50+: Ertu að verða (eða orðin/n) eins og pabbi þinn eða mamma?

Í sama mund frýs blóðið í æðum þínum. Þú heyrir röddina. Hún tilheyrir ekki þér. Þetta var pabbi þinn. Nákvæmlega sama tónfallið, sami takturinn í lófunum á buxnaskálmunum, sama óútskýranlega þörfin til að tilkynna brottför eins og verið sé að undirbúa geimskot hjá NASA.

Velkomin(n) í 50+ klúbbinn. Stundin er runnin upp: Þú ert formlega orðin(n) foreldrar þínir.

Því þetta gerist.

Og það óþægilega er að þetta gerist ekki með neinum viðvörunarbjöllum. Það er enginn sem sendir þér tilkynningu eða tölvupóst og segir: Það er að koma að þessu.

Það er ekki heldur neinn sem bankar á öxlina á þér og segir: „Til hamingju, nú hefur þú verið uppfærður í útgáfu 2.0 af pabba þínum.“

Nei. Þetta kemur aftan að þér á venjulegum sunnudegi.

Það hvort þú sért í raun orðin að mömmu þinni. Að pabba þínum. Eða báðum foreldrum þínum skiptir ekki öllu máli.

Eina sem er að verða nokkuð ljóst er að þú virðist stefna hratt í að verða eins. Ef þú ert ekki nú þegar orðin það.

Jeminn, manstu samt þegar við vorum ung og ætluðum sko ekki að verða eins og mamma og pabbi…?!

En hvað segja vísindin?

Þurfum við að vera hrædd við þetta? Óánægð? Skelkuð?

Nei, reyndar ekki. Því þótt okkur finnist þessi uppgötvun mögulega óþægileg og jafnvel svolítið persónulegt áfall, er þetta fullkomlega eðlilegt líffræðilegt og félagslegt ferli.

Breskar kannanir sýna að umbreytingin byrjar mun fyrr en við viljum viðurkenna. Í þekktri könnun sem dr. Julian De Silva lét gera kom í ljós að konur byrja að heyra mæður sínar í eigin orðum um 33 ára aldurinn og karlar um 34 ára aldurinn – oftast samhliða því að eignast börn sjálf.

En þegar kemur að alvöru lífsstílsbreytingunum – að sofna fyrir framan sjónvarpið klukkan 21:30, kvarta yfir veðrinu í hvert sinn sem maður stígur út fyrir dyr og velja þægindi fram yfir tísku – sýna aðrar kannanir að meðalaldurinn sé vel yfir fertugt og nálgist fimmtugt.

Í sálfræðinni er talað um kynslóðaflutning hegðunar (e. intergenerational transmission). Við gleypum ósjálfrátt í okkur viðbrögð, setningar og takt þeirra sem ólu okkur upp. 

Þegar við komumst á miðjan aldur, þegar amstrið við að „finna sjálfan sig“ eða sanna eitthvað fyrir heiminum róast, detta varnirnar niður. 

Sjálfgefna stillingin (e. default mode) tekur völdin. Og sú stilling var forrituð í stofunni hjá mömmu og pabba á níunda eða tíunda áratugnum.

Það góða við þetta allt saman er að við þurfum ekki að hugsa:

„Hjálp, ég er að breytast í pabba!“

Eða

„Hjálp, ég er að breytast í mömmu!“

Því þetta er ekki sjokk ósigur eða bakslag. Heldur fallegur vitnisburður um samhengi lífsins. Þannig að næst þegar þú heyrir sjálfan þig segja við unglinginn á heimilinu:

„Heldurðu að ég prenti peninga?“ eða „Lokaðu hurðinni, við erum ekki að kynda fyrir allan bæinn!“ – ekki skammast þín.

Brostu frekar út í annað. Taktu utan um pabba eða mömmu í huganum. Þú ert lent(ur) í góðum félagsskap.