Leyfið okkur að velja fram­tíð okkar

Ég er rúmlega tvítug. Ég er á þeim aldri að framtíðin er mér mjög hugleikin. Á sama tíma og ég er að mennta mig, velti ég því fyrir mér hvort ég geti byggt upp gott líf á Íslandi. Ég elska landið mitt. En þetta er land sem gerir okkur mörgum erfitt að búa í.

„Dýrasta land í heimi“ er titill sem rann til Íslands um daginn og hefur oft gert það áður. Ekki beint verðlaunapallur sem gott er að vera á.

Verðlag og verðbólga. Verðtrygging og vextir. Vandi Íslendinga er meiri en annarra þegar kemur að þessum atriðum. Ekki síst hjá ungu fólki.

Þess vegna vil ég að við þorum að horfa lengra en til næstu kosninga. Ég vil horfa áratugi fram í tímann. Og ég vil að Ísland hætti að verja ítrekað titillinn „dýrasta land í heimi“.

Að hræðast samtalið

Nú fáum við einmitt tækifæri til að líta aðeins fram í tímann. Í átt að lífskjörum sem gæti verið spennandi að stefna að.

Að segja já við að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið er ekki endanleg ákvörðun um að ganga í ESB. Atkvæðagreiðslan í ágúst er ákvörðun um að fá staðreyndir á borðið. Að vita hvað stendur okkur til boða. Að fá samning og leggja hann síðan undir þjóðina. Mér finnst ótrúlegt að sumir hræðist jafnvel samtalið sjálft.

Fyrir mína kynslóð snýst þetta um lífskjör. Við búum við hátt verðlag, fákeppni og litla markaði þar sem of fair hafa of mikil völd. Við borgum meira en ungt fólk í mörgum löndum í kringum okkur gerir.

Við erum alin upp við að heyra að þetta sé bara „Ísland“. En hvers vegna eigum við að sætta okkur við það? Af hverju eigum við ekki að kanna hvort nánara samstarf við Evrópu geti þýtt lægra verð, lægri vexti, meiri samkeppni, stöðugri gjaldmiðil og betri tækifæri?

Þetta snýst líka um öryggi. Heimurinn er orðinn ótryggari. Stríð er í Evrópu. Lýðræði er víða undir þrýstingi. Smáríki eins og Ísland standa ekki sterk ein og sér, heldur með vinaþjóðum sem deila gildum okkar um lýðræði, mannréttindi og jafnrétti. Við eigum að verja framtíð okkar með þeim sem standa okkur næst. Það er Evrópa.

Eldri kynslóð ákveður fyrir þá ungu

Ég hugsa stundum um Brexit. Þar tóku eldri kynslóðir ákvörðun sem unga fólkið þarf síðan að lifa með. Margir ungir Bretar misstu réttindi, tækifæri og frelsi sem þeir höfðu tekið sem sjálfsögðum hlut. Ég vil ekki að mín kynslóð lendi í því sama. Að aðrir loki dyrum áður en við fáum einu sinni að sjá hvað er hinum megin.

Auðvitað eigum við að spyrja erfiðra spurninga. Auðvitað eigum við að verja hagsmuni Íslands, sjávarútveg, landbúnað og fullveldi. En besta leiðin til þess er ekki að neita að ræða og segja afdrifaríkt nei áður en samtalið hefst. Besta leiðin er að kanna og semja og leyfa síðan þjóðinni að taka upplýsta ákvörðun.

Ég er ekki að segja að það eigi að segja já við inngöngu í ESB. Ég er einungis að óska eftir að við segjum já við því að skoða framtíðina af alvöru. Já við samtali. Já við upplýsingum. Já við því að ungt fólk fái að eiga rödd í ákvörðun sem mun móta líf okkar næstu áratugi.

Ekki taka það val frá okkur.

Höfundur er verkfræðinemi við Háskóla Íslands.