Löngum kallaður Björn Leví fjöl­miðlanna

„Jú, það er rétt. Ég sagði þetta,“ segir Freyr Gígja í samtali við Vísi. Svo virðist sem hann sé forspár, sjái inn í framtíðina og honum vefst tunga um tönn. „Þetta er nú ekki eitthvað sem maður ætlaði sér,“ segir hann hugsi.

En þannig er að það hefur verið strollan af blaðamönnum, ekki síst þeim sem félagið hefur álpast til að verðlauna, sem fara skömmu síðar til hins opinbera til að vinna fyrir kerfið og stjórnmálaflokkana. Þórður Snær Júlíusson var blaðamaður áður en hann gerðist framkvæmdastjóri Samfylkingarinnar, Heimir Már Pétursson hlaut verðlaunin og gerðist framkvæmdastjóri þingflokks Flokks fólksins, listinn heldur áfram. 

Og þetta er ekkert nýtt því DV gerði úttekt á þessari tilhneigingu í júlí 2009 og sá sem hana vann er fyrrverandi starfsfélagi Freys, Valgeir Örn Ragnarsson.

Valgeir vitnar þar til að mynda í Jónas Kristjánsson heitinn, fyrrverandi ritstjóra DV, sem skrifaði eitt sinn: „Blaðamenn, sem gerast spunakarlar, verða ekki samir menn aftur.“ Og hann bætti grjótharður við: 

„Snúi þeir til baka, eru þeir áfram spunakarlar, ekki blaðamenn. Siðferðisgrunnur þeirra er orðinn annar. Þegar spunakarlar kjafta sig inn í stjórnunarstöður fjölmiðla, er voðinn vís. Það er einmitt að gerast hér á landi á nýhafinni öld.“

Svo mörg voru þau orð.

Kallaði á andvökunætur þegar boðið barst

Freyr leggur ekki eins ríka merkingu í þessa u-beygju sína og Jónas hefði gert væri hann lífs. 

„Þetta kom mér skemmtilega á óvart. Þetta er nú bara tímabundið. Það verða þessar hrókeringar þarna. Listagyðjan hrópaði á Jakob Birgisson sem hætti, Þórdís Valsdóttir, sem hafði staðið sig með miklum sóma sem upplýsingafulltrúi, ráðherra ræður hana sem aðstoðarmann…“

Freyr Gígja rekur tilurð þess að á hann var kallað…

„Sko, ég get sagt það eftir fyrstu tvær vikurnar í þessu starfi að þetta ráðuneyti getur ekki verið án manneskju sem sinnir samskiptum við fjölmiðla. Þetta er þannig ráðuneyti. Hér eru stór mál og alls konar verkefni.“

Þegar Frey var boðið að taka að sér tímabundið að sinna þessu verkefni hafi það vissulega verið ákveðin áhætta, eftir 22 ár í blaðamennskunni. 

„Ég þurfti að spyrja mig: Ertu reiðubúinn að taka þessa áhættu? Þetta kallaði á andvökunætur. Þetta var erfitt því eins og þú veist eru fréttastofur skemmtilegasti vinnustaður sem hægt er að vinna á. Ekki eru það launin.“

Já, hækkaðirðu ekki verulega í launum?

„Ég ætla ekki að tjá mig um mín launamál. En þess má þó geta að þú getur nánast skipt um starfsvettvang í hvaða starf sem er og þú hækkar í launum.“

Hittir fjölmarga fyrrum kollega á þessum vettvangi

Blaðamaður Vísis sleppir Frey ekki úr skrúfstykkinu og spyr næst hvernig það sé til komið að hann var ráðinn, spilaði þar inn í að kona hans og kona Páls Winkels ráðuneytisstjóra eru æskuvinkonur? Nú er farið að fara um Frey.

„Sko, þessu yrði svarað þannig að við Páll höfum alltaf vitað hvor af öðrum og það er ekkert leyndarmál að konurnar okkar eru æskuvinkonur. Júlía Margrét, konan mín, var náttúrlega í þessu glæsilega hlaðvarpi sem Marta María, kona Páls, var að byrja með.“

Þetta sem átti að vera létt spjall er farið að breytast í þriðju gráðu yfirheyrslu þannig að blaðamaður Vísis léttir á þrýstingnum og spyr hvort hann hitti ekki fyrir fjölda fyrrverandi kollega úr blaðamannastétt á vettvangi upplýsingafulltrúageirans?

„Jú, jú. En það vekur athygli mína að margir þeirra hafa verið mjög lengi í þessu starfi. Ég man ekki hvenær Ægir Þór Eysteinsson byrjaði í utanríkisráðuneytinu, Sighvatur Arnmundsson í forsætisráðuneytinu hefur verið í mörg ár, Margrét Erlendsdóttir hjá heilbrigðisráðuneytinu…“

Freyr segist hafa verið í blaðamennskunni í rúma tvo áratugi og hann ítrekar að þetta sé fyrst og fremst tímabundin ráðning. Staðan var ekki auglýst.

„Ráðuneytið vantaði mann og staðan verður auglýst eins fljótt og auðið er. Ég hef ekki gert upp við mig hvort ég sæki um þessa stöðu þegar þar að kemur. Maður er að nálgast þennan aldur, fimmtugt, og verður maður ekki að prófa þetta? Prófa eitthvað nýtt. Ég hef aldrei gert neitt annað en skrifa fréttir og leggja hellur.“

Stjórnvöld eigi ekki að móast við að birta upplýsingar

Freyr Gígja kannast við það að margir blaðamenn líti upplýsingafulltrúa hornauga og telji þá hreinlega andstæðinga upplýsingagjafar.

„Já, ég ætla að reyna að forðast það allavega þetta ár sem ráðningarsamningurinn nær til. Mér finnst að stjórnvöld eigi að gera betur í að birta upplýsingar að eigin frumkvæði. Að blaðamenn eigi ekki alltaf að þurfa að óska sérstaklega eftir upplýsingum. Það finnst mér og hefur alltaf fundist.“

Freyr Gígja segist enn þeirrar skoðunar, eftir tvær vikur í starfi. Og hann rekur minni til að svo sé beinlínis mælt fyrir um í upplýsingalögum, að stjórnvöld eigi að hafa frumkvæði að því að birta upplýsingar. Við búum í opnu samfélagi.

En nú hefur manni virst sem blaðamanni að kerfið sé frekar þeirrar gerðar að það vilji heldur loka dyrum en opna þær?

„Mér finnst það ekki einskorðast við kerfið. En fjölmiðlar eru ekki óvinirnir eins og stundum er verið að reyna að mála þá upp. Aðhald fjölmiðla er lykilatriði í þessu samfélagi og það má ekki gleymast, þótt maður skipti um lið.“

Björn Leví fjölmiðlanna

Eins og áður sagði útilokar Freyr Gígja það ekki að snúa til baka í blaðamennskuna.

„Það er erfitt að kveða niður þann draug, þá bakteríu hvað svo sem síðar verður. Ég horfi á þetta sem tímabundið verkefni. Þannig ætla ég að nálgast þetta. Þegar staðan verður auglýst, þá tekst maður á við þá spurningu. „Den tid den sorg“. Öll þau 22 ár sem ég starfaði sem blaðamaður, vaknaði maður á hverjum degi og hugsaði: 

Vá hvað það verður gaman í vinnunni: Er Jakob búinn að skúbba mig á DV? Hver leikur Erlend í Mýrinni … eftirvæntingarfullur kvíðahnútur; er þarna frétt sem ég hefði viljað vera? Fjölmiðlamenn eru ekkert ólíkir markahrókum. Þú getur gefið eina og eina stoðsendingu en þú vilt eiga stóra skúbbið sjálfur, þú vilt helst skora.“

Nú hefur mér borist til eyrna að talsverður léttir og feiginleiki hafi gripið um sig innan kerfisins, því það er opinbert leyndarmál að þú ert dugnaðarforkur og hefur látið upplýsingafulltrúa vinna fyrir kaupinu sínu með fyrirspurnum?

„Jú, einhverjir hafa viljað kalla mig Björn Leví fjölmiðlanna. Ehhh, ég hef ekki orðið var við annað en að mér hafi verið mætt með hlýhug.“

Blaðamenn eru traustsins verðir

Freyr Gígja hlær og segir, kominn hinum megin borðs, að hann hafi ekki áhyggjur; fjölmiðlar séu duglegir að senda inn fyrirspurnir og veiti þannig ráðamönnum aðhald. Magn fyrirspurna hafi ekki komið honum á óvart.

„Svo verða menn að átta sig á því að það má alltaf eiga trúnaðarsamtöl við fjölmiðlamenn,“ segir Freyr Gígja. Blaðamenn séu traustsins verðir.

Nú er klukkan að nálgast tvö (á fimmtudegi, eiginlegum föstudegi í ljósi 1. maí) og blaðamaður segir að hann hafi ekki brjóst í sér að halda Frey Gígju lengur, að teknu tilliti til styttingar vinnuvikunnar. Freyr Gígja hlær við.

„Nei, nei, ég reyni að halda í vinnutímann frá fjölmiðlunum og þeim vinnutíma lýkur aldrei.“

Blaðamaður Vísis hefur í það minnsta komist að því að hálfur mánuður innan kerfisins hefur ekki náð að breyta Frey Gígju til muna, hann er með skemmtilegri mönnum - ennþá.