Skilja ekki hvers vegna Elliði er til í prófkjör en greiðir atkvæði gegn því

Litlu mátti muna að í fyrsta skipti í 28 ár yrði haldið prófkjör hjá Sjálfstæðisflokknum í Vestmannaeyjum í aðdraganda sveitastjórnakosninga. Prófkjör hefði þýtt að allir kosningabærir Sjálfstæðismenn í Eyjum hefðu getað greitt atkvæði, á annað þúsund manns. Niðurstaðan er sú að aðal- og varamenn í fulltrúaráðinu í Eyjum, undir sjötíu manns, kjósa á milli frambjóðenda í svokallaðri „röðun“.

Á milli jóla og nýárs var tillaga um uppstillingu felld á fundi fulltrúaráðsins í Eyjum. Meginregla Sjálfstæðisflokksins er sú að prófkjör skuldi haldin. Til að víkja frá þeirri reglu þarf aukinn meirihluta, 2/3 atkvæða, til að gera breytingu á fyrirkomulaginu.

Meirihluti var með tillögunni en ekki sá aukni meirihluti sem til þurfti. Fundarstjóri tilkynnti niðurstöðuna í pontu og hafði á orði að framundan væri prófkjör, nýlunda hjá flokknum í Vestmannaeyjum þótt um meginreglu flokksins sé að ræða. Var það í takt við niðurstöðu skoðanakannanar MMR fyrir Eyjar.net í desember þar sem í ljós kom að 47% Eyjamanna væru fylgjandi prófkjöri en 16% vildu uppröðun.

Niðurstöðunni var tekið með lófataki á fundinum og fluttar voru fréttir af þvíí flestum íslenskum miðlum að prófkjör yrði í Eyjum í fyrsta skipti í 28 ár. Virðist það hafa verið skilingur flestra, meðal annars bæjarstjórans. Um leið þótti sögulegt að tillaga Elliða, sem verið hefur bæjarstjóri frá 2006, næði ekki fram að ganga en slíkt er svo til óþekkt í pólitíkinni í Eyjum.

Stuðningsmenn prófkjörs í Eyjum setja spurningamerki við það hvers vegna Elliði tali eins og honum lítist vel á prófkjör á sama tíma og hann er stuðningsmaður uppstillingar og greiðir atkvæði gegn prófkjöri.

Óvænt fundarboð

Þann 3. janúar boðaði fulltrúaráð til annars fundar. Þar kom fram að á dagskrá væri tillaga stjórnar fulltrúaráðsins um prófkjör. Elís Jónsson, vélstjóri á Herjólfi og Sjálfstæðismaður í Eyjum sem telur löngu kominn tíma á prófkjör, gerði athugasemd við fundarboðið.

Stjórn fulltrúaráðsins sendi frá sér skýringu þann 5. janúar um ástæðu fundarboðsins. Elís las upp úr þeirri tilkynningu í útvarpsþættinum Harmageddon á X977 í morgun.

„Að gefnu tilefni vill stjórn fulltrúaráðsins í Vestmannaeyjum koma eftirfarandi á framfæri: Þegar búið var að fella tillögu um uppstillingu á fundi fulltrúaráðinss 27. desember síðastliðinn tilkynnti fundarstjóri þann skilning sinn að þar með lægi fyrir ákvörðun um prófkjör. Fundarmenn brugðust við niðurstöðunni með lófaklappi og enginn hreyfði við andmælum.

Athugasemdir hafa borist stjórn að þurft hefði að bera formlega fram sérstaka tillögu um prófkjör eins og kveðið er á um í reglum flokksins. Þar sem nú hefur tekist einróma samstaða í stjórn fulltrúaráðsins um að leggja til að farið verði í prófkjör þykir rétt að taka af allan vafa og boða til nýs fundar um þá tillögu.“

Fundurinn fór fram í gærkvöldi og var borin fram tillaga stjórnar fulltrúaráðsins um prófkjör. Mjótt var á munum en var tillagan felld með 28 atkvæðum gegn 26. Eitt atkvæði var ógilt og annar seðill auður.

Páll Magnússon, þingmaður Sjálfstæðisflokksins og Eyjamaður, var einn fundargesta.

Niðurstaðan kom mjög á óvart

„Það er ekkert launungamál að ég sjálfur studdi þetta prófkjör eindregið, að það yrði haldið. Ég tel að þetta sé afar óheppileg niðurstaða fyrir flokkinn í Vestmannaeyjum,“ segir Páll.

Hann segist hafa talið í einfeldni sinni að tillagan um prófkjör yrði samþykkt. Í ljósi þess að samstaða var í stjórn fulltrúaráðins um tillögu um prófkjör, einnig meðal þeirra sem studdu tillögu um uppstillingu í desember.

„Niðurstaðan kom mér á óvart því ég taldi að með samstöðunni sem hefði myndast ætti prófkjör greiða leið í gegnum fundinn.“

Aðspurður hvort einhverjir fundargestir hafi látið sig vanta því þeir hafi talið að aðeins þyrfti að staðfesta formlega prófkjör, sem í raun lá fyrir, segir Páll:

„Ég gæti best trúað því að ýmsir sem mættu ekki hafi litið svo á að fundurinn væri bara haldinn til þess að ganga formlega frá fyrri niðurstöðu. Það gæti hafa haft áhrif á fundarsókn.“

Skulda fólkinu prófkjör

Íris Róbertsdóttir, formaður ÍBV sem hefur talað mjög fyrir prófkjöri, var ein þeirra sem átti ekki heimangengt á fundinn í gærkvöldi.

Hún segir löngu kominn tíma á prófkjör. Talaði hún fyrir prófkjöri á fundinum á milli jóla og nýárs, á sama tíma og Elliði Vignisson bæjarstjóri var fylgjandi uppstillingu.

„Ég treysti Sjálfstæðisfólki fullkomlega til að velja þennan lista,“ segir Íris og vísar til þess að nú verði aðeins þröngur hópur flokksins, sem er fulltrúaráð flokksins í Vestmannaeyjum, sem kjósi á milli frambjóðenda. 

„Við skuldum fólkinu okkur það.“

Skilur ekkert í Elliða

Elliði bæjarstjóri hefur sagst tilbúinn í prófkjör og ítrekaði þá skoðun sína í samtali við Vísi í gærkvöldi, eftir að tillagan var felld.

„Já, ég var í þeirri stöðu að vera búinn að segja vel fyrir jól að ég myndi gefa kost á mér til að leiða listann, sama hvaða leið er valinn,“ segir Elliði. Hann segir það ekki hafa skipt neinu máli fyrir sig hvaða leið yrði farin í þeim efnum.

Fyrir liggur að hann studdi tillöguna í desember um uppstillingu og greiddi atkvæði gegn prófkjöri á fundinum í gærkvöldi.

„Já. Það var leynileg atkvæðagreiðsla en ég hefði ekkert haft á móti prófkjöri og hefði glaður farið í það,“ segir Elliði.

Íris veltir því fyrir sér hvers vegna Elliði greiði atkvæði gegn prófkjöri á sama tíma og hann segist vilja fara í prófkjör. Það hefði verið lýðræðislegasta leiðin að hennar mati og hún hefði boðið fram krafta sína fyrir flokkinn

„Ég hafði fengið mjög mikla hvatningu og var mjög spennt fyrir því að taka þátt í þessu. Það er mjög spennandi að finna púlsinn í bæjarmálum,“ segir Íris og telur að fleiri hefðu viljað bjóða fram krafta sína í prófkjöri. Prófkjöri þar sem á annað þúsund manns hefðu kost á að kjósa en ekki innan við sjötíu úr kjarnanum.

Eiga von á klofningsframboði

Elís Jónsson sagði í Harmageddon í morgun að tillaga stjórnar fulltrúaráðsins hefði verið skrýtin að því leyti hve mikil tímapressa var sett á prófkjörið og krafa um fjölda fólks á lista. Prófkjörið ætti að fara fram fyrir janúarlok.

Hann lagði fram breytingartillögu þess efnis að prófkjörið færi fram í lok febrúar en ekki janúar og lágmark tíu tækju þátt en ekki fjórtán.

Kosið var um tillöguna og féll hún á 20 atkvæðum gegn 27.

Viðtalið við Elís úr Harmageddon má heyra hér að neðan.

Elís segir að hefði verið raunverulegur hugur hjá Elliða og hans fólki fyrir því að fara í prófkjör hefðu þeir einfaldlega kosið með tillögunni. Það væri ekkert óeðlilegt að bæjarstjóri endurnýjaði umboð sitt og gæfi fólki færi á að kjósa.

Í staðinn kjósi kjarni Sjálfstæðisflokksins í Eyjum, sem í grunninn er hópur tengdur þeim sem farið hafa með völd í lengri tíma, á milli frambjóðenda.

„Þetta er mjög slæm leið. Eins og fulltrúaráðið er samsett hjá okkur í Eyjum er þetta þröngur hópur tengdur bæjarstjóranum sem myndar kjarna. Þetta er í raun og veru verra en uppstilling.“

Hann reiknar sjálfur ekki með því að taka þátt í röðuninni en á frekar von á því að einhverjir sjálfstæðismenn bjóði fram sérstaklega í einhvers konar klofningsframboði. Íris hefur heyrt af þessu og fjölmargir komið að máli við hana.

„Mér finnst yfirgnæfandi líkur á því,“ segir Elís.