Hefði Evrópa getað keypt sigur á Rússum fyrir tveimur árum?!

Eða var Pútín búinn að yfirbjóða okkur?

Satírísk ádeila

Ég er orðinn það gamall að ég hélt að ég hefði séð flest í þessum heimi.

Kalda stríðið. Fall Berlínarmúrsins. Hrun Sovétríkjanna. Ég ólst upp við þá trú að mannkynið hefði lært eitthvað af hörmungum tuttugustu aldarinnar.

En nú sit ég hér árið 2026, horfi á fréttirnar og velti fyrir mér hvort ég hafi misskilið allt saman.

Hefði Evrópa einfaldlega getað keypt sigur Úkraínu af Donald Trump haustið 2024?

Og enn óþægilegri spurning:

Var Pútín kannski búinn að yfirbjóða okkur?

Ég er ekki að halda því fram að Pútín hafi keypt Trump. Engin gögn sanna slíkt. En heimurinn er orðinn svo súrrealískur að spurningin á heima í pólitískri háðsádeilu.

Hefðum við átt að senda bókara?

Hugmyndin kviknaði þegar ég hlustaði á Gavin Newsom ræða við heimildarmyndagerðarmanninn Alex Gibney um Elon Musk og samþjöppun auðs og valds.

Kannski hefur Evrópa einfaldlega verið að tala vitlaust tungumál við Trump.

Við höfum talað um lýðræði, alþjóðalög, fullveldi ríkja og mannréttindi.

Allt saman ágætis hugtök.

En hvað ef rétta tungumálið hefði verið arðsemi?

Ímyndum okkur að Evrópusambandið hefði sent bókara til Mar-a-Lago haustið 2024.

Ekki utanríkisráðherra. Ekki framkvæmdastjóra NATO. Bara þaulvanan bókara með skjalatösku.

Hann hefði gengið inn og spurt:

„Donald, hvað þarf til að þú verðir ákafasti stuðningsmaður Úkraínu í heiminum?“

Og áður en Trump næði að svara hefði bókarinn bætt við:

„Við erum auðvitað ekki að tala um greiðslur í bandaríska ríkissjóðinn. Við erum að tala um fyrirtæki fjölskyldunnar.“

Í þessari ímynduðu atburðarás hefði Trump skyndilega uppgötvað að Pútín væri stórhættulegur einræðisherra. Úkraína yrði mikilvægasta lýðræðisríki heims og stuðningur við hana besta fjárfesting Bandaríkjanna.

Auðvitað hefði þetta allt verið kallað friðarverkefni.

Enginn hefði nefnt mútur.

Það hefði verið svo ósmekklegt.

Raunveruleikinn er farinn að líkjast satírunni

Í maí 2025 bauð Trump stærstu eigendum TRUMP-rafmyntarinnar til kvöldverðar. Þeir sem áttu mest fengu aðgang að forsetanum.

Fyrirtæki tengd Trump-fjölskyldunni höfðu fjárhagslegra hagsmuna að gæta.

Reuters hefur síðan rannsakað gríðarlegar tekjur Trump-fjölskyldunnar af rafmyntaviðskiptum. Erlendir fjárfestar hafa lagt fé í fyrirtæki fjölskyldunnar á sama tíma og Trump mótar stefnu Bandaríkjanna.

Hvíta húsið hafnar því að þarna séu hagsmunaárekstrar.

En hugsið ykkur fyrirkomulagið.

Þú kaupir stafræna mynt. Fjölskyldufyrirtækið fær tekjur. Og stærstu kaupendurnir fá kvöldverð með forseta Bandaríkjanna.

Áður fyrr þurfti fólk að minnsta kosti að þykjast styrkja stjórnmálaflokk.

Nú er hægt að kalla þetta fjárfestingu.

Og svo kom olían!

Þann 3. október greindi Reuters frá frétt New York Times um að viðræður Bandaríkjanna og Rússlands um frið í Úkraínu hefðu einnig náð til umfangsmikilla olíuviðskipta.

Til umræðu voru eignir rússneska olíufélagsins Lukoil. Í hópi mögulegra kaupenda voru fjárfestar sem áður höfðu átt viðskipti við fjölskyldur bandarísku samningamannanna Steve Witkoff og Jared Kushner, tengdasonar Trump.

Samningurinn hafði ekki verið gerður. Og ekkert sannar að bandarísk utanríkisstefna hafi verið seld.

En Pútín hafði samkvæmt fréttinni sjálfur vakið máls á viðskiptunum.

Þá verður háðið eiginlega sjálfskrifað.

Við Íslendingar höfum þekkt hagsmunaárekstra í gegnum tíðina. En það væri nýr kafli í stjórnmálasögunni ef friðarumleitanir stórvelda og viðskiptatækifæri tengdra fjárfesta yrðu nánast sama verkefnið.

Og þetta er ekki allt.

Þann 9. október kynnti Trump samkomulag við Rússa um aukna sölu á rússneskri dísilolíu. Bandaríkjastjórn slakaði á viðskiptaþvingunum sem áttu meðal annars að draga úr tekjum Rússlands vegna stríðsins.

Þann 23. október greindi Reuters frá því að fyrsta olíuskipið samkvæmt samkomulaginu væri á leið til New York.

Trump segir tilganginn vera að lækka eldsneytisverð og gæta bandarískra hagsmuna.

Það er auðvitað lögmætt markmið að lækka verð fyrir almenning.

En á meðan berst Úkraína enn fyrir tilveru sinni.

Rússland fær aukin viðskiptatækifæri. Bandarískir neytendur eiga að fá ódýrara eldsneyti.

Og úkraínsku fjölskyldurnar?

Þær fá að vona að næsti samningur snúist um frið.

En hvað ef Pútín bauð einfaldlega betur?

Þarna verður skopmyndin svartari.

Kannski hefði Evrópa átt að átta sig fyrr á því hvernig persónulegir viðskiptahagsmunir geta flækst inn í stórveldapólitík.

Hvað ef Trump hefði talið meiri ávinning felast í viðskiptum við Rússland en í hernaðarsigri Úkraínu?

Við vitum ekki hvort slíkar hugleiðingar ráða nokkru um stefnu hans.

En sú staðreynd að forsetafjölskyldan stundar umfangsmikil alþjóðleg viðskipti á sama tíma og forsetinn tekur ákvarðanir sem geta haft áhrif á viðskiptavinina vekur eðlilegar spurningar.

Og við Evrópubúar sitjum með okkar nefndir, yfirlýsingar, fundargerðir og ályktanir.

Kannski hefðum við átt að stofna sérstakan vinnuhóp til að kanna hvort Trump-fjölskyldan tæki við evrum!

Svo er það fólkið sem hefur dáið

Það er hér sem mér hættir að finnast þetta fyndið.

Úkraínsku hermennirnir sem fóru að verja land sitt og komu aldrei heim.

Börnin sem áttu eftir að byrja í skóla.

Foreldrarnir sem áttu eftir að sjá börnin sín vaxa úr grasi.

Gamla fólkið sem hafði þegar lifað af ótrúlegar hörmungar og átti að fá að eyða síðustu árum ævinnar í friði.

Ég hugsa um fjölskyldurnar sem hafa misst ástvini síðustu tvö ár.

Hvað ef þetta hefði farið öðruvísi?

Hvað ef Evrópa og Bandaríkin hefðu fyrr sameinast um nægilega öflugan stuðning við Úkraínu?

Hefði stríðið getað endað fyrr?

Hversu margir hefðu þá fengið að lifa?

Enginn getur svarað því með vissu.

En eitt veit ég.

Fjölskyldufyrirtæki getur tapað viðskiptum, fundið nýja fjárfesta og hafið næsta reikningsár.

Foreldrar sem hafa grafið barnið sitt fá ekki annað tækifæri.

Evrópa verður að geta varið sig og staðið með Úkraínu af eigin afli. Við getum ekki byggt öryggi heillar heimsálfu á persónulegri velvild bandarísks forseta.

Ég hélt að við hefðum lært það af sögunni.

En nú sit ég hér og velti fyrir mér hvort við hefðum átt að mæta í Mar-a-Lago með betra tilboð.

Hefði Evrópa getað yfirboðið Pútín?

Ég veit það ekki.

Ég veit ekki einu sinni hvort nokkurt slíkt uppboð hafi verið til.

En mér finnst skelfilegt að heimurinn sé orðinn þannig að spurningin hljómi ekki lengur eins og algjör fjarstæða.

Hvenær varð það eðlilegt að þurfa að spyrja hvort einkahagnaður valdamanna gæti vegið þyngra en mannslíf?

Höfundur er frumkvöðull og áhugamaður um alþjóðamál. Hann heldur úti daglegri kosningavakt á Facebook í aðdraganda bandarísku þingkosninganna 3. nóvember 2026.

Heimildir

Gavin Newsom ræðir við Alex Gibney, 23. október 2026.

Reuters: Kvöldverður Trump með eigendum TRUMP-rafmyntarinnar, maí 2025.

Reuters: Tekjur Trump-fjölskyldunnar af rafmyntum, júní 2026.

Reuters: Olíuviðskipti tengd friðarviðræðum við Rússa, 3. október 2026.

Reuters: Fyrsta rússneska dísilolíuskipið á leið til Bandaríkjanna, 23. október 2026.