Ekki bara barn­vænt sveitar­fé­lag í kosninga­baráttu

Þar sem sveitastjórnarkosningar eru þann 16. maí finnst mér viðeigandi að beina spurningum til frambjóðenda um málaflokk sem hefur ekki fengið næga athygli í umræðunni.

Börn með fötlun í grunnskólum Akureyrarbæjar hafa upplifað töluvert ósamræmi í þeirri aðstoð sem þau fá í námi. Slíkt ósamræmi snýst ekki aðeins um magn stuðnings heldur einnig gæði hans, skipulag og aðgengi að sérfræðiþjónustu. Foreldrar og forráðamenn hafa ítrekað bent á að þjónustan virðist of oft ráðast af tilviljunum – hvaða skóla barnið sækir, hvaða starfsmenn eru til staðar hverju sinni og hvernig fjármagni er úthlutað. Þessi staða vekur upp grundvallarspurningar um jafnræði og réttlæti í menntakerfinu. Samkvæmt Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna eiga öll börn rétt á menntun (28. grein) og að fá að njóta réttinda sinna án mismununar (2. grein). Þá er sérstaklega kveðið á um að börn með fötlun eigi rétt á þeirri aðstoð sem þau þurfa til að lifa innihaldsríku lífi og taka virkan þátt í samfélaginu (23. grein). Þetta eru ekki tilmæli – þetta eru skuldbindingar sem stjórnvöld, þar á meðal sveitarfélög, bera ábyrgð á að uppfylla.

Sérstaklega er mikilvægt að benda á stöðu barna með minni sýnilega fötlun. Þau börn falla oft á milli kerfa, þar sem þarfir þeirra eru ekki jafn augljósar og því síður forgangsraðað. Þetta geta verið börn með taugaþroskaraskanir, geðrænar áskoranir eða aðrar ósýnilegar skerðingar sem hafa engu síður raunveruleg áhrif á nám og daglegt líf. Ef ekki er brugðist við þörfum þeirra á markvissan hátt er hætta á að þau upplifi sig ósýnileg innan skólakerfisins – sem gengur þvert gegn anda Barnasáttmálans.

Akureyrarbær hefur jafnframt lagt áherslu á að vera barnvænt sveitarfélag og var fyrst sveitarfélaga á landinu til að hljóta slíka viðurkenningu. Með því fylgja ákveðnar skyldur – að setja hagsmuni barna í forgang, hlusta á raddir þeirra og tryggja að réttindi þeirra séu virt í verki, ekki aðeins á pappír. Það er því eðlilegt að spyrja: Hvernig endurspeglast þessi viðurkenning í raunverulegri þjónustu við börn með fötlun í skólum bæjarins? Er verið að standa undir þeim kröfum sem felast í því að kalla sig barnvænt sveitarfélag, eða er hætta á að það verði fyrst og fremst titill sem er viðhaldið við endurmat, án þess að raunverulegar úrbætur fylgi í kjölfarið? Að vera barnvænt sveitarfélag krefst meira en yfirlýsinga og umsóknaferla. Það krefst gagnsæis, sjálfsgagnrýni og raunverulegra aðgerða þegar brotalamir koma í ljós. Það krefst þess að hlustað sé á reynslu barna og foreldra – líka þegar hún er óþægileg.

Ég vil því spyrja frambjóðendur: Hvernig hyggist þið tryggja samræmda og faglega þjónustu við börn með fötlun í grunnskólum bæjarins? Hvernig ætlið þið að koma í veg fyrir að börn með minna sýnilegar þarfir gleymist? Og hvernig munuð þið tryggja að staða Akureyrarbæjar sem barnvæns sveitarfélags endurspegli raunveruleikann í daglegu lífi barna?

Höfundur er fulltrúi í Ungmennaráði Akureyrarbæjar.