Hvernig verjum við sjálf­stæði Ís­lands til fram­tíðar?

Á þjóðhátíðardegi Íslands, 17. júní, finnum við flest fyrir stolti og þakklæti. Við fögnum frelsi þjóðarinnar, lýðræðinu og þeim árangri sem Íslendingar hafa náð. Við minnumst þeirra sem börðust fyrir sjálfstæði Íslands og trúðu því að lítil þjóð gæti staðið á eigin fótum.

Sjálfstæði þjóða á 21. öldinni snýst ekki lengur um að standa einar og sér. Heimurinn hefur breyst. Viðskipti, tækni, öryggismál, loftslagsmál og efnahagsmál tengja þjóðir saman með öðrum hætti en áður.

Raunverulegt sjálfstæði felst því ekki í einangrun. Raunverulegt sjálfstæði felst í því að hafa styrk, þekkingu og sjálfstraust til að vinna með öðrum þjóðum á eigin forsendum og gæta um leið eigin hagsmuna.

Sjálfstæð þjóð velur samstarf

Ísland hefur aldrei verið einangruð eyja í stjórnmálalegum skilningi.

Við erum aðilar að NATO, EES-samningnum, Sameinuðu þjóðunum og fjölmörgum öðrum alþjóðlegum samstarfsverkefnum. Við höfum ekki tapað sjálfstæði okkar vegna þess samstarfs.

Þvert á móti hefur það styrkt stöðu Íslands, aukið tækifæri landsmanna og tryggt okkur aðgang að mörkuðum, þekkingu og öryggi.

Sjálfstæð þjóð er því ekki þjóð sem hafnar samstarfi, heldur þjóð sem velur samstarf af skynsemi og með eigin hagsmuni að leiðarljósi.

Lýðræði krefst upplýsinga

Þessa dagana ræðum við hvort hefja eigi að nýju viðræður við Evrópusambandið. Mikilvægt er að hafa í huga að atkvæðagreiðslan í ágúst snýst ekki um aðild að Evrópusambandinu.

Hún snýst um hvort við viljum afla frekari upplýsinga um hvaða möguleikar og skilyrði gætu staðið Íslandi til boða. Því hlýtur eðlileg spurning að vera hvort sjálfstæð þjóð eigi ekki að vilja afla allra þeirra upplýsinga sem hún getur áður en hún tekur afdrifaríkar ákvarðanir um framtíð sína.

Sjálfstraust þjóðar

Sumir óttast að viðræður geti leitt til þess að Ísland missi stjórn á eigin málum. Þær áhyggjur eiga rétt á sér og ber að ræða af virðingu.

En viðræður og samningur breyta engu um fullveldi Íslands. Samningur er einfaldlega leið til að kanna hvað stendur til boða.

Ef eða þegar við höfum samninginn verður það íslenska þjóðin sjálf sem ákveður hvort hann verði samþykktur eða honum hafnað.

Arfleifð 17. júní

Jón Sigurðsson hefði sagt: „þjóð sem vill vera frjáls verði að treysta eigin dómgreind“.

Kannski er stærsta verkefni okkar á þjóðhátíðardaginn ekki aðeins að minnast sjálfstæðisbaráttu fortíðarinnar heldur einnig að hugsa um hvernig við tryggjum sjálfstæði komandi kynslóða.

Til þess þurfum við öflugt atvinnulíf, góða menntun, sterka stöðu gagnvart öðrum þjóðum og getu til að taka upplýstar ákvarðanir.

Við þurfum sjálfstraust til að ræða við aðra og ná sem allra bestum samningi.

Og við þurfum sjálfstraust til að treysta íslensku þjóðinni til að taka lokaákvörðun þegar allar staðreyndir liggja fyrir.

Það er kjarninn í lýðræði og að vera sjálfstæð þjóð.

Höfundur er viðskiptafræðingur.