Leyfist Íslendingum að stjórna sínum eigin málum? Arnar Þór Jónsson skrifar 1. maí 2026 10:17 Spurningin hér að ofan er brýnasta spurningin sem íslensk stjórnmál þurfa að svara nú. Takist núverandi utanríkisráðherra (með stuðningi ESB) að gera Ísland að aðildarríki Evrópusambandsins, þá verður ekki lengur hægt að tala um að Íslendingar hafi sjálfstjórn í sínum málum. Þversögnin í málflutningi utanríkisráðherra er sú að Íslendingar eigi að nota sjálfsákvörðunarrétt sinn nú til að fara inn í ríkjabandalag ESB sem fyrirsjáanlega mun veikja og – í mikilvægum atriðum -afnema sjálfsákvörðunarrétt okkar um framtíð Íslands. En þetta er ekki eina dæmið. Fyrir tilstilli RÚV og annarra ríkisstofnanna er athygli Íslendinga föst við smáatriði á meðan netið þrengist smám saman um tilveru okkar. Löngu er orðið tímabært að Íslendingar vakni af Þyrnirósasvefninum og opni augun fyrir því hvernig smám saman er verið að skerða yfirráð okkar yfir eigin orðum, athöfnum, eignum, ferðamáta o.fl. Ég rita þessa grein til að vekja athygli á að enn má stöðva þessa lest og koma í veg fyrir að allt fari á versta veg. Kæru Íslendingar, við berum öll ábyrgð á framtíð landsins okkar og viljum að afkomendur okkar, Íslendingar framtíðarinnar, fái að fæðast frjáls og lifa frjáls. Við viljum geta sagt að við höfum gert allt sem í okkar valdi stóð til að standa vörð um frelsi Íslendinga og sjálfstæði landsins. Alþjóðlegar (og yfirþjóðlegar) stofnanir eins og WHO, SÞ, ESB o.fl. seilast til sífellt meiri áhrifa með stefnumörkun, reglugerðum og áætlunum sem aðildarríkjum er ætlað að framfylgja. Með þessu er dregið úr möguleikum þjóðríkja (og borgara) til að stýra eigin málum með skynsamlegum hætti út frá aðstæðum á hverjum stað. Stöðugt vaxandi stafrænt eftirlit og gervigreindar-vöktun: Ríki og tæknifyrirtæki hafa sett upp net sem verður stöðugt þéttara og myndar nú þegar víðtækt eftirlitskerfi með myndavélum, andlitsgreiningu og gervigreind til að spá fyrir um og stjórna hegðun. Beint og óbeint hefur þetta áhrif á hegðun fólks og takmarkar frelsið með kælingaráhrifum þegar jafnvel einkalífið er orðið vaktað. Rafræn auðkenni og líftækni: Innleiðing stafrænna leiða til auðkenningar og uppsetning á slíkum kerfum tengir alls kyns þjónustu, m.a. ferðaþjónustu, bankaþjónustu og heilbrigðisþjónustu saman á margvíslegan hátt og getur hæglega þróast í miðstýrt stjórnkerfi. Miðstýrðir stafrænir gjaldmiðlar (CBDC) og forritanlegir peningar gera ríkjum kleift að fylgjast með, frysta eða stýra peninganotkun hvern einasta einstaklings (og fyrirtækis). Þetta opnar möguleika á að stýra því hvar menn nota peningana sína og í hvað þeim er ráðstafað. Ritskoðun og takmarkanir á tjáningarfrelsi: Löggjöf um „hatursorðræðu“, „rangar upplýsingar“ og netöryggi (sem allt eru sérstök áhugamál ónauðsynlegustu ríkisstofnunar Íslands, Fjölmiðlanefndar) mun í vaxandi mæli gera ríkisvaldinu kleift að loka á, sekta eða saksækja fólk fyrir skoðanir sem samræmast ekki boðun ríkjandi rétttrúnaðar. Skerðing á líkamlegu og læknisfræðilegu sjálfræði: Með nýjum sóttvarnalögum er opnuð leið inn í framtíð sem Aldous Huxley og Orwell skrifuðu um: Faraldursvottorð, bóluefnaskírteini og þvinguð læknisfræðileg inngrip. Mannréttindi verða afnumin með stjórnvaldsákvörðunum. Loftslags- og umhverfisstefna sem takmarkar valfrelsi fólks: Net-zero reglur, 15 mínútna borgir, hærri gjöld á kjötneyslu, borgarlína, þrengt að einkabílnum, rafbílaþvinganir og kolefnisgjöld til að takmarka ferðalög, miðstýring á notkun rafmagns og hita í húsnæði. Veiking eignarréttar: Aukin eignaupptaka, stífari skipulagsreglur, auðlegðarskattar og frysting bankareikninga hjá þeim sem voga sér að mótmæla. Allt skerðir þetta grundvallarrétt manna til að ráða yfir eigin eignum. Veiking foreldraréttar: Ríkið gert að æðsta yfirvaldi í málefnum sem varða uppeldi og ákvörðunarvald í málefnum barna. Stjórn á menntun og námskrá: Skyldubundin kennsla innan ríkisrekins skólakerfis í alls kyns hugmyndafræði, svo sem kynja- og loftslagsfræðum, sem takmarkar rétt foreldra til að ákvarða hvað börn læra og hvað gildi eru kennd. Innflytjendamál og landamærastjórn: Þjóðir missa stjórn á því hverjum er leyft að koma inn í landið vegna alþjóðlegra samninga og þrýstings frá alþjóðastofnunum. Þetta hefur áhrif á menningu, hagkerfi og öryggi íbúa landsins. Háir skattar og skerðing athafnafrelsis: Háir skattar og þungt regluverk sem hamla frumkvöðlastarfsemi, hefta sjálfstæðan atvinnurekstur og skerða möguleika á fjárhagslegu sjálfstæði. Allt virðist þetta vera réttlætt með vísan til „hagræðingar“, „skilvirkni“ „öryggis“, „sjálfbærni“ eða „réttlætis“, en saman myndar þetta stöðugt þéttriðnara net sem dregur verulega úr möguleikum okkar sem einstaklinga - og sem þjóðar - til að stjórna okkar eigin málum. Eftir að hafa „kíkt“ í alla ofangreinda „pakka“ tel ég að farsælast væri að Íslendingar eigi áfram gott samstarf og frjáls viðskipti við aðrar þjóðir – og að við komum þar fram sem sjálfstæð, frjáls og friðelskandi þjóð, sem stjórnar sínum eigin málum. Höfundur er lögmaður. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Arnar Þór Jónsson Skoðun: Sveitarstjórnarkosningar 2026 Mest lesið Halldór 22.08.2026 Halldór Ég skil ekki nei fólk Einar Steinþórsson Skoðun Fimmtugt er ekki biðstofa Sigurður Árni Reynisson Skoðun Heildarkostnaður aðildarviðræðna gæti samsvarað 300–700 kr. á mann á mánuði Valur Þráinsson Skoðun „Viltu koma út að leika?“ Hallgrímur Helgason Skoðun Horfum á heildarmyndina – og til lengri tíma Kolbrún Halldórsdóttir Skoðun Hvar hefur 400.000 manna þjóð mest áhrif? Baldur Johnsen Skoðun Amma getur ekki eldað. Borgarfulltrúinn getur það. Bæði borga 1.900. Kristín Ólafsdóttir Skoðun Fullveldi, yfirþjóðlegar stofnanir og jafnræðisgrundvöllur í Evrópu Maximilian Conrad Skoðun Erfingjar og erfðarmál Guðmunda G. Guðmundsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Ég skil ekki nei fólk Einar Steinþórsson skrifar Skoðun Heildarkostnaður aðildarviðræðna gæti samsvarað 300–700 kr. á mann á mánuði Valur Þráinsson skrifar Skoðun Erfingjar og erfðarmál Guðmunda G. Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Þögnin rofin Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Fullveldi, yfirþjóðlegar stofnanir og jafnræðisgrundvöllur í Evrópu Maximilian Conrad skrifar Skoðun Fimmtugt er ekki biðstofa Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Horfum á heildarmyndina – og til lengri tíma Kolbrún Halldórsdóttir skrifar Skoðun Hvar hefur 400.000 manna þjóð mest áhrif? Baldur Johnsen skrifar Skoðun Hvernig ákveður þjóð sig? - Samhygð á undanhaldi Davíð Brynjar Sigurjónsson skrifar Skoðun Siðferðiskirtillinn Jón Bragi Gunnlaugsson skrifar Skoðun Spörum milljarða Lárus Blöndal Sigurðsson skrifar Skoðun Drottningaviðtal – þegar ein rödd fær sviðið Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Þegar náttúran verður okkur framandi Guðný Þorsteinsdóttir skrifar Skoðun Þurfum við kreatín og prótín sem bætiefni? Jóhanna Eyrún Torfadóttir,Dögg Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Af hverju aðildarviðræður? Björn Leví Gunnarsson skrifar Skoðun Hvað var afaðlagað? Þorvaldur Logason skrifar Skoðun Fullveldi - ættaróðal eða verkfæri sjálfstæðrar þjóðar? Martha Árnadóttir skrifar Skoðun Referendum: The Status Quo is Path Dependent Smári McCarthy skrifar Skoðun Amma getur ekki eldað. Borgarfulltrúinn getur það. Bæði borga 1.900. Kristín Ólafsdóttir skrifar Skoðun Þegar Ísland verður 600 þúsund manna borgríki – hver á þá að framleiða matinn? Eyjólfur Ingvi Bjarnason skrifar Skoðun Gylliboðin sem ekki standast Ólafur Hannesson skrifar Skoðun Þegar mótrökin verða meðmæli Rögnvaldur Guðmundsson skrifar Skoðun Er ekki alltaf brjálað að gera? Sigríður Indriðadóttir skrifar Skoðun Spliff, Donk & Gengja á Alþingi Benedikt V Warén skrifar Skoðun Bannmenn og bruggarar Arnar Sigurðsson skrifar Skoðun Íslensk mjólkurframleiðsla er ekki skiptimynt í Brussel Sigurbjörg Ottesen skrifar Skoðun Hversdagsleg menning og majónes Logi Einarsson skrifar Skoðun Lærum lýðræði Ingibjörg Rósa Björnsdóttir skrifar Skoðun Referendum: What Is Path Dependence? Carl Baudenbacher skrifar Skoðun Veikar konur, hið hæga þjóðarmorð og Reykjavíkurmaraþon Viðar Hreinsson skrifar Sjá meira
Spurningin hér að ofan er brýnasta spurningin sem íslensk stjórnmál þurfa að svara nú. Takist núverandi utanríkisráðherra (með stuðningi ESB) að gera Ísland að aðildarríki Evrópusambandsins, þá verður ekki lengur hægt að tala um að Íslendingar hafi sjálfstjórn í sínum málum. Þversögnin í málflutningi utanríkisráðherra er sú að Íslendingar eigi að nota sjálfsákvörðunarrétt sinn nú til að fara inn í ríkjabandalag ESB sem fyrirsjáanlega mun veikja og – í mikilvægum atriðum -afnema sjálfsákvörðunarrétt okkar um framtíð Íslands. En þetta er ekki eina dæmið. Fyrir tilstilli RÚV og annarra ríkisstofnanna er athygli Íslendinga föst við smáatriði á meðan netið þrengist smám saman um tilveru okkar. Löngu er orðið tímabært að Íslendingar vakni af Þyrnirósasvefninum og opni augun fyrir því hvernig smám saman er verið að skerða yfirráð okkar yfir eigin orðum, athöfnum, eignum, ferðamáta o.fl. Ég rita þessa grein til að vekja athygli á að enn má stöðva þessa lest og koma í veg fyrir að allt fari á versta veg. Kæru Íslendingar, við berum öll ábyrgð á framtíð landsins okkar og viljum að afkomendur okkar, Íslendingar framtíðarinnar, fái að fæðast frjáls og lifa frjáls. Við viljum geta sagt að við höfum gert allt sem í okkar valdi stóð til að standa vörð um frelsi Íslendinga og sjálfstæði landsins. Alþjóðlegar (og yfirþjóðlegar) stofnanir eins og WHO, SÞ, ESB o.fl. seilast til sífellt meiri áhrifa með stefnumörkun, reglugerðum og áætlunum sem aðildarríkjum er ætlað að framfylgja. Með þessu er dregið úr möguleikum þjóðríkja (og borgara) til að stýra eigin málum með skynsamlegum hætti út frá aðstæðum á hverjum stað. Stöðugt vaxandi stafrænt eftirlit og gervigreindar-vöktun: Ríki og tæknifyrirtæki hafa sett upp net sem verður stöðugt þéttara og myndar nú þegar víðtækt eftirlitskerfi með myndavélum, andlitsgreiningu og gervigreind til að spá fyrir um og stjórna hegðun. Beint og óbeint hefur þetta áhrif á hegðun fólks og takmarkar frelsið með kælingaráhrifum þegar jafnvel einkalífið er orðið vaktað. Rafræn auðkenni og líftækni: Innleiðing stafrænna leiða til auðkenningar og uppsetning á slíkum kerfum tengir alls kyns þjónustu, m.a. ferðaþjónustu, bankaþjónustu og heilbrigðisþjónustu saman á margvíslegan hátt og getur hæglega þróast í miðstýrt stjórnkerfi. Miðstýrðir stafrænir gjaldmiðlar (CBDC) og forritanlegir peningar gera ríkjum kleift að fylgjast með, frysta eða stýra peninganotkun hvern einasta einstaklings (og fyrirtækis). Þetta opnar möguleika á að stýra því hvar menn nota peningana sína og í hvað þeim er ráðstafað. Ritskoðun og takmarkanir á tjáningarfrelsi: Löggjöf um „hatursorðræðu“, „rangar upplýsingar“ og netöryggi (sem allt eru sérstök áhugamál ónauðsynlegustu ríkisstofnunar Íslands, Fjölmiðlanefndar) mun í vaxandi mæli gera ríkisvaldinu kleift að loka á, sekta eða saksækja fólk fyrir skoðanir sem samræmast ekki boðun ríkjandi rétttrúnaðar. Skerðing á líkamlegu og læknisfræðilegu sjálfræði: Með nýjum sóttvarnalögum er opnuð leið inn í framtíð sem Aldous Huxley og Orwell skrifuðu um: Faraldursvottorð, bóluefnaskírteini og þvinguð læknisfræðileg inngrip. Mannréttindi verða afnumin með stjórnvaldsákvörðunum. Loftslags- og umhverfisstefna sem takmarkar valfrelsi fólks: Net-zero reglur, 15 mínútna borgir, hærri gjöld á kjötneyslu, borgarlína, þrengt að einkabílnum, rafbílaþvinganir og kolefnisgjöld til að takmarka ferðalög, miðstýring á notkun rafmagns og hita í húsnæði. Veiking eignarréttar: Aukin eignaupptaka, stífari skipulagsreglur, auðlegðarskattar og frysting bankareikninga hjá þeim sem voga sér að mótmæla. Allt skerðir þetta grundvallarrétt manna til að ráða yfir eigin eignum. Veiking foreldraréttar: Ríkið gert að æðsta yfirvaldi í málefnum sem varða uppeldi og ákvörðunarvald í málefnum barna. Stjórn á menntun og námskrá: Skyldubundin kennsla innan ríkisrekins skólakerfis í alls kyns hugmyndafræði, svo sem kynja- og loftslagsfræðum, sem takmarkar rétt foreldra til að ákvarða hvað börn læra og hvað gildi eru kennd. Innflytjendamál og landamærastjórn: Þjóðir missa stjórn á því hverjum er leyft að koma inn í landið vegna alþjóðlegra samninga og þrýstings frá alþjóðastofnunum. Þetta hefur áhrif á menningu, hagkerfi og öryggi íbúa landsins. Háir skattar og skerðing athafnafrelsis: Háir skattar og þungt regluverk sem hamla frumkvöðlastarfsemi, hefta sjálfstæðan atvinnurekstur og skerða möguleika á fjárhagslegu sjálfstæði. Allt virðist þetta vera réttlætt með vísan til „hagræðingar“, „skilvirkni“ „öryggis“, „sjálfbærni“ eða „réttlætis“, en saman myndar þetta stöðugt þéttriðnara net sem dregur verulega úr möguleikum okkar sem einstaklinga - og sem þjóðar - til að stjórna okkar eigin málum. Eftir að hafa „kíkt“ í alla ofangreinda „pakka“ tel ég að farsælast væri að Íslendingar eigi áfram gott samstarf og frjáls viðskipti við aðrar þjóðir – og að við komum þar fram sem sjálfstæð, frjáls og friðelskandi þjóð, sem stjórnar sínum eigin málum. Höfundur er lögmaður.
Heildarkostnaður aðildarviðræðna gæti samsvarað 300–700 kr. á mann á mánuði Valur Þráinsson Skoðun
Skoðun Heildarkostnaður aðildarviðræðna gæti samsvarað 300–700 kr. á mann á mánuði Valur Þráinsson skrifar
Skoðun Fullveldi, yfirþjóðlegar stofnanir og jafnræðisgrundvöllur í Evrópu Maximilian Conrad skrifar
Skoðun Þurfum við kreatín og prótín sem bætiefni? Jóhanna Eyrún Torfadóttir,Dögg Guðmundsdóttir skrifar
Skoðun Amma getur ekki eldað. Borgarfulltrúinn getur það. Bæði borga 1.900. Kristín Ólafsdóttir skrifar
Skoðun Þegar Ísland verður 600 þúsund manna borgríki – hver á þá að framleiða matinn? Eyjólfur Ingvi Bjarnason skrifar
Heildarkostnaður aðildarviðræðna gæti samsvarað 300–700 kr. á mann á mánuði Valur Þráinsson Skoðun