Af bíómiðum og baðlónum

Það hefur verið áhugavert að heyra þá samlíkingu undanfarna daga að fyrst við greiðum 24% virðisaukaskatt þegar við förum með börnin okkar í bíó, hljóti það sama að eiga við um heimsókn í baðlón. Undirliggjandi virðist vera sú hugsun að hvort tveggja sé einhvers konar afþreying, jafnvel „lúxus“ og eigi því einfaldlega að bera sama skatt.

En með þessum samanburði er alveg horft fram hjá grundvallaratriðinu: bíómiði og aðgangur að baðlóni eru ekki sambærilegar vörur í efnahagslegu tilliti.

Íslenskt kvikmyndarhús er fyrst og fremst að selja þjónustu á innlendum markaði. Það er ekki í samkeppni við kvikmyndahús í Noregi eða Skotland um hvort viðskiptavinurinn kaupi bíómiðann sinn á Íslandi eða þar. Ferðaþjónustan býr við allt annan veruleika.

Erlendur ferðamaður sem ákveður hvort hann komi til Íslands er að bera saman verð, gæði og upplifun hér við fjölda annarra áfangastaða. Hótelið, veitingastaðurinn, bílaleigubíllinn og afþreyingin (t.d. baðlón) eru öll hluti af verði Íslands sem áfangastaðar. Hækkun skatta á einhverja af þessum þjónustumöguleikum skilar sér því ekki eingöngu sem hækkun á einhverri „lúxusvöru“ innanlands. Hún hefur áhrif á samkeppnisstöðu okkar stærstu útflutningsgreinar.

Það er raunar hægt að velja fjölmargar aðrar samlíkingar en bíóferðina. Aðgangseyrir að leiksýningum er til dæmis undanþeginn virðisaukaskatti samkvæmt lögum. Aðgangur að sundlaugum og líkamsræktarstöðum er það einnig. Það þýðir auðvitað ekki að leikhús, sundlaugar og baðlón séu sama vara. Þvert á móti er það einmitt málið – ólík þjónusta býr við ólíkar aðstæður og skattkerfið viðurkennir það nú þegar.

Sundlaugar eru mikilvægur hluti af íslensku samfélagi og menningu og það er engin ástæða til að gera lítið úr þeirri sérstöðu. En baðlón eru líka mikið nýtt af Íslendingum um allt land og eiga að mörgu leyti heima í sama heimi heilsu og vellíðunar. Að skilgreina þau einfaldlega sem „lúxus“ leysir okkur ekki undan því að meta efnahagsleg áhrif skattabreytingarinnar.

Spurningin er ekki hvort einhverjum finnist baðlón vera „lúxus“. Spurningin er hvaða áhrif skattahækkun hefur á samkeppnishæfni íslenskrar ferðaþjónustu, verðmætasköpun og störf. Við getum auðvitað tekið pólitíska ákvörðun um að skattleggja þessa starfsemi meira. En þá eigum við að ræða þá ákvörðun á réttum forsendum og leggja mat á afleiðingarnar.

Bíóferð með börnunum segir okkur einfaldlega ekkert um það hvert rétt skatthlutfall alþjóðlegrar samkeppnishæfrar ferðaþjónustu á Íslandi á að vera.

Höfundur er verkefnastjóri hjá Samtökum ferðaþjónustunnar.