Að kannast ekki við á­byrgð sína

„Munu börnin mín lifa þann dag að búa við fyrirsjáanleika til langtíma og stöðugt vaxtaumhverfi með sama hætti og norrænir jafnaldrar þeirra?“ spurði Dagbjört Hákonardóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, í nýlegri grein á Vísi sem meint rök fyrir því að ganga í Evrópusambandið og taka upp evruna. Hins vegar minntist hún ekki á þá staðreynd að af Norðurlöndunum hefur einungis Finnland tekið hana upp. Þó Danmörk og Svíþjóð séu í sambandinu hafa bæði danskir og sænskir kjósendur hafnað evrunni í þjóðaratkvæði og Norðmenn með sama hætti inngöngu í það. Öll þrjú löndin eru með sínar krónur.

Helzta ástæðan fyrir verðbólgunni, og þar með stýrivöxtunum, sem við Íslendingar höfum búið við undanfarin ár hefur verið mikill skortur á íbúðarhúsnæði sem orðið hefur til þess að húsnæðisverð hefur hækkað upp úr öllu valdi. Þar hefur Reykjavík vegið langþyngst vegna stærðar sinnar og þeirrar stefnu meirihlutans í borgarstjórn um árabil undir forystu Samfylkingarinnar, og lengi vel meðal annars í samstarfi við Viðreisn, að einungis mætti þétta byggð sem aldrei gat annað meiru en litlum hluta eftirspurnarinnar. Ofan á það bættist síðan að í mörgum tilfellum var byggt óhentugt húsnæði sem selst ekki.

Fyrir vikið hefur verið mjög sérstakt, svo ekki sé meira sagt, að sjá hvern Samfylkingarmanninn á fætur öðrum undanfarna daga sparka í krónuna og kalla eftir inngöngu í Evrópusambandið með skírskotun til verðbólgunnar. Verðbólgunnar sem er að miklu leyti afleiðing af því með hvaða hætti haldið var á málum í Reykjavík undir forystu flokksins og Dags B. Eggertssonar, fyrrverandi borgarstjóra og nú þingmanns hans. Framganga Dags er síðan auðvitað enn ámælisverðari en hinna enda var hann öðrum fremur varðmaður þeirrar stefnu að úthluta helzt ekki byggingalóðum nema til þess að þétta byggð.

Til að mynda hélt Dagur því fram nýverið að krónan kostaði heimilin í landinu 100 milljarða króna á ári vegna vaxtamunar á milli Íslands og evrusvæðisins. Það er að segja vextirnir hér á landi sem eru sem fyrr segir afleiðing verðbólgunnar sem aftur er að stóru leyti afleiðing þess hvernig haldið var á málum í stjórnartíð hans og Samfylkingarinnar í Reykjavík. Jafnvel Pétur Hafliði Marteinsson, nýr oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavík, og arftaki Dags vildi alls ekki verja það í kosningabaráttunni fyrir nýafstaðnar borgarstjórnarkosningar hvernig haldið var á spöðunum í þeim efnum af hálfu flokksins.

Hundrað milljarðarnir hans Dags voru einnig tilefni greinar Ásu Berglindar Hjálmarsdóttur, þingmanns Samfylkingarinnar, á Vísi um síðustu helgi þar sem hún ræddi um vaxtamuninn á milli Íslands og evrusvæðisins. Vextina hér á landi sem eru sem áður segir að miklu leyti afleiðing ákvarðana Samfylkingarinnar við stjórn Reykjavíkurborgar og lága stýrivexti Seðlabanka Evrópusambandsins árum saman sem verið hafa birtingarmynd efnahagslegrar stöðnunar á evrusvæðinu og einkum haft þann tilgang að reyna að koma stöðnuðum hjólum atvinnulífsins á svæðinu í gang sem þó hefur litlu sem engu skilað.

Framkvæmdastjóri Samfylkingarinnar, Þórður Snær Júlíusson, var síðan með grein á Vísi fyrr í vikunni þar sem hann bar verðlag á Íslandi saman við hin Norðurlöndin sem rök fyrir því að taka upp evruna. Hann minntist þó ekki frekar en Dagbjört á það að af Norðurlöndunum sé einungis Finnland með hana sem gjaldmiðil. Vitaskuld er miklu þægilegra að sparka í krónuna, sem er í raun ekki annað en mælikvarði á stöðu mála í hagkerfinu þar sem ákvarðanir eru teknar af stjórnmálamönnum, en að kannast við eigin ábyrgð í þessum efnum. Krónuna sem ólíkt þeim úthlutar til dæmis ekki byggingalóðum.

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum) og heldur úti vefsíðunni Stjornmalin.is.