„Þetta var dómsmorð“

Ragnar Aðalsteinsson, verjandi Guðjóns Skarphéðinssonar, fór fram á að skjólstæðingur sinn verði ekki aðeins sýknaður heldur lýstur saklaus við endurupptöku Guðmundar- og Geirfinnsmálanna í Hæstarétti Íslands í dag. Þá sagði hann að rannsakendur í málunum hefðu verið sannfærðir um sekt sakborninganna áður en þau voru dæmd og að um væri að ræða „dómsmorð“.

Guðjón var árið 1980 dæmdur í tíu ára fangelsi fyrir manndráp af gáleysi, fyrir að hafa, ásamt Kristjáni Viðari Júlíussyni og Sævari Cieselski, orðið Geirfinni Einarssyni að bana.

Ragnar sagði að játninga í málunum hafi verið aflað, og þær knúðar fram, með ólögmætum hætti auk þess sem öryggisreglur hafi verið brotnar. Rannsóknin hafi einnig byggt á að leiða fram frásagnir sem lögregla bjó til, þess vegna hafi tekið tvö ár að reka málið.

„Vegna þess að það voru engar sannanir og eina sem hægt var að gera var að þvinga fram játningar á ólöglegan hátt,“ sagði Ragnar í Hæstarétti í dag.

Rannsakendur sannfærðir um sektina frá upphafi

Ragnar taldi jafnframt að mikilvægast í málinu væri málsmeðferð lögreglu og ákæruvaldsins. Þar með talin meðferð í gæsluvarðhaldi, málsmeðferð í Sakadómi Reykjavíkur og málsmeðferð í Hæstarétti 1980. Hann sagði að brotið hefði verið á rétti sakborninga um réttláta málsmeðferð. Sakadómur hafi bæði rannsakað og dæmt í málinu og því ekki gætt hlutleysis.

Þá hafi rannsóknin ekki beinst að því sem gæti hafa leitt til sýknu heldur einungis að því sem hafi getað leitt til sektar. Þannig hafi allir sem að rannsókn málsins komið verið sannfærðir um að hin dæmdu hafi verið sek. 

Rannsakendur hafi til að mynda skrifað það í skýrslur að sakborningarnir hafi verið sekir, áður en þau voru dæmd í Sakadómi eða Hæstarétti.

Höfðu ekki líkamlega burði til að koma líkinu fyrir

Ragnar sagði jafnframt að ýmislegt við lýsingar á þeim atburðum, sem áttu að hafa átt sér stað, einfaldlega ekki koma heim og saman. 

Til að mynda að sakborningarnir áttu að hafa komið líki fyrir í nýföllnum snjó í Hafnarfirði en myndir af sakborningunum, sem teknar voru á þessum tíma, sýni að þeir hafi ekki haft líkamlega burði til að gera slíkt.

Þá sagði Ragnar að sakfelling Guðjóns sé byggð á sögum, sögusögnum og framburði annarra sakborninga. Framburðum sem knúnir voru fram með ólögmætum hætti eftir langa vist sakborninga í einangrun.

Að auki hafi sakborningarnir ekki haft vitneskju um rétt sinn við yfirheyrslur hjá lögreglu og fyrir dómstólum. Þeim hafi til dæmis ekki verið gerð grein fyrir því að þeir hafi mátt neita að svara spurningum sem lagðar voru fyrir þá.

 

Mikilvægt að skilja við fortíðina

Að endingu fór Ragnar fram á að skjólstæðingur sinn, séra Guðjón Skarphéðinsson, verði ekki einungis sýknaður heldur lýstur saklaus.

„Það er afar mikilvægt að þessum dómi verði skilið við fortíð þessa máls með þeim hætti að tekið verði á þessum mistökum,“ sagði hann. 

Þá sagði Ragnar að viðurkenna verði að dómurinn í málinu hafi verið stórfelld mistök.

„Þetta var dómsmorð,“ sagði Ragnar og bætti við að slík morð séu jafnframt morð á réttlætinu.

„Ef virðulegi hæstréttur tekur á þessu máli eins og ég er að vonast til þá mun það hafa áhrif á réttlæti fyrir dómstólum í landinu. Og ekki bara það heldur auka virðingu dómstóla og gera þá hæfari til að sinna hlutverki sínu.“

Hér að neðan má lesa beina lýsingu Huldu Hólmkelsdóttur, fréttamanns Vísis, sem fylgdist með málinu í Hæstarétti Íslands í dag.