Vélarnar ræstar út í skurð

„Ræsum vélarnar“ sögðu ráðherrar ríkisstjórnarinnar með stolti á kynningarfundi um nýja samgönguáætlun fyrir árin 2026-2040 rétt fyrir síðustu jól. Yfirlýsingar um hitt og þetta sem loksins kæmist í framkvæmd voru látnar fljúga, uppbygging væri fram undan og að nú skyldu hendur standa fram úr ermum í samgöngumálum, byrjað yrði að bora og vegir loksins lagaðir.

Síðan eru liðnir tæpir fimm mánuðir.

Fjármálaráðherra hefur í millitíðinni lagt fram fjármálaáætlun 2027-2031 hvar dregið er úr fjárframlögum til samgöngu- og fjarskiptamála á áætlunartímabilinu. Á sama tíma hefur almenningi verið talin trú um að tekjur af nýjum sköttum á atvinnulíf og auknum álögum á heimilin eigi að renna beinustu leið til innviðauppbyggingar. Hér fer vart saman hljóð og mynd.

Veiðigjöld voru hækkuð umtalsvert síðasta sumar og því lofað að tekjurnar skyldu skila sér til frekari uppbyggingar samgönguinnviða með áherslu á landsbyggðina. Kílómetragjaldið og hækkun vörugjalda á ökutæki áttu sömuleiðis að tryggja aukið framkvæmdafé. Nú er svo jafnvel stefnt að því að bæta veggjöldum og flýtigjöldum við í púkkið. Hið svokallað innviðafélag á svo að brúa það sem enn vantar upp á.

Að stofna félag utan um stórar innviðaframkvæmdir getur vissulega verið skynsamleg ráðstöfun sé rétt að útfærslunni staðið. Fjármálaráð hefur hins vegar bent á að með boðuðu fyrirkomulagi sé verið að færa áhættu til, skapa freistnivanda og draga úr gagnsæi. Ábyrgðin er eftir sem áður ríkisins sem tekur reikninginn ef illa fer. Ef saga Íbúðalánasjóðs kennir okkur eitthvað þá er það ekki síst það að bókhaldsleg flokkun skuldabaggans skiptir ekki höfuð máli heldur það hver ber byrðarnar.

Átti ekki að láta verkin tala?

Samtök atvinnulífsins, Viðskiptaráð og Samtök ferðaþjónustunnar hafa bent á hið augljóst ósamræmi sem teiknast hefur upp af hendi ríkisstjórnarinnar: gjöldin hækka stöðugt en fjárfesting í nafni innviða hefur ekki aukist.

Það er nefnilega ekki nóg að segjast ætla að „ræsa vélarnar“ og vonast svo bara til þess að orðin ein dugi til að sefa mannskapinn, alla þá sem ekki komast til og frá vinnu, til að sækja nauðsynlega þjónustu, fá ekki þær vörur sem nauðsyn er á. Ástand samgöngumála víða um land og aðgerðaleysi ríkisstjórnarinnar segir sína sögu. Engir frasar geta koma í stað raunverulegra efnda í þeim efnum. Aðeins skýr forgangsröðun og raunveruleg fjármögnun framkvæmda dugar til.

Vélar sem ganga á orðinu einu drífa ekki langt, í besta falli aðeins beint út í skurð.

Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins