Ábyrgðar­mörk og vinnu­friður þegar pólitík mætir fag­mennsku

Í lýðræðislegu samfélagi á hlutverk kjörinna fulltrúa að vera skýrt. Þeir eru talsmenn íbúanna, móta framtíðarsýn sveitarfélagsins og taka stórar ákvarðanir um forgangsröðun fjármuna. Starfsmenn og stjórnendur sveitarfélaga eru hins vegar þeir sérfræðingar sem sjá um að hrinda þessari sýn í framkvæmd á faglegum grunni. Þegar þessir tveir heimar mætast er nauðsynlegt að gagnkvæm virðing ríki fyrir hlutverkaskiptingunni.

Mörk milli stjórnmála og fagstjórnar í sveitarfélögum.

Það segir sig sjálft að kjörnir fulltrúar eiga ekki að anda ofan í hálsmál starfsmanna og stjórnenda. Slíkt ástand skapar hvorki traust né skilvirkni. Þvert á móti getur slík hegðun grafið undan starfsöryggi, valdið óþarfa streitu og dregið úr faglegu sjálfstæði þeirra sem eiga að framfylgja lögum og reglum af hlutlægni.

Það er lúmskur en hættulegur munur á pólitískri forystu annars vegar og óeðlilegri afskiptasemi af daglegum rekstri hins vegar. Kjörnir fulltrúar eru kosnir til að móta stefnu og taka stórar ákvarðanir í þágu almennings, en ekki til að gerast sjálfskipaðir verkstjórar á gólfinu.

Stjórnsýslulög byggja á þeirri grunnstoð að allir íbúar eigi rétt á sömu þjónustu, óháð tengslum eða stöðu. Ef kjörnir fulltrúar nýta aðgang sinn að starfsfólki til að þrýsta á um sérlausnir í einstökum málum er hætta á að jafnræðisreglan sé brotin.

Fagleg fjarlægð er því ekki aðeins spurning um kurteisi, heldur beinlínis vörn fyrir réttaröryggi íbúanna.

Góð stjórnsýsla byggir á því að hver haldi sig við sitt hlutverk.

Kjörnir fulltrúar eiga að halda um stjórnartaumana og horfa fram á veginn, en treysta fagfólkinu fyrir vélarúminu. Aðeins þannig verður til vinnustaður þar sem fólki líður vel og þjónustan við íbúana verður eins góð og kostur er.

Það er merki um heilbrigða stjórnsýslu að geta tekið fast á málum. Hagsmunir, forsendur og ferlar eiga að þola dagsins ljós. Kjörinn fulltrúi á að vera liðsmaður sem getur rökrætt málefni af festu en sýnir sanngirni og virðingu þegar niðurstaða liggur fyrir, jafnvel þótt hann sé henni ósammála.

Spilin á borðið fyrir Betri sveit

Að lokum snýst þetta um kosti þess að stjórnsýsla sé opin, skilvirk og gagnsæ.

Betri sveit trúir því að sveitarfélagið eigi að vera glerhús, ekki lokaður kassi. Gagnsæi felst ekki aðeins í því að birta fundargerðir á vefnum heldur í því að íbúar skilji hvers vegna ákvarðanir eru teknar, hverjir koma að þeim og hvaða hagsmunir liggja að baki.

Þegar fleiri fá sæti við borðið verða ákvarðanir betri og samfélagið sterkara. Við viljum stjórnsýslu sem svarar af hreinskilni, vinnur eftir skýrum og fyrirsjáanlegum ferlum og lítur á upplýsingagjöf sem sjálfsagðan hlut ekki eitthvað sem íbúar þurfa að berjast fyrir.

Setjum gagnsæi í fyrsta sæti – fyrir okkur öll.

Höfundur er oddviti Ö–listans í Grímsnes- og Grafningshreppi.