Hæstiréttur fellst ekki á eignarnám vegna Suðurnesjalínu 2

Landsneti er óheimilt að gera eignarnám í jörðum á Suðurnesjum til að leggja Suðurnesjalínu 2. Þetta var niðurstaða Hæstaréttar Íslands í dag en með dómi sínum sneri hann við niðurstöðu Héraðsdóms Reykjavíkur sem hafði fallist á eignarnámið. Tveir dómarar skiluðu sératkvæði.

Suðurnesjalína 2 hefur verið á áætlun í lengri tíma en henni er ætlað að styrkja raforkudreifingu á Suðurnesjum. Áætlað var að lagning hennar myndi gagnast iðnaði í Helguvík mjög en ljóst er að í kjölfar dómsins verður einhver töf á því. Undir lok síðasta mánaðar hafði Hæstiréttur hafnað kröfu Landsnets um að fyrirtækið fengi landsvæðið áður en dómur gengi í eignarnámsmálinu.

Fyrir rúmum tveimur árum gaf iðnaðar- og viðskiptaráðherra Landsneti heimild til að taka land á svæðinu eignarnámi eftir að samningar náðust ekki milli fyrirtækisins og landeigenda. Landeigendur fjögurra jarða vildu ekki una eignarnáminu og létu á það reyna fyrir dómi. Töldu þeir að áskilnaði stjórnarskrárinnar um almenningsþörf og meðalhóf hefði ekki verið fullnægt. Þá töldu þeir að ráðuneytið hefði ekki uppfyllt rannsóknarskylduna sína.

Deilan snerist fyrst og fremst um það hvort nauðsynlegt væri að leggja línurnar í lofti að hvort unnt væri að leggja þær í jörð. Niðurstaða Hæstaréttar var á þann veg að við undirbúning framkvæmdanna hefði Landsneti láðst að láta fara fram sérstaka athugun á því hvort mögulegt væri að leggja jarðstreng.

„Samkvæmt gögnum málsins andmæltu landeigendur framkvæmdum frá fyrstu stigum undirbúnings þeirra og gerðu margítrekað athugasemdir við ráðagerðir stefnda Landsnets hf. um að leggja línur í lofti og lýstu því að strengir í jörðu yrði síður íþyngjandi. [...] Fékk ráðherra málefnið til sín í þessum búningi en lét eigi að síður hjá líða að hafa forgöngu um að þetta atriði yrði sérstaklega athugað áður en hann tók ákvörðun um að heimila eignarnám. Verður til að mynda ekki með viðhlítandi hætti ráðið af gögnum eða flutningi málsins hvar slíkur strengur gæti legið eða hver yrðu umhverfisáhrif hans og kostnaður af lagningu hans eftir atvikum með tilliti til þjóðhagslegrar hagkvæmni,“ segir meðal annars í forsendum meirihlutans.

Tveir dómarar, Eiríkur Tómasson og Viðar Már Matthíasson, skiluðu sératkvæði í málinu og töldu að kostir jarðlínu hefðu verið metnir. Töldu þeir að ráðherra hefði fullnægt rannsóknarskyldu sinni og af þeim sökum ætti eignarnámið fram að ganga.

Dóma Hæstaréttar í málunum fjórum má lesa hér, hér, hér og hér.