Seinfærir foreldrar sem sviptir voru forsjá dóttur sinnar vísa málinu til MDE

Seinfærir foreldrar sem sviptir voru forsjá dóttur sinnar með dómi Hæstaréttar þann 25. janúar síðastliðinn hafa ákveðið að vísa málinu til Mannréttindadómstóls Evrópu (MDE). Þetta kemur fram í tilkynningu frá OPUS lögmönnum en Flosi H. Sigurðsson, héraðsdómslögmaður og einn eigenda OPUS lögmanna, fer með málið fyrir hönd foreldranna hjá MDE.

Í tilkynningunni segir að foreldrarnir telji að brotið hafi verið í bága við réttindi þeirra til friðhelgis einkalífs samkvæmt 8. grein Mannréttindasáttmála Evrópu.

Foreldrarnir voru sviptir forsjá dótturinnar að kröfu Barnaverndarnefndar Reykjavíkur en í tilkynningunni segir að sú ákvörðun sé þvert á mat dómkvaddra matsmanna og vitnisburði sérfræðinga í málinu. Þar sem foreldrarnir teljist seinfærir foreldrar hafa þau þegið stuðning undanfarin ár á grundvelli laga um málefni fatlaðs fólks.

Telja að Barnaverndarnefnd Reykjavíkur hafi farið offari í kröfugerð

Að því er fram kemur í tilkynningunni er ítarleg dómaframkvæmd til staðar hjá MDE sem útlistar hver réttindi seinfærra foreldra skuli vera þegar áhyggjur vegna uppeldisaðstæðna á heimilinu eru til staðar.

 

„Foreldrarnir telja Barnaverndarnefnd Reykjavíkur hafa farið offari í kröfugerð gagnvart þeim um forsjársviptingu, nefndin hafi litið fram hjá réttindum foreldranna og gert kröfu um sviptingu forsjár að ósekju.

Þessa framgöngu Barnaverndarnefndar Reykjavík töldu dómstólar á Íslandi heimila. Þeir töldu mat Barnaverndarnefndar Reykjavíkur um annmarka á forsjárhæfni rétt og staðfestu forsjársviptingu, endanlega með áðurnefndum dómi Hæstaréttar 25. janúar,“ segir í tilkynningunni en málsástæðurnar sem foreldrarnir byggja aðallega á fyrir MDE eru eftirfarandi:

1. Undir rekstri málsins fyrir héraðsdómi var aflað matsgerðar tveggja dómkvaddra matsmanna, annars vegar reynds barnasálfræðings og hins vegar prófessors í fötlunarfræði. Hinir dómkvöddu matsmenn komust að þeirri niðurstöðu að ekki ætti að svipta foreldranna forsjá. Þá gagnrýndu matsmennirnir verulega framgöngu barnaverndarnefndar í málinu, meðal annars hvað varðar tilhögun stuðnings við foreldrana og hraða málsmeðferðar. Töldu þeir þær aðgerðir sem ráðist hafði verið í af hálfu barnaverndar, tilgangslausar og frekar í ætt við eftirlit en stuðning. Töldu hinir dómkvöddu matsmenn að foreldrarnir gætu haldið forsjá dóttur sinnar með viðeigandi og eðlilegum stuðningi. Alfarið var litið fram hjá þessari matsgerð í niðurstöðum bæði héraðsdóms Reykjavíkur og Hæstaréttar Íslands en þess í stað byggt á öðrum gögnum sem aflað var einhliða af hálfu barnaverndarnefndar Reykjavíkur.

2. Hraði málsmeðferðar hjá Barnaverndarnefnd Reykjavíkur í málinu er án hliðstæðu miðað við dómaframkvæmd Hæstaréttar. Frá því Barnaverndarnefnd Reykjavíkur opnaði mál foreldranna þar til nefndin kvað upp úrskurð, þar sem Borgarlögmanni er falið að krefjast sviptingar forsjár, líða minna en sex mánuðir. Samkvæmt dómaframkvæmd Hæstaréttar er meðalmálsmeðferðartími í málum sem enda með forsjársviptingu um 40 mánuðir. Miðað við dómaframkvæmd Hæstaréttar er þetta mál það sem hefur fengið stysta málsmeðferð. Auk þess var eingöngu gerð ein áætlun um meðferð máls með foreldrum með það að markmiði að bæta aðstæður barnsins og foreldranna. Að meðaltali hafa aftur á móti verið gerðar um fjórar slíkar áætlanir í öðrum málum sem enda með forsjársviptingu. Telja foreldrarnir því að að þau hafi fengið óeðlilega lítið tækifæri til þess að sýna sig og sanna sem foreldrar. Þau telja að það sé fyrst og fremst vegna þess að þau teljast til seinfærra foreldra og að þeir starfsmenn barnaverndar sem að máli þeirra komu hafi ekki haft trú á því að þau gætu bætt aðstæður sínar og foreldrahæfni.

3. Við meðferð málsins fyrir héraðsdómi kom fyrir dóminn fjöldi sérfræðinga sem komið hafa að stuðningi við foreldranna. Þar á meðal báru vitni fjórir starfsmenn Þjónustumiðstöðvar félagsþjónustu Reykjavíkurborgar, sem sinnt hafa þjónustu við foreldrana frá fæðingu barnsins. Allir þessir aðilar, sem teljast fagmenn og sérfræðingar á sínu sviði, voru sammála um að foreldrarnir hefðu nægilega hæfni til að fara með forsjá dóttur sinnar. Í niðurstöðum dómstóla, bæði héraðsdóms og Hæstaréttar var alfarið litið fram hjá þessum vitnisburðum og þeir vart nefndir á nafn, né var tekin afstaða til sönnunargildis þessara vitnisburða. Þetta telja foreldrarnir jafnframt verulegan ágalla á niðurstöðum dómstóla í máli þeirra.

Í ljósi niðurstöðu Hæstaréttar Íslands, í máli umbjóðenda OPUS lögmanna telja þau ljóst að íslenska Ríkið hefur ekki virt réttindi þeirra til friðhelgi einkalífs skv. 8. gr. Mannréttindasáttmálans. Hið sama á við um 23. gr. samnings Sameinuðu Þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks þar sem meðal annars kemur fram að aðildarríki samningsins skuli tryggja að barn sé ekki skilið frá fötluðum foreldrum sínum nema slíkur aðskilnaður sé nauðsynlegur og jafnframt að barn skuli ekki skilja frá foreldrum sínum vegna fötlunar foreldranna.

Ef ekkert verður gert af hálfu MDE í máli foreldranna „telja þau ljóst að seinfærir foreldrar á Íslandi búa við mun lakari réttarstöðu heldur en seinfærir foreldrar í öðrum Evrópuríkjum. Þau vona að mál þeirra verði til þess að barnaverndaryfirvöld og dómstólar breyti málsmeðferð gagnvart seinfærum foreldrum, bæði til verndar réttinda foreldranna en ekki síður til verndar réttindum barnsins sem þarf að sæta því að vera tekið af foreldrum sínum og vistað á nýjum stað með tilheyrandi umróti fyrir tilfinningalíf þess og tengslarofi sem óhjákvæmilega verður við þessar aðstæður,“ segir í tilkynningu OPUS lögmanna.