Við eigum að þora að sjá hvað aðildar­samningur gæti falið í sér

Stundum er erfiðasta ákvörðunin ekki að segja já eða nei. Hún er að hafa hugrekki til að fara í samningaviðræður um aðild að Evrópusambandinu.

Þegar kemur að umræðunni um aðild Íslands að Evrópusambandinu tel ég hins vegar mikilvægt að verkalýðshreyfingin gæti hlutleysis í þeirri pólitísku umræðu, nema annað hafi verið sérstaklega samþykkt af viðeigandi lýðræðislegum vettvangi innan hreyfingarinnar. Það er því eðlilegt að við sem störfum innan verkalýðshreyfingarinnar getum tekið þátt í umræðunni sem einstaklingar, en gerum það þá skýrt sem persónulega skoðun en ekki sem afstöðu félagsins eða hreyfingarinnar.

Við eigum að geta verið ósammála um leiðir og áherslur, en sameinast um það grundvallarmarkmið að bæta kjör launafólks. Þegar verðbólga, háir vextir, húsnæðiskostnaður og þrýstingur á kaupmátt hafa verið viðvarandi vandamál hlýtur það að vera skylda okkar að skoða alla raunhæfa möguleika.

Okkur hefur einfaldlega ekki tekist nægilega vel að ná tökum á verðbógunni. Við verðum að þora að kanna aðrar leiðir sem gætu skilað betri árangri.

Að kanna er ekki það sama og að samþykkja

Grundvallarmisskilningur á sér stað í þessari umræðu. Að segja já við áframhaldandi viðræðum er ekki það sama og að segja já við aðild Íslands að Evrópusambandinu.

Við viljum sjá hvaða samningur gæti fengist. Við viljum vita hvaða skilyrði, undanþágur og fyrirkomulag gæti staðið Íslandi til boða. Við viljum geta lagt málið fyrir þjóðina með raunverulegar upplýsingar í höndunum.

Af því loknu getum við tekið afstöðu.

Hvers vegna ættum við að hafna því ferli áður en við vitum hver niðurstaðan verður?

Hvað með hagsmuni launafólks?

Ef við teljum að núverandi efnahagsumhverfi sé að bregðast launafólki verðum við að vera tilbúin að skoða hvort annað fyrirkomulag geti verið betra. Það á að vera verkefni okkar að afla upplýsinga, bera saman kosti og galla og meta áhrifin á kaupmátt, verðlag, atvinnu, húsnæði, efnahagslegan stöðugleika og stóraukin tækifæri fyrir launfólk til menntunar og styrkingar stöðu á vinnumarkaði.

Sjónarmið launafólks þarf að heyrast, Það á að skapa vettvang þar sem fólk getur spurt erfiðra spurninga án þess að óttast átök eða persónulega gagnrýni.

Við þurfum meiri yfirvegun, meiri umræðu og meiri vilja til að kynna okkur staðreyndir.

Við þurfum ekki að vera sammála

Það hafa margir sterkar skoðanir á Evrópusambandinu. Sumir telja að aðild yrði Íslandi til góðs, aðrir telja hana slæma hugmynd.

Það er fullkomlega eðlilegt.

En þjóðaratkvæðagreiðslan um áframhaldandi viðræður þarf ekki að snúast um það hvor hópurinn hafi rétt fyrir sér í dag.

Hún getur einfaldlega snúist um hvort við séum tilbúin að afla okkur betri upplýsinga.

Það er mikilvægt að geta metið samning og hafnað honum ef ekki næst ásættanleg niðurstaða. Að segja nei við áframhaldandi viðræðum og hafna því fyrir fram að fá að sjá hvað slíkur samningur gæti falið í sér er stórundarleg afstaða.

Já – til að sjá

Við eigum ekki að óttast umræðuna.

Við eigum að treysta fólki til að kynna sér málið, spyrja spurninga og mynda sér skoðun.

Við eigum að treysta launafólki til að meta hvað þjónar hagsmunum þess best.

Og við eigum að treysta þjóðinni til að taka lokaákvörðun þegar hún allar upplýsingar liggja fyrir.

Já við því að skoða, rannsaka, semja og leggja niðurstöðuna fyrir þjóðina.

Við ráðum ekki við verðbólguna með því að neita að skoða nýjar leiðir.

Við bætum ekki kjör launafólks með því að loka umræðunni.

Og við byggjum ekki upp sterka hreyfingu launafólks með því að óttast ágreining.

Við eigum að þora að skoða.

Við eigum að þora að spyrja.

Við eigum að þora að komast að því hvaða samningi við getum náð.

Og síðan eigum við að taka ákvörðunina.

Það er ekki ábyrgðarleysi að vilja vita meira.

Það er ábyrgð.

Höfundur er formaður Bárunnar, stéttarfélags.