Sjálflærðir sér­fræðingar í leik­skóla­málum

Það er ekki leiðinlegt að vera leikskólakennari. Vinnan mín er skemmtileg. Verkefnin eru skemmtileg, fólkið yndislegt og börnin best. Það sem er hins vegar verst við vinnuna mína eru kosningaloforð pólitíkusa. Fólk í frama poti sem hefur sjaldnast unnið í leikskóla en eru sjálfmenntaðir sérfræðingar í leikskólamálum. Það er flott í kosningabaráttu og slagorðum. Þau virðast þekkja starfið út í gegn því þeir hafa verið foreldrar. Ég veit ekki hvort það hafi verið sagt áður upphátt en það er ekki það sama að vera með barn í leikskóla og að vera leikskólakennari sem hefur helgað lífi sínu menntun ungra barna. Það er ekki eins að ala upp sín eigin börn og vinna við að mennta ungvið landsins. Talandi sem móðir og leikskólakennari, þetta er tvennt ólíkt.

Þegar fer að nálgast kosningar breytast þó pólitíkusar í sjálflærða sérfræðinga í skólamálum. Leikskólarnir verða pólitískt útspil. Allt það besta fyrir fjölskyldufólk. Þó oftast án þess að spyrja fyrsta menntastigið hvernig heppilegast væri að vinna að breytingum. Samtalið er ekki til.

Það er flótti úr stéttinni minni. Það er staðreynd og það er eitt stærsta vandamálið.

Þyngstu áhrifaþættir álags í leikskólum eru:

Í fyrsta lagi : Endalaus nýliðun. Margir leikskólar eru að þjálfa inn margt starfsfólk á haustin. Leiðbeinendur eru gríðarlega mikilvægur hlekkur, en það er erfitt að reka menntastofnun þegar helsta vinnuafl eru ungt fólk að stíga sín fyrstu skref á atvinnu markaði.

Í öðru lagi er það álag vegna óviðunnandi fagprósentu innan leikskólanna. Það er gríðarlegt álag þegar deildarstjóri er eini fagmenntaði einstaklingurinn á deildinni. Þá fyrir utan alla ábyrgðina sem er á deildarstjóra í daglegu starfi, er mikið álag að fræða og þjálfa upp nýja starfsmenn ár hvert.

Í þriðja lagi er álag sem felst í því að vinna vanþakklátt starf. Ekki einungis vanþakklátt vegna þess hvað stendur á launaseðlinum hvern mánuð, heldur líka vegna endalausra frétta og fjölmiðlaumræðna um hve hrikalegt, hræðilegt og ömurlegt leikskolakerfið er. Sama kerfi og leikskolakennarar reyna eftir bestu getu og alúð að vinna í. Reyna að skipta máli fyrir hvern einstakling. En aðstæðurnar eru hrikalegar, óboðlegar satt að segja. Fyrir börn og fullorðna.

Fjórða lagi er það einmitt aðstæðurnar sem við vinnum í. Á mörgum leikskólum eru varla sæti við hæfi fyrir fullorðna, hljóðvist er ófullnægjandi og almennar vinnuaðstæður eru óboðlegar.

Þetta er ekki endanleg upptalning og að lokum er einn risa áhrifavaldur, líkt og kom fram hér fremst, þegar stjórnmálamenn halda að þeir geta leyst málin með því að veifa töfrasprota og finna enn eina skipulagslausnina. Skipulagslausn sem þýðir auka vinnu, fyrir engan auka pening, til að innleiða enn eina snilldina. Eitthvað sem á að bjarga málunum. Eins og um árið þegar allskonar leikskólar i Reykjavík voru sameinaðir glórulaust. Svo þegar næstu komast í stjórn þá er byrjað uppá nýtt. Þurrkað út gömlu snilldina og gert rými fyrir nýju snilldina. Án þess að ræða við grasrótina.

Kæru frambjóðendur í Reykjavík og víðar. Ef það er ekki viljinn að leikskolakerfið í ykkar sveitafélagi hrynji endanlega þá myndi ég stíga varlega til jarðar. Sveitastjórn breytir ekki lögum um lengd háskólanáms, lögbundinn undirbúningstíma eða hvort leyfisbréf kennara gefi okkur réttindi á öllum skólastigum, þannig til að styggja ekki leikskólakennara ættu flokkar að hætta að koma með glórulausar alhæfingar til að slá um sig í kosningabaráttu. Því það er flótti úr stéttinni, og hann verður meiri ef blómum skreytt virðingarleysi gagnvart leikskólastiginu hættir ekki. Það gerir virðingarleysið ekki minna að byrja allar greinar, pistla eða ræður á því hve mikilvæg stétt við erum. Byrja á að fylla okkur ábyrgðartilfinningu gagnvart samfélaginu og í kjölfarið eigum við að taka á okkur vanvirðingu, skerðingu á réttindum og gjaldfellingu náms okkar. Brosa svo og kinka kolli uppfull af stolti. Því við erum svo mikilvægur hlekkur, sá mikilvægasti svo aðrir geti sinnt sinni vinnu. Það er í raun á herðum okkar hagkerfið og kvenréttinda baráttan.

Á sama tíma og mig hryllir við kosningarbaráttu sem snýst um að verðfella mína stétt þá vil ég líka benda á þá flottu hluti sem Kópavogsmódelið hefur gert fyrir leikskólamál í Kópavogi. Í einlægni bið ég um að þeir sem taka við stjórn í bæjarfélaginu mínu að taka samtalið við leikskólastigið áður en drasktískar ákvarðanir verða teknar. Því hvað sem óvægin umræða um Kópavogsmódelið segir þá virkar það. Punktur.

Ég vil enda á að óska öllum velfarnaðar í komandi kosningabaráttu. Ég trúi á það góða í fólki og veit að allir eru bara að gera sitt besta. En viljið þið elsku pólitíkusar kynna ykkur málin áður en þið komið með blammeringar sem þið hafið ekki hundsvit á. Viljið þið gera það að koma og kynna ykkur kerfið innan frá, hlustið á fólkið á gólfinu. Því ótrúlegt en satt, þá vita þau manna best hvað má betur fara.

Höfundur er aðstoðarleikskólastjóri á leikskóla í Kópavogi.