Hvað verður minna þegar ríkið tekur meira?

Umræðan um fyrirhugaðar skattahækkanir á ferðaþjónustu hefur eðlilega snúist mikið um prósentur, tekjur ríkissjóðs og áhrif á rekstur fyrirtækja. En frá mínum bæjardyrum séð eru þrír vinklar sem mér finnst sérstaklega mikilvægt að týnist ekki í þeirri umræðu: áhrifin á samfélagið í kringum fyrirtækin, uppbyggingu heilsársferðamennsku úti á landi og svo fólkið sem á endanum greiðir fyrir þjónustuna, því ferðamaðurinn er nefnilega ekkert alltaf erlendur.

Í starfi mínu hjá Skógarböðunum fæ ég meðal annars að taka þátt í að ákveða hvaða verkefni við styðjum hér í samfélaginu. Við getum ekki sagt já við öllu, en við reynum að segja já eins oft og við getum.

Við styðjum íþróttir, menningu og ýmis samfélagsverkefni, höfum boðið eldri borgurum og öryrkjum frítt í böðin, tekið á móti krabbameinssjúkum í meðferð og fjölskyldum þeirra og höldum árlega golftengdan góðgerðarleik fyrir málefni sem skipta máli í nærsamfélaginu.

Ég nefni þetta ekki til að fá klapp á bakið, heldur vegna þess að mér finnst stundum gleymast að þegar fyrirtækjum í samfélaginu gengur vel þá nær ávinningurinn miklu lengra en inn á rekstrarreikninginn. Hann skilar sér í störfum, kaupum á þjónustu, fjárfestingum, samstarfi og stuðningi við verkefni sem skipta fólkið í kringum okkur raunverulegu máli og gefur okkur svigrúm til að gefa til baka til samfélagsins okkar.

Þess vegna snýst aukin skattlagning heldur ekki bara um það hvað fyrirtæki „þola“. Þegar svigrúmið minnkar þarf einhvers staðar að draga saman. Það er kannski ekki ein stór og sýnileg ákvörðun heldur verða þetta fleiri lítil nei yfir árið, þar sem við getum ekki tekið þátt í stuðningi við verkefni, samstarfi af ýmsum toga eða fjárfestingu sem annars hefði orðið að veruleika. Þau nei sjást ekki jafn skýrt í Excel-skjalinu og auknar skatttekjur ríkisins, en samfélagið finnur fyrir þeim.

Og einmitt þetta svigrúm skiptir máli þegar við horfum til þess sem við segjumst vilja byggja upp til framtíðar.

Hér á Norðurlandi tölum við mikið um heilsársferðamennsku, heilsársstörf og að dreifa ferðamönnum betur um landið. Stóra verkefnið okkar er hins vegar ekki júlí. Það er nóvember, desember, janúar og febrúar. Veturinn byggist ekki upp af sjálfu sér; það þarf að fjárfesta í honum, markaðssetja svæðið og gefa fólki ástæðu til að koma.

Á sama tíma sækja Noregur og Finnland hratt fram í vetrarferðamennsku. Ef Ísland verður of dýrt hættir ferðamaðurinn ekki að ferðast, hann velur bara eitthvað annað. Og þá eru áhrifin aftur ekki bundin við eitt ferðaþjónustufyrirtæki. Færri gestir þýða minni viðskipti víðar, minna svigrúm til uppbyggingar og færri tækifæri til að skapa þau heilsársstörf sem við viljum hafa hér.

Ferðaþjónustan vinnur líka langt fram í tímann. Verðskrár fyrirtækja innan ferðaþjónustu fyrir 2027 hafa þegar verið gefnar út og samningar og sala eru löngu hafin.

Árið 2027 byrjar því ekki hjá okkur 1. janúar. Það er þegar byrjað. Þegar forsendum er breytt eftir á lendir kostnaðurinn einhvers staðar! Í verði, framlegð eða svigrúmi til áframhaldandi uppbyggingar.

Og þegar kostnaðurinn endar í verði kemur í ljós önnur hlið á þessari umræðu sem mér finnst þurfa að skoða: hver borgar það verð?

Þegar talað er um að „ferðaþjónustan“ geti tekið á sig meiri skattlagningu verður ferðamaðurinn stundum að einhverri ópersónulegri stærð. Einhverjum sem kemur með flugi, eyðir peningum og fer aftur heim. Það er ekki raunin hjá okkur. Rúmlega helmingur gesta Skógarbaðanna er Íslendingar. Hingað koma fjölskyldur að gera sér dagamun, vinir að hittast, pör að eiga stund saman og afi og amma með barnabörnin.

Einhverjir segja að heimsóknir í baðlón séu munaður. Það má vel vera. En það hlýtur líka að mega leyfa sér munað af og til án þess að hann verði sífellt óaðgengilegri. Heitt vatn, gufa, kalt vatn, slökun og samvera eru þar að auki meira en vara sem við seljum ferðamönnum. Þetta er hluti af íslenskri baðmenningu, vellíðan og samveru og við viljum vera aðgengileg fyrir alla.

Að lokum vil ég nefna að auðvitað á ferðaþjónustan að leggja sitt af mörkum og greiða sinn skerf, sem hún gerir nú þegar. En hærra skatthlutfall skilar ekki sjálfkrafa meiri tekjum ef samkeppnishæfni minnkar, eftirspurn dregst saman og svigrúm fyrirtækja til vaxtar verður minna. Við megum því ekki verða svo upptekin af því hversu stóra sneið hægt er að taka í dag að við gleymum því sem skiptir meira máli til lengri tíma: að stækka kökuna, svo það verði meira til skiptanna fyrir okkur öll.

Höfundur er sölu- og markaðsstjóri Skógarbaðanna.