (80% af launum og hámarks þaki) í 12 mánuði og síðan niðurgreidd leikskóladvöl upp að grunnskólagöngu, ásamt barnabótum fyrir þau lægst launuðu upp að 18 ára aldri barna. Markmið með fæðingarorlofi er að tryggja börnum jöfnuð og sem besta umönnun á þessu mikilvæga æviskeiði þeirra en líka að auðvelda foreldrum að stunda nám og vinnu til að mæta eigin þörfum og fjármagna heimilishald. Betur má ef duga skal eins og ítrekað hefur komið fram í ræðu og riti margra undanfarið. Allt of mörg börn líða skort og alltof margar barnafjölskyldur þreyja þorrann allan ársins hring. Kvíði, áhyggjur og álag sem ungum foreldrum er tíðrætt um er umhugsunarvert viðfangsefni og við því þarf að bregðast. Mín skoðun sú að lenging fæðingarorlofs sé besta lausnin en þá þarf að tryggja sanngjarnar greiðslur til nýbakaðra foreldra en svo er ekki í dag fyrir þau sem lægstu tekjurnar hafa. Við verðum að nýta greiðslur fæðingarorlofssjóðs sem það jöfnunartæki sem því er ætlað að vera. Hækkun á greiðsluþaki, jákvætt skref en ekki nóg Á þeim tíma sem fæðingarorlof var sex mánuðir með lágum greiðslum voru það nær eingöngu mæður sem nýttu sér það. Réttur barna til umönnunar beggja foreldra var skýrður með lögum um fæðingar- og foreldraorlof árið 2000 (með breytingum 2003, 2004 og 2006) og enn frekar með nýjum lögum árið 2021 þar sem orlofsrétti var skipt jafnt milli foreldra, þó hægt sé að framselja sex vikur í hvora áttina. Við þetta jókst þátttaka feðra í umönnun barna en hann einskorðast þó því miður yfirleitt við óframseljanlegan rétt þeirra og mæður nýta eigin rétt sem og þann framseljanlega. Orlofstaka er því enn frekar kynjuð þar sem mæður taka oftast lengra orlof og því miður eru dæmi um að þær fái refsistig fyrir fjarveru frá vinnumarkaði, með því að dreifa orlofinu sínu svo það nái yfir lengri tíma og eru því mun lengur en feður fjarverandi frá vinnumarkaði. Feður með hærri tekjur hafa verið líklegri til að taka ekki fæðingarorlof, en það mun vonandi breytast með hækkun á greiðsluþaki. Sigur er alls ekki í höfn þó greiðsluþakið hafi hækkað, enn bíða tekjulágir, nemar, einstæðir foreldrar og fjölburaforeldrar. Námsmenn sem foreldrar Námsmenn bera enn skarðan hlut frá borði með sinn 200 þúsund króna fæðingarstyrk. Þeir eru með lágar tekjur fyrir eins og oft hefur komið fram og þegar kemur að barneignum eru mörg sem basla með afar litlar tekjur. Þá eru það þau sem eru með undir 600 þúsund krónur í mánaðarlaun, sem er töluvert undir meðallaunum og fá samt skerðingu upp á 20% sem gerir það að verkum að lítið er eftir þegar upp er staðið og veldur því að margar barnafjölskyldur búa við fátækt. Nú ríður á að nema þessa skerðingu á brott. Um leið verður að hækka greiðslur til námsmanna umtalsvert. Það er nefnilega þannig að stór hluti barnafólks er ýmist í námi eða að hefja starfsferil og því ekki tekjuhár. Þennan hóp verðum við sem samfélag að standa vörð um og sjá til þess að öll börn sem fæðast hér á landi fái besta upphaf sem völ er á. Kynjahalli orlofstöku og helvítisgjáin Gapið milli loka fæðingarorlofs og upphaf leikskóladvalar barna gætum við sannarlega kallað helvítisgjá en því tímabili kvíða flestir foreldrar og þá kemur kynjahallinn berlega í ljós. Mæður fara frekar í hlutastarf eða taka á sig aðrar skerðingar t.d. með launaleysi eða frítöku frá námi og eru þannig með gap í ferilskrá sinni eða námsferli og án lífeyrisréttinda. Árið 2017 höfðu 77% foreldrar barna um þriggja ára aldur skipt jafnt með sér uppeldi barna sinna. Við þurfum að gera betur. Með tvöföldun fæðingarorlofs, afnámi skerðinga og hækkun á fæðingastyrk og lágmarksgreiðslum getum við létt miklum áhyggjum og kvíða af foreldrum, bætt uppeldisaðstæður barna, auðgað fjölskyldulíf, eflt tengslamyndun og aukið hamingju barnafjölskyldna. Í raun er hér um að ræða risastórt lýðheilsumál og undir er hamingja og velferð þjóðar. Höfundur er leik- og grunnskólakennari, oddviti VG í Suðurkjördæmi og stjórnarkona í VG
Það tók 94 daga að gera það sem beðið hefur verið eftir í rúmlega 40 ár Þórður Snær Júlíusson Skoðun
Opið bréf til borgarstjórnar: Foreldrar kalla eftir ákvörðun á fimmtudaginn! Foreldrar barna í leikskólanum Öskju og Barnaskólanum í Reykjavík Skoðun
Stúdentar – kjósum Silju Báru í dag! Katla Ólafsdóttir,Elín Karlsdóttir,Guðni Thorlacius,Gunnar Ásgrímsson,Georg Orlov Guðmundsson Skoðun
Hvers vegna tollar á innfluttar landbúnaðarvörur? Ágústa Ágústsdóttir,Eiríkur Svavarsson,Gunnar Bragi Sveinsson,Heiðbrá Ólafsdóttir,Jakob Frímann Magnússon,Þorsteinn Sæmundsson Skoðun
Við viljum jafnan rétt foreldra Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir,Bryndís Haraldsdóttir,Diljá Mist Einarsdóttir Skoðun
Skoðun Áskoranir og tækifæri alþjóðaviðskipta á óvissutímum Hildur Árnadóttir,Pétur Þ. Óskarsson skrifar
Skoðun Stúdentar – kjósum Silju Báru í dag! Katla Ólafsdóttir,Elín Karlsdóttir,Guðni Thorlacius,Gunnar Ásgrímsson,Georg Orlov Guðmundsson skrifar
Skoðun Netárásir án landamæra: Hvað getum við lært af nýrri netöryggisstefnu Bandaríkjanna? Valdimar Óskarsson skrifar
Skoðun Hvers vegna tollar á innfluttar landbúnaðarvörur? Ágústa Ágústsdóttir,Eiríkur Svavarsson,Gunnar Bragi Sveinsson,Heiðbrá Ólafsdóttir,Jakob Frímann Magnússon,Þorsteinn Sæmundsson skrifar
Skoðun Börn, foreldrar og starfsfólk Hjallastefnunnar í Reykjavík kalla eftir ákvörðun á fimmtudag! Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir skrifar
Skoðun Opið bréf til borgarstjórnar: Foreldrar kalla eftir ákvörðun á fimmtudaginn! Foreldrar barna í leikskólanum Öskju og Barnaskólanum í Reykjavík skrifar
Skoðun Við viljum jafnan rétt foreldra Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir,Bryndís Haraldsdóttir,Diljá Mist Einarsdóttir skrifar
Skoðun Matvælafræði - undirstaða verðmætasköpunar í íslensku atvinnulífi Axel Sigurðsson skrifar
Skoðun Samfélagslegur frumkvöðlakraftur Styrktarfélags lamaðra og fatlaðra Bergljót Borg skrifar
Skoðun Það tók 94 daga að gera það sem beðið hefur verið eftir í rúmlega 40 ár Þórður Snær Júlíusson skrifar
Það tók 94 daga að gera það sem beðið hefur verið eftir í rúmlega 40 ár Þórður Snær Júlíusson Skoðun
Opið bréf til borgarstjórnar: Foreldrar kalla eftir ákvörðun á fimmtudaginn! Foreldrar barna í leikskólanum Öskju og Barnaskólanum í Reykjavík Skoðun
Stúdentar – kjósum Silju Báru í dag! Katla Ólafsdóttir,Elín Karlsdóttir,Guðni Thorlacius,Gunnar Ásgrímsson,Georg Orlov Guðmundsson Skoðun
Hvers vegna tollar á innfluttar landbúnaðarvörur? Ágústa Ágústsdóttir,Eiríkur Svavarsson,Gunnar Bragi Sveinsson,Heiðbrá Ólafsdóttir,Jakob Frímann Magnússon,Þorsteinn Sæmundsson Skoðun
Við viljum jafnan rétt foreldra Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir,Bryndís Haraldsdóttir,Diljá Mist Einarsdóttir Skoðun