Pólitískar jóla­gjafir í at­kvæða­skyni hafa tíðkast lengi

„Þetta er auðvitað misjafnt eftir ráðherrum. En útdeiling sleikibrjóstsykurs hefur tíðkast nær alla þá tíð sem opinber fjárveiting hefur verið til.“

Eiríkur vill taka skýrt fram að í þeim efnum er hann er ekki að vísa í neinar tilteknar athafnir eða aðgerðir í aðdraganda þessara kosninga.

„En samt sem áður, þrátt fyrir að um alvanalega háttsemi sé að ræða, þá er það nú þó talin ein tegund spillingar, að fjárveitingahafi deili út opinberu fé til þess að hafa áhrif á kosningar.“

Ráðherrar hafa verið áberandi á myndum að undanförnu þar sem þeir hafa verið, í nafni ríkisins, að gangast fyrir einhverju því sem fyrirfram má telja að séu þjóðþrifamál, í það minnsta eitthvað sem höfðar til tiltekins hóps kjósenda. Þannig getur reynst fróðlegt að fara inn á vef stjórnarráðsins og sjá tilkynningarnar þar um. Guðmundur Ingi Guðbrandsson umhverfisráðherra sagði, í samtali við fréttastofu í gær, að ekkert væri óeðlilegt þó ganga þyrfti frá málum sem hafa verið lengi í undirbúningi, að þetta væri orðið afturhlaðið.

Eggjahljóð í frambjóðendum

Í Pallborði Vísis í vikunni voru þingmenn sem nú eru að kveðja, Jón Þór Ólafsson Pírötum, Sigríður Á. Andersen Sjálfstæðisflokki og Steingrímur J. Sigfússon Vinstri grænum, sammála um að kjörtímabilið væri að einhverju leyti hálfgert ómark vegna Kórónuveirufaraldursins. Það hafi ekki reynt eins mikið á þær átakalínur sem öðrum kosti hefði mátt ætla að hefðu getað reynst stjórnarflokkunum erfiðar. En nú á lokametrunum hefur soðið uppúr milli stjórnarliða. Vilhjálmur Árnason þingmaður Sjálfstæðisflokksins sakar Guðmund Inga Guðbrandsson umhverfisráðherra um lögbrot og siðleysi í tengslum við nýlegar friðlýsingar. Þetta hafi hann farið með án samráðs eða þinglegrar meðferðar.

Dæmi um annað mál sem menn hafa viljað kenna við þetta tiltekna fyrirbæri, að ráðherrar fari um á lokametrum kjörtímabils og slái um sig, er fyrirhugaður styrkur til Þjóðhátíðar í Eyjum. Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra greindi frá því í gær, eftir síðasta formlega fund sitjandi ríkisstjórnar, að það hafi verið rætt þar og talið vert að stuðla að því að hátíðir sem fella hefur þurft niður vegna sóttvarnaraðgerða bæri að styrkja. Þar er fyrst og síðast um að ræða Þjóðhátíð í Eyjum. Athugasemdakerfið hefur logað vegna þessa og fullyrða ýmsir að þarna sé verið að kaupa atkvæði.

„Það kann að vera, að fólk hafi ekki sama þol fyrir augljósum pólitískum jólagjöfum í atkvæðaskyni og áður. En ég hef að vísu engin gögn um það,“ segir Eiríkur spurður hvort greina megi viðhorfsbreytingu gagnvart þessu sem tíðkast hefur svo lengi. Eiríkur telur ekki ósennilegt að komin sé fram meðvitund um það í seinni tíð að slíkt sé ekki heppilegt.

Hugtakið kosningafjárlög vel þekkt

Þannig getur orðið erfitt að greina á milli stjórnmálamanns í embættiserindagjörðum og svo stjórnmálamanns í framboði.

Þegar það er borið undir Eirík hvort í þessu megi ef til vill greina brotalamir í kerfinu, að löggjafarþingið sé fyrst og síðast hugsað sem staður þar sem góssinu er skipt, vill hann setja fyrirvara við slíka nálgun.

„Það er yfirleitt ekki þingið sem stendur í þessu á lokametrum fyrir kosningar, heldur einstaka ráðherrar. Hugtakið kosningaársfjárlög er að vísu vel þekkt og þar stendur upp á þingið. En hins vegar er erfiðara fyrir ríkisstjórnir nú að deila út gæðunum í aðdraganda kosninga með nýjum hætti við gerð fjárlaga, með lengri tíma fjármálaáætluninni sem stuðst er við í seinni tíð.“