Lítil þjóð, stór tæki­færi

Þann 29. ágúst munu Íslendingar kjósa um hvort hefja skuli aðildarviðræður við Evrópusambandið. ESB-sinnar telja komið að því að hefja aðildarumræðuna á ný þrátt fyrir að síðasta tilraun hafi strandað þegar stuðningurinn reyndist ekki nægur og aðildarferlið rann út í sandinn.

Aðildarsinnar, í dag eins og síðast, eru í erfiðleikum með að færa sannfærandi rök fyrir því hvers vegna það væri gott fyrir þjóðina að ganga í ESB. Helstu rökin eru þau að við eigum að „sjá samninginn“ og vonast eftir því að ESB bjóði okkur eitthvað sem engin önnur þjóð hefur fengið. Af hverju það ætti að gerast hefur enginn getað útskýrt með sannfærandi hætti, enn sem komið er.

Efnahagsleg rök fyrir inngöngu virðast fá og fátækleg, nema það helst að krónan sé ónýt. Samt var að birtast skýrsla sem ríkisstjórnin sjálf lét gera um kosti og galla á upptöku evru, þar sem ekki tókst að sýna fram á með óyggjandi hætti að upptaka á evru bæti okkar stöðu þegar á heildina er litið.

Munu lífskjör okkar raunverulega batna við inngöngu í ESB? Það hlýtur að vera ein mikilvægasta spurningin sem við verðum að svara áður en við tökum svona afdrifaríka ákvörðun.

Síðustu áratugi undir okkar eigin stjórn hafa lífskjör á Íslandi batnað til muna. Við erum oftast í efstu sætunum í nánast öllum lífskjara- og velmegunarmælingum óháðra aðila. Þegar við notum t.d. kaupmáttarjafnvægi (PPP) sem mælir hversu langt launin duga miðað við verðlag í landinu, þá kemur í ljós að Ísland er í 8-10 sæti. Noregur og Danmörk eru fyrir ofan okkur, en síðan neðar eru m.a. Svíar, Finnar og Þjóðverjar. Við erum með sterkt velferðarkerfi (enn sem komið er) og öflugt atvinnulíf og höfum yfirráð í sjávarútvegi, orkumálum og öðrum lykilþáttum samfélagsins.

Evrópusambandið stendur frammi fyrir ýmsum erfiðum og torleysanlegum áskorunum: hægum hagvexti, aukinni skuldsetningu margra ríkja, flóknu reglugerðarumhverfi og ágreiningi um innflytjendamál.

Við munum greiða meira til ESB en við fáum til baka, þar sem Ísland stendur mun betur fjárhagslega en flest önnur ríki í ESB. Nauðsynlegt verður að fjölga í opinberum störfum til að sinna öllum þeim skyldum og kvöðum sem aðild fylgja. Það hlýtur að þýða annaðhvort hærri skatta, minni þjónustu eða aukna skuldsetningu.

EES-samningurinn veitir okkur þegar víðtækan aðgang að evrópskum mörkuðum. Hvers vegna ættum við að vera að hrófla við einhverju sem gengur vel ef ávinningurinn af slíku er afar óljós og við missum stjórn á mörgum mikilvægum sviðum?

Að lokum snýst þessi þjóðaratkvæðagreiðsla fyrst og fremst um að halda í okkar fullveldi og sjálfsákvörðunarrétt. Ísland er lítið ríki á alþjóðlegum mælikvarða, en sagan sýnir að þegar við Íslendingar fáum að stjórna okkur sjálfum þá vegnar okkur best. Við erum lítil þjóð, með stór tækifæri, höldum í fullveldið, treystum eigin styrk og byggjum enn betra Ísland á okkar eigin forsendum.

Höfundur er meðlimur í Heimssýn.